Якутские буквы:

Якутский → Якутский

ыргыччы

сыһ.
1. Олус элбэҕи тобус-толору уган (буһар — үксүгэр куһуогунан — эмис эти этэргэ). ☉ В большом количестве, заполнив до краёв какую-л. ёмкость (варить — обычно о жирном мясе)
Лев дьонноро ыыппыт хас да кырбас эттэрин сыалаах баҕайылары талан ыргыччы буһаран кэбистэ. Р. Баҕатаайыскай
Чэйиҥ, эппитин сыалааҕыттан Ыргыччы күөстүөҕүҥ! В. Гольдеров
Тыраахтар сыарҕатыгар сыҥначчы тиэллэн кэлбит дулҕа илдьи кырбанан баран мутукчалыын, уотурбалыын булкааһан, ыргыччы көөнньөрүллэ турар. С. Федотов
2. Олус элбэх, хойуутук. ☉ В большом количестве, густо
Арай бастаан ыргыччы үүнэн үөрдүбүт …… ньургуһуннар …… умса хоҥкуһан тураллар. Болот Боотур
Өссө сарсын эн получкаҥ дии. Онтон ыргыччы кэһиилэнэн тиийиэхпит. Р. Баҕатаайыскай
Урукку уута от ыргыччы анньан олох көстүбэт буолбут. П. Чуукаар
3. көсп., кэпс. Олус күүскэ, ыбылы. ☉ Очень сильно
Дьиэбэр ыргыччы кыыһыран тиийдим. И. Семёнов

Еще переводы:

чаллайдаа

чаллайдаа (Якутский → Якутский)

чаллай диэн курдук
Онтон сүүрүҥүй эти хотордулар, Дьэ аһаан-сиэн чаллайдаатылар. Таллан Бүрэ
Ыргыччы буспут сыалаах бүдүргэйи уобан ылаат, сиэн-аһаан чаллайдаан киирэн барда. В. Миронов
Майдаан, маргыар ортото Бары аһаан чаллайдаан [бардылар]. А. Бэрияк

эттэн

эттэн (Якутский → Якутский)

  1. эттээ I диэнтэн бэй. туһ. Үүнэр, эт эттэнэн, күөс күөстэнэн, Үөрэр-көтөр дьоро киэһэлэрэ. М. Ефимов
    Кумаарданабын диэн, түүнү быһа сирэйин эттэнэн тахсыбыта. Софр. Данилов
    Сыалаах эт эттэнэн күөстэргэ ыргыччы буһарылынна. Ойуку
  2. Толору эттээх, этиргэн буол (киһини этэргэ). ☉ Стать плотным, упитанным (о человеке). Маша, үтүөрэн, биллэрдик эттэммит
    □ Коля сулламмыт баттаҕа үүнэн, уҥуох-тирии, мэктиэтигэр, аччаабыт сирэйэ эттэнэн кэлбитэ. Н. Босиков
булкаас

булкаас (Якутский → Якутский)

I
көр булкус
Дулҕа илдьи кырбанан баран, мутукчалыын, уотурбалыын булкааһан ыргыччы көөнньөрүллэ турар. С. Федотов
II
1. аат. Туох эмэ атын тугу эмэ кытта булкуспута, былааспыта; былааһык. ☉ Смешение, соединение когочего-л. с кем-чем-л. другим, смесь, помесь. Туой, кумах булкааһа. Тус-туһунан оҕуруот аһын булкааһа. Симментальскай боруода саха ынаҕын кытта булкааһа
□ Дьиҥэр, муус уута эрэ химическэй өттүнэн ыраас буолар
Муус — минерал, оттон планета үрдүнэн киэҥник тарҕаммыт уу — араас булкаастарынан киртитиллибит муус ууллуута. ДьДьДь
2. даҕ. суолт. Этиигэ сыстыы ситиминэн быһаарыы буоллаҕына: булкаас быһыытынан сылдьар, туох эмэ атын-атын булкуспутуттан тахсыбыт. ☉ В позиции примыкающего определения: состоящий из смеси, представляющий собой смесь когочего-л.. Булкаас тыа. Булкаас боруода
□ Оҕо сааспын, алааспын, Олорор бу олохпун, — Сааһырдаҕым аайытын, Саҥатытан сонуннук Булкаас мастаах тыа курдук Булан көрөр буоллум мин. Р. Баҕатаайыскай

дьэс

дьэс (Якутский → Якутский)

I
1. аат., эргэр. Алтан, булкааһа суох алтан, кыһыл алтан. ☉ Красная медь
Маҥан Маҥхалыын, Аан-Алахчын хаана-сиинэ хамсаата, Хараҕын уута халыйда, Дьэс аалыытын курдук Дьэбидис гына түстэ. П. Ойуунускай
Сахалар дьэһи аптаах металл диэн өйдүүллэрэ. Кини киһини куһаҕан тыынтан араҥаччылыыр кыахтаах диэн. Багдарыын Сүлбэ
Уустар туой киэпкэ кутан алтанынан, кыһыл, үрүҥ көмүһүнэн, дьэһинэн …… араас киэргэллэри …… оҥороллоро. МАП ЧУу
2. даҕ. суолт.
1. Кыһыл алтантан оҥоһуллубут. ☉ Сделанный (отлитый, выкованный) из красной меди, медный
[Симэхсин эмээхсин] Дьэбин сиэбит Дьэс ытарҕата Икки иэдэһин ибили таһыйда. П. Ойуунускай
Тымтайдаах балыгы ириэрэ охсон …… икки дьэс солуурга ыргыччы буһаран кэбистилэр. Амма Аччыгыйа
Холумтан чанчыгар лобуй бэйэлээх, эмиэ саха ууһа тардан оҥорбут дьэс чаанньыга харааран турар. Р. Кулаковскай
2. Кыһыл алтан курдук өҥнөөх, дьэбинниҥи кыһыл; кытарымтыйан көстөр. ☉ Цвета красной меди, красноватый, ржаво-багрово-красный
[Улуу ойуун] Алаҥ-дьалаҥ сырайдаах, …… солууру Дьэлбиһэхтии тиэрэ уурбут курдук Дьэс мэлдьэн төбөлөөх. П. Ойуунускай
Дьэс кыһыл буордаах төгүрүк холумтан, Эйиэхэ мин уот оттобун. Баал Хабырыыс
Үрэҕи кыйа …… намыһахтык киһи дьиибэргиэх төп-төгүрүк дьэс ый мэлтэйэр. Н. Габышев
◊ Дьэс кытар (кыыс) - кыһыл алтан өҥүнүү кытар, кыыс. ☉ Краснеть, алеть, багроветь (становиться цвета красной меди)
Сыллай Луха …… кэтит сирэйэ дьэс кытаран, …… быһаарыыта суохтук, оҥоччу көрөн турда. Амма Аччыгыйа
Лэкээрис сирэйэ дьэс кыыһа түстэ, сүрэҕин тыаһа тэптэрии саламаат оргуйар тыаһыгар маарыннаата. Күннүк Уурастыырап
Дьэс кыыһа үүммүт күн, Тумаҥҥа кылайа, Тииттэргэ сүгүллэн арҕаалыыр. Д. Васильев
др.-тюрк. йез
II
күүһ. эб. Олох, оруобуна. ☉ Как раз, точно, в точности
[Аттара] дьэс хоолдьугунан тэллэхтэнэ түстэ. ПЭК СЯЯ
Хотуурум олох дьэс хоолдьугунан булгу баран хаалла. АаНА СТОТ