1) совм.-взаимн. от сүөлүргээ =; 2) разг. щепетильный, мелочный; кини сүелүргэс киһи он щепетильный человек.

прил. (щепетильный, чопорный) сиэримсэх, сиэри наһаа тутуһумтуо; силиктээх; церемонный человек сиэримсэх киһи.

даҕ., кэпс. Төттөрүлэһэр, утарсар; сэрэхтээх. ☉ Придирчивый, въедливый; щепетильный
Киричиэхэлээх санаалар кини өйүгэр охсуллан аастылар. М. Доҕордуурап
Кинээһиҥ дьэ киричиэхэлээх дьыалаҕа ылларан олорор. Айталын

I
сүөлүргээ диэнтэн холб. туһ. Ити дьон бэйэ-бэйэлэрин сүөлүргэһэллэр
II
даҕ. Бириинчик, кыраны тутуһар. ☉ Щепетильный, мелочный. Дьэ, сүөлүргэс киһи, туохха да санаата туолбат

даҕ.
1. Туохха баҕарар ымпыктаан-чымпыктаан сыһыаннаһар, мындыр, барытын көрөр, тутуһар. ☉ Щепетильный, скрупулезный, придирчивый
Кини олус бириинчик, кыһамньылаах эрэдээктэр эбитин итиннэ билбитим. П. Ойуунускай
[Бүөтүр] куруук үлэлии-хамсыы, ону-маны оҥорбута буола сылдьар үгэстээх уонна улахан бириинчик. А. Бэрияк
Миша, эн бэйэҥ да билэр инигин, эмээхситтэр диэн бириинчик дьон эбиттэр. Г. Колесов
2. Ордук уустук, чымпыктаах, олус мындыр. ☉ Крайне сложный, требующий тонкого отношения, не терпящий ни малейшей ошибки
Кинилэри эмиһиттэн-көтөҕүттэн көрөн тутуу, сиир отторун уларыталаан биэрии, хастарыы — ити барыта искэ киирдэххэ бириинчик, үгүс өрүттээх үлэ. «ХС»
Эбээннии тылы билбэт киһиэхэ кинилэр тылларын чуолкайдаан суруйуу бэрт кытаанах, бириинчик дьыала эбит. Н. Заболоцкай
Түүн хойукка диэри таҥас ыйыыр, эҥин араас долбуур оҥоһуутун курдук бириинчик үлэ иллэҥ оҥорбот. В. Титов

1. даҕ.
2. Киһи, сүөһү сылдьарыгар олус кыараҕас, кыбыллаҕас. ☉ Очень узкий, тесный (напр., об улице)
   Эргэрэн хараарбыт дьиэлэр тулалыы турбут тэлгэһэлэригэр кыбычыын уулуссанан киирдибит. С. Тарасов
   Икки улахан тумулаттар икки ардыларынан ааһар кыбычыын аартыкка, Даҕанча көрдөҕүнэ, тайах суола хааннаммыт этэ. Далан. Сылгы сүрүн кээмэйдэрин көнө муосталаах, аналлаах кыбычыын хааччахха киллэрэн туран ылыллар. Сылгыһыт с.
3. көсп. Ыарахан, эрэйдээх, тиийиммэт-түгэммэт, кырыымчык. ☉ Тяжелый, трудный (период), характеризующийся материальными затруднениями
   Олохтоох эргиэн тэрилтэтэ киниэхэ бултатан, эт, ас кыбычыын кэмигэр дьону бэркэ абырыыр буолара. Сэмээр Баһылай
   Олус кытаанах кыбычыын кыстык кэлиэхтээҕэ. СМН ТС. Аҕата, бэйэтэ да мөлтөх эрэйдээх, ол кыбычыын сылларга, ас мөлтөх сылларыгар ас барбат буолан, олох сытан хаалбыта. Түһүлгэҕэ т.
4. көсп. Сэрэхтээх, эндиэ, сиэрин табан быһаарыыны эрэйэр. ☉ Затруднительный, требующий чуткого, тактичного отношения, щепетильный (напр., о каком-л. вопросе)
   Рабочком ити кыбычыын боппуруоһу быһаарыыга өйдөтөр, быһаччы тэрийсэр үлэлэри таба дьүөрэлииргэ кыһанара. ЯАМ ҮүСС
5. аат суолт.
6. Кыараҕас, синньигэс сир. ☉ Узкий проход, теснота
   Арыт муҥурданан хаалар холлорооннор, кыбычыыннар устун баран төннөрө. Болот Боотур
   Сороҕор, ордук эдэр биэ, кычыгыланан оҕотун эмнэрбэккэ быһыта тэбиэлээн өлөрөр. Ону эмиэ көрөн туран кыбычыыҥҥа киллэрэн атаҕын бакаайылаан эмнэриллиэхтээх. НПИ ССЫа
7. көсп. Мэһэй, харгыс, ыарахаттар, күчүмэҕэйдэр. ☉ Трудность, проблема, тяжелое, трудное положение
   Биһиги эн дьаһалгын соруйан амырыын сурахтаансадьыктаан туран оҥордубут эрээри, кыбычыынтан аҕыйах сүтүктээх кылбардык таҕыстыбыт. Н. Лугинов
   Кэргэттэргин илдьэ бу кыбычыынтан көстөххүнэ табыллыыһы. П. Аввакумов
   Ол түмүгэр матырыйаалынан уонна техниканан хааччыйыыга кыбычыыннар үөскүүллэр. «Кыым»