I
туохт.
1. Бэйэ бэйэҕэ быыһа суох гына ыга сыһын, холбос. ☉ Плотно соединяться, смыкаться, прилегать друг к другу. Муоста маһа үчүгэйдик ыбыста
□ Аһаҕастык көрбүт киэҥ харахтара кырыыланнылар, сыҥааҕын этэ күүрэн таҕыста, уостара ыбыстылар. Л. Попов
Муоста төһө үчүгэйдик ыпсар да тыаһа суох буолар. ЧАИ СБМИ
2. түөлбэ. Туохха эмэ тигис, түбэс. ☉ Доставаться, приходиться кому-л. на долю
Киһиэхэ баара суоҕа иккилии эрэ киилэ ыпсыбыта. СТДТ
♦ Сыҥааҕа ыпсыбат көр сыҥаах
Чүөчээски уһуктубута, икки сыҥааҕа ыпсыбат, тииһэ тииһин таба охсубат буолан быбыгырыы сытар эбит. Суорун Омоллоон
Хаайыылаахтар сыҥаахтара ыпсыбат буолуор диэри ыга тоҥнулар. П. Филиппов
Сыҥааҕым ыпсыбат буола ырдьаччы тоҥон, аччыктаан, мин дьиэбэр чугаһаабытым. «ХС». Сымыһаҕа ыпсыбат буолла — туохтан эрэ олуһун үөрдэ. ☉ Испытывать радость, радоваться чему-л.
Ньукулай Дьөгүөрэбис үөрэн сымыһаҕа ыпсыбат буолла. Р. Кулаковскай
ср. др.-тюрк. сап ‘соединять, стискивать’, йаву ‘приближаться’, кирг. ыпый ‘сближаться, сходиться краями’
II
Даҕааһын күүһүрдэр эбиискэтэ, ы-, ыа- диэнтэн саҕаланар олохторго сыстар: ыбыс-ыксары, ыбыс-ыарахан. ☉ Препозитивная усилительная частица прилагательного, присоединяемая к основам, начинающимся на ы-, ыа-: ыбысыксары ‘очень близко, впритык’, ыбысыарахан ‘тяжелейший’
Ыбыс-ыксары бу ыга анньан кэллэ. Н. Павлов
Сергей куота сатыыр да атахтара ыбыс-ыарахаттар, кыайан сыҕарыйан быстыбаттар. «ХС»

плотно соединяться, смыкаться, прилегать друг к другу (о двух плоскостях) # сыҥааҕа ыпсыбат а) он сильно продрог; б) он пребывает в радостном настроении; ср. эбис= I.

v. to close up, join tightly