и. д. от ыпсар = плотная пригонка (двух предметов, двух поверхностей).

плотно соединять, плотно пригонять (друг к другу два предмета, две поверхности); хаптаһыны ыпсар = пригнать доски; ср. эпсэр= # иэскин ыпсар = расплачиваться с долгами.

ыпсар диэнтэн хай
аата. Кини обургу ылыста да ыпсарыы бөҕө, сонно тура бэйэтинэн баран көһөрөн аҕалбыта. Н. Лугинов
Муоста хаптаһынын кырыылааһын, ыпсарыы бэйэтэ биир ураты, уустук үлэ. АЭ ӨӨКХ
Айан табылынна — дьыаланы ыпсарыы эрэ хаалла. «Кыым»

туохт.
1. Икки аҥыы тустуспа сылдьар тугу эмэ бэйэ-бэйэлэригэр ыга сыстыһар гына оҥор эбэтэр эпсэри сыһыартаан холбоо. ☉ Плотно подогнать, приладить, чтобы одно к другому подходило по размеру
Ууруллубут эркини ыпсаран, улахан, үөл сүллүгэһинэн саайан биллиргэтэллэр. Д. Таас
Ыпсыытын үчүгэйдик ыпсаран, сыыптаан, муохтаан оҥоһуллар быһыт ампаар тирэҕин маһын суон бэрэбинэлэртэн бэлэмнээтилэр. М. Доҕордуурап
Маннык улахан иһити сиик өппөт, уу тэстибэт гына ыпсаран, тигэн, ыаһаан оҥорорго улахан сатабыл, уран тарбах наада. НБФ-МУу СОБ
2. көсп. Хомоҕойдук, лоп-бааччы сааһылаан, өйдөнөр гына саҥар, хоһуй, кэпсээ. ☉ Говорить, рассказывать складно, образно, выразительно, воспевать
Саха киһитэ кутун-сүрүн туттарбыт, ырыатыгар ыпсарбыт, хоһоонугар холбообут өрүһэ — улуу Өлүөнэ. Н. Якутскай
Биһиэхэ, сахаларга даҕаны араас итэҕэһи-быһаҕаһы көр-күлүү оҥорон сатаан ыпсаран кэпсиир дьоннор бааллар. ПП ЭЭД
Оҕо тыллары сөпкө сааһылаан, ыпсаран бэйэтэ этии оҥоруутугар ыарырҕатар. ОМЕ БМЫ
3. көсп., кэпс. Кимнээҕи эмэ бииргэ ыҥыран көрсүһүннэр, булсуһуннар, билсиһиннэр. ☉ Свести, познакомить кого-л. с кем-л., помочь кому-л. встретиться или сойтись
Уруурҕаһыннарбыт улуу-дьаалы буолан, Урууга угуйуллар; Ыпсарбыт ытык киһи буолан, Ыҥырыыга сылдьар. Өксөкүлээх Өлөксөй
[Омуннаах Уйбаан:] Мин эн тускун Бүөтүрү кытта сүбэлэстим. Сатанар буоллаҕына кини ыпсарыах буолла. Н. Неустроев
4. көсп. Тугу эмэ оннун-олоҕун буллар, сиһилээн быһаар, ситимнээн саассааһынан оҥор. ☉ Положительно решить какое-л. предприятие, дело, добиться его благополучного исхода, благополучно довести всё до логического завершения
Наада буолтугар, ыгылыйбакка туран барытын быһааран, орун-оннун буллартаан, ыпсаран кэбиспитэ. В. Яковлев
[Микииппэр] Ылсыбыт дьыалатын ыпсаран баран биирдэ тэйэр, киһи киэнэ киргиллээҕэ. Күндэ
«Үлэҥ боппуруоһун ыпсаран кэбиһиэх. Бостуой санааҥ уларыйа сылдьыа», — диэтэ Иван. Э. Соколов
5. көсп., кэпс. Киһиттэн (кимтэн эмэ) ылбыт иэскин төлөө. ☉ Расплатиться с долгами
[Кулуба:] Дьэ, доҕоор, хайатын даҕаны Бокуруопка ыпсарыаҥ. Эн буолан оттон биэрээ инибин. Н. Неустроев
Икки хонукка мииммиккэр, икки элии атыыр этинэн толунуоҥ. Сааһыҥ тухары сатаан ыпсаран, киһиттэн туһанар буолбут киһигин. Болот Боотур
[Харбаатай:] Бии иэскин хаһан ыпсараҕын? Л. Габышев
♦ Икки хараҥаны ыпсар (силлиһиннэр) көр икки I
Икки хараҥаны ыпсаран үүнээйи эгэлгэтин үүннэрэллэр ахан да онтуларын хомуйааттарын кытары кэлэн былдьыыр кэриэтэ тутан бараллар. Н. Лугинов
Ийэлээх аҕабыт үлэ дии-дии, икки хараҥаны ыпсараллар. П. Аввакумов
Оччолорго үлэһит илии тиийбэт буолан, холкуос үлэтигэр икки хараҥаны ыпсараллара, эр киһи үлэтин бүүс-бүтүннүү үлэлииллэрэ. В. Иванов
ср. хак. чапсыр ‘клеить, склеивать, приклеивать, прилеплять что-л.’

туохт. Туох эмэ кэмчини өр кэмҥэ тиийэрин курдук салҕаан, уһатан биэр. ☉ Экономно расходуя, растягивать что-л. на максимальный срок
Аҕалара маска үлэлиир. Оҕолор истипиэндьийэ ылаллар. Ону уһатан-кэҥэтэн, ыпсаран-сыпсаран, син аһаан-сиэн олороллор. Ф. Софронов

туохт. Лоп бааччы, ымпыгар-чымпыгар тиийэ сааһылаан, ситэрэн-хоторон кэпсээ. ☉ Говорить, рассказывать гладко, складно о чём-л., не упуская подробностей
Кини бу кэккэлэһэ олорон иһэр кэрэ дьахтарга үлэтин-хамнаһын туһунан ыпсаран-хопсорон кэпсии истэ. В. Титов
[Уруһуйга] барыта, ураты уус-уран тыллаах олоҥхоһут киһи уурбут-туппут курдук ыпсаран-хопсорон эппитинии, эҥкилэ суоҕа. Эрчимэн
Тоҕоостоох түгэннэргэ бэргэн өс хоһооннорун сытыы тылларынан ытаһалаан, бэркэ ыпсаран-хопсорон, дьиэк биэрбэт гына саҥарар. П. Аввакумов