Якутские буквы:

Якутский → Якутский

ыксамар

даҕ.
1. Тиэтэйииттэн, быстах санааттан буолар, тахсар (туох эмэ — хол., быстах санаа, сыыһа туттуу). Безрассудный, неблагоразумный (напр., о поступке, решении). Мөҕүлүннэх аайы дьиэттэн барар диэн ыксамар быһыы буоллаҕа дии
Мотя эргиллибитэ, сыттыктан төбөтүн өндөтөн, сирэйин-хараҕын соттуммута, үөһэ тыыммыта
Бастакы ыксамар санаалар арыый дьайҕарбыттара. Далан
2. Бэрт кыраттан даҕаны тымтан, кыыһыран кэлэр (киһи). Легко приходящий в раздражение, гнев, вспыльчивый, горячий
Айняри, кырдьык, ыксамар соҕус — ардыгар, испиискэ күлүм гынарыныы, оргуйа түһээччи уонна эмиэ оннук түргэнник аһарынан кэбиһээччи. «Чолбон»
[Михаил] туох эрэ эмискэччигэ, күүппэтэх суолугар түбэстэҕинэ, хааман иһэн тохтуо уонна: «Һэ ити эмиэ туохпутуй?» — диэн аа-дьуо унаарытыа. Ити кини ыксамара, уолуйумтуота суоҕун бэлиэтэ. Биэс т. Ыксамара суох эр толуута да уолуйуох суолугар Сахаарабыс өр саҥата толкуйдаан-толкуйдаан баран, сэргэхтик күөрэччи: «Тэ, бээ!..» — диэҕэ. «Кыым»


Еще переводы:

уолуйумтуо

уолуйумтуо (Якутский → Якутский)

даҕ. Сүр чахчы соһуйар-өмүрэр, оннук турукка киирэн хаалар кыахтаах. Склонный к панике. [Михаил] туох эмэ эмискэччигэ, күүппэтэх суолугар түбэстэҕинэ: «Һэ, ити эмиэ туохпутуй?» — диэн аа-дьуо унаарытыа. Ити кини ыксамара, уолуйумтуота суоҕун бэлиэтэ. Биэс т.

дьайҕар

дьайҕар (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Ырааһыр, сырдаа, үчүгэйдик көстөр буол (хол., былыттаах халлааны, туманы, буруону этэргэ). Сделаться ясным, прояснеть, просветлеть (напр., о небе, очистившемся от облаков, тумана, дыма)
Былыттаах халлаан дьайҕаран, толору ый көһүннэ, ыйдаҥа сырдатта. Болот Боотур
Туман арыый дьайҕарбыкка дылы. Суорун Омоллоон
Табахтааһын тохтообута, салгын арыый дьайҕарбыта. Далан
Халлаан сырдаан, дьыбар күүһүрэн барда, илин диэки дьайҕарбыт чараас былыт сардаҥа уотунан кытара кыыста. Н. Заболоцкай
2. Сырдаа, сырдаан кэл (хол., хараҥа түүн кэнниттэн). Становиться светлым, светать (о наступлении утра)
Дьаҥха түүн дьайҕаран, Саабыла биитинии, Сарсыарда чаҕылыс гыммыта. Эллэй
Сааскы түүн барахсан, Дьайҕара сырдаата. Күннүк Уурастыырап
«Тохтоо! Ким иһэрий?»- өссө да ситэ дьайҕара илик борук-соруктан саҥа көбдьүөрдэ. Н. Кондаков
3. көсп. Дьэҥкэр, тарҕан, аас (киһи санаатын, утуйар уутун туһунан). Рассеиваться, становиться яснее, отчетливей, проясниться (обычно о мыслях, сознании, сне)
Томмот тойон уһугунна. Арааһа сарсыарда чугаһаабыт: уута дьайҕарбыт. Софр. Данилов
Настарыанньа маҥнай лүҥкүрэн баран, кэлин син дьайҕарда. Н. Лугинов
Бастакы ыксамар санаалар арыый дьайҕарбыттар. Далан