1. ыан II диэнтэн дьаһ. туһ. Ат сүүрүүтүгэр кыттыахтаах дьөһөгөй оҕолорун тутан ыаннаран баайыы, кэлии-барыы бөҕө буолар. Айталын
   Киспэ титиригин сайын ыаннаран баран иэҕиллэр. Хомус Уйбаан
   Суон талаҕы ыаннарыах иннинэ үс өттүн чохороонунан тымтайдыы суоран чарааһатыллар. АЭ СТМО
2. кэпс. Күөрэҥнэппэккэ биир тэҥ аргыый аҕайдык соһо тардан ис (хол., ыараабыт муҥханы чардаакка таһаарарга). ☉ Не останавливаясь, размеренно тянуть, вытягивать что-л. тяжёлое (напр., утяжелевший невод на выходе из проруби при подлёдной ловле карасей)
   Аргыый ыаннаран-ыаннаран нэһиилэ үс хотоҕоһу таһаардылар. Болот Боотур
   Сэрэнэн-сэрэнэн Ваняҕа ураҕаһы быраҕан биэрбитэ итиэннэ муҥханы ыаннаран тардар курдук аргыый аҕай соһон ылбыта. И. Федосеев
   Ийэ тэрилбит [муҥха] Илдьи баран Иэдээн буолуо — Илиини соттуохпут диэн, Сэрэнэн-сэрэнэн, Сэҥийэтин буллулар, Ыарыылаан-ыарыылаан, Ыаннаран бүттүлэр. Болот Боотур

I
туохт. Ийэ сүөһү (хол., ынах, биэ) эмиийдэрин тардыалаан, үүтүн ыган сүүрт. ☉ Доить, выдаивать (напр., корову, кобылу)
Дьахталлар ынахтарын ыан бүтэрэн, ньирэйдэрин холкуос күрүөтүгэр ыыталыыллар. Амма Аччыгыйа
Маайыс …… сылбырҕатык олоро түһээт, биэҕэ сыстан, имигэстик туттан-хаптан ыабытынан барда. В. Протодьяконов
Табаны ыан турдурҕатан киллэрэн, кырса оҕотугар үүт иһэрдибиттэр. И. Федосеев
ср. др.-тюрк. саҕ, алт., кирг. саа, чув. су, бур. һааха ‘доить’
II
туохт. Ууһуур кэмигэр искэҕин таһаарар (балыгы этэргэ). ☉ Метать икру, нереститься
Үрэхтэргэ, үрүйэлэргэ, күөллэргэ балык ыыр. Н. Якутскай
Ону сэргэ собо, мунду үгүөрүтүк үөскүүр, тыымпытыгар тыыраахы сымыыттыыр, көҥүһүгэр күөнэх ыыр. ПАК СБМ
Собо саас кытылга тахсан сылаас ууга ыыр. ПНИ ЭД
◊ Балык ыыр ыйа — ыам ыйа диэн курдук (көр ый II). Уол балык ыыр ыйын саҕана тиийэн кэлбитэ

I
ыа диэнтэн бэй., атын
туһ. Ыанан кэлбит Ыаҕаһынан үүттэри Араҕас арыы гына Астаан таһаарар Араас дьикти массыыналардаах эбиттэр. Саха фольк. Дунаай биир эрэ ынаҕа ыанар, үүт биэрэрэ биллибэт. Күндэ
Ынах төрүөн иннинэ ортотунан икки ый устата ыаммакка сынньатыллара хайаан даҕаны наада. ПНС ЫСҮө
II
1. Сиигэ-сүмэһинэ тардан, кууран-хатан кытаат, бөҕөргөө (хол., талах). ☉ От усыхания, сушки становиться крепче, прочнее (напр., о тальнике)
Айан суола уруккуттан уларыйбыт. От-мас ыаммыт. Н. Босиков
Күһүн мас ыаммытын кэннэ үөл талаҕы үөстээн, олугун оҥо хастыҥ да, хотуур угун саҕа суоннаах маска олордоҕун. ПАЕ ОСС
Аһаах, аанньа ыамматах талаҕынан таҥыллыбыт олоппос куурдаҕына, муннуктара босхо бараллар. АЭ СТМО
2. көсп. Чэбдигирэр, эрчимирэр сыаллаах аһаабакка эбэтэр эрчиллэн ыйааһыҥҥын түһэрин. ☉ Сгонять вес диетой или физическими нагрузками, чтобы быть крепче, выносливее, сушиться
Ыһыахха тустуохтаах бөҕөстөр, атах оонньуутугар күрэс былдьаһыахтаах быһыйдар бэйэлэрэ эмиэ сэмээр ыаналлар. Айталын
Элик Бэргэн дьоно, бу киэһэ ыанабыт диэн ааттаан, аһаабакка эрэ утуйдулар. Г. Угаров
Ат баалыннаҕына тупсар. Киһи ыаннаҕына эрчимирэр. «ХС»

v. to milk; ыаҕас n. milking bucket

v. to milk

I доить, выдаивать; ынахта ыа = доить корову.
II метать икру, нереститься; собо ыан эрэр караси начали метать икру.

1) доиться; ынахпыт ыанар наша корова доится; 2) перен. усыхать, уменьшаться в объёме (о тальнике).

побуд. от ыан = 2 подсушивать (тальник для вязки); талаҕы ыаннар = подсушить тальник (для вязки).