побуд. от килэрий = придавать блеск, полировать, шлифовать.

туохт. Тугу эмэ (хол., ускуустуба айымньытын) өссө эбии тупсаҕай оҥор, тупсаран биэр. ☉ Делать более совершенным, оттачивать, шлифовать что-л. (напр., произведение искусства). Маастар скульптураны кыһанан чочуйар

туохт.
1. Кыһан, чочуйан туох эмэ оҥоһук уранын, нарынын ситэрэн биэр. ☉ Придавать изящество чему-л., обтачивать, обстругивать, шлифовать что-л. Чыычаахтар …… иккиэн сымнаҕас оту, чөҥөчөккө, күрүөҕэ иилил либит түүнү тастылар
Уйаны нарылаан тутааччы Тэкэлик буолла. П. Тобуруокап
Бэркэ кичэйэн кыһанан-мүһэнэн туран, нарылаан оҥорбут сэптэрэ быһыылаах. АаНА СТСКТ
Эрийэ хаппыт хаптаһыны нарылыы сатаан Стёпа санна бүгүллэҥнии турар. С. Федотов
2. Салгыы ситэрэн, тупсаран биэр. ☉ Обновлять, дополнять, уточнять, улучшать, совершенствовать что-л. (напр., произведение)
Түгэн суоҕа нарылыыр, уустуктуур, Түү ньуолах тыллары этэр. Баал Хабырыыс. Атаарбыт үрүҥ түүннэрбит Бүгүн миэхэ ыалдьыттаан, Ырыа тыллара буолтарын Нарылаан эйиэхэ ыытабын. Кутаа т.

I
туохт. Утат, уу иһиэххин баҕар. ☉ Жаждать
Аһыы түс, амсай, көлөнү сатаан көрбөттөр, куоһаан сылдьаахтыыра буолуо, бу Дьөһөгөй сиэнэ! А. Сыромятникова
II
туохт.
1. Суолахтыы, куоһахтыы хас. ☉ Делать желоб, углубление
Маһы куоһаан хорууда оҥор. — Оҕонньор сынньана-сынньана сэргэтин моонньун куоһаата. И. Гоголев
Хамыйах төбөтүн ис өттүн куоһуурга эмиэ сытыы иэт быһаҕынан хаһаллар. ПСН УТС
2. Аллараа өттүнэн кэҥэтэ хас, көй. ☉ Подкапывать, расширяя книзу.
♦ Ох курдук оҥор (оҥоһун), кустук курдук куоһаа (куоһан) — тугу эмэ, кими эмэ туохха эмэ анаан, кичэйэн бэлэмнээ. ☉ Специально отделывать что-л.; подготавливать кого-что-л. для чего-л.. Бу үөһээ халлаан улуустара ох курдук оҥостон, кустук курдук куоһаан түһэрбит сурахтаахтара. Саха фольк. Ох курдук оҥорон, Кустук курдук куоһаан Киллэрбиттэрэ үһү диэн Киҥир-хаҥыр кэпсэтэр этилэр. П. Ойуунускай
ср. др.-тюрк. хоҕша ‘шлифовать, сглаживать’ < др.-тюрк. хоҕуш ‘желоб для воды’

туохт.
1. Туох эмэ кытаанах, хатыылаах тас өттүн (хол., маһы) аалан, кыһан кылааккай буоларын курдук оҥор. ☉ Обрабатывать, натирать твердую поверхность чего-л. для придания ей гладкости, блеска, шлифовать
Кыһыны быһа кыладыйан оҥоһуллубут мончууктар хамсаабаттар эрэ, үүт-үкчү кус курдуктар. Далан
[Маһы] биир да саркааҕа суох буолуор диэри кыладыйаллар. Н. Босиков
Былырыын аҕас ыалыгар олус кичэйэн, устуруустаан, кыладыйан, кыараҕас буолан баран уу да тэстибэт, быыһа суох ампаары охсубута. А. Сыромятникова
2. көсп. Тугу эмэ олус кыһаллан, кичэйэн оҥор. ☉ Делать что-л. с большим усердием, старательно
Умнубаппын хаһан да мин «Кыһыл хоһоон» кинигэтин кыладыйан айарбытын. Эллэй
Кыладыйбыт ахан хоһооннорбун, Туохха да биэрбэт баайбын — Тойуктарбын, ырыаларбын Доҕорбор ааҕан биэрдэрбин Дуоһуйуох эрэ курдукпун. М. Тимофеев
Сапка оҕуруону тиһэн эрэр курдук, кыра бытархай буочарынан суруйан кыладыйа олорорун эрэдээксийэҕэ куруук көрөрүм. «ХС»