ытыр диэнтэн хай
аата. Тииҥим уйатыттан хатырык ытырыылаах тахсан кэллэ. Болот Боотур
Миитэрэй түөһүн хаҥас өттүгэр өһөх хаан ытырыылаах улахан баас чөҥөрүйэн көстөрө. Н. Түгүнүүрэп
Кырыыса сотору-сотору аһылык ытырыылаах кэлэрэ, ол аайы оҕолоро чыбыгыраһан көрсөллөрө. И. Сосин

туохт.
1. Тугу эмэ тиискэр кыбытан ыга, хам тут. ☉ Стиснуть, крепко держать что-л. зубами
Ийэ саһыл, оҕолорун саҕаларыттан холбуу ытырбытынан, бара турда. Суорун Омоллоон
Татыйаас ытыахча буолабуола кыатанна, аллараа уоһун ытырда. М. Доҕордуурап
Аҕалара нүксүйбүт уҥуохтаах, хатыҥыр, өрүү табаҕын туора ытыра сылдьар, саҥата суох киһи. В. Иванов
2. Тугу эмэ тиискинэн быһа ыстаа, алдьат; кими эмэ бааһырт. ☉ Откусить что-л.; кусать, ранить зубами, укусить кого-л.
Оттон биир кэпсээҥҥэ киһини ыт ытырбыт. Амма Аччыгыйа
Анараа киһи бэрт кыраны эмти ытыран ылан, ыстаан, амтаһыйан көрөр. Н. Якутскай
Көрө түспүтүм — сүүнэ улахан кымырдаҕас кэлэн, атахпын ытырбыт эбит. Суорун Омоллоон
Алаадьыны ылан быһа ытыран уһуннук ыстаан баран, биирдэ эрэ дьүккүк гыннаран кэбиһэр. С. Маисов
3. кэпс. Кими, тугу эмэ эпсэри, хам ыл биитэр икки ардыгар кыбыт. ☉ Захватить, зажать, прищемить кого-что-л.
Өлүөскэ чэҥи-мууһу ытырбыт халҕаны саннынан аһан, тахсан барда. Эрилик Эристиин
Тырамбаай аана икки өттүбүттэн ытыра түспүтүттэн, нэһиилэ төлө көппүтүм. А. Фёдоров
Тиит силистэрэ тоҥ буору ытырбытынан, көлүөһэ курдук төгүрүһэн көстөллөр. «ХС»
4. көсп. Тугу эрэ ыһыктыма, бэйэҕэр иҥэрин (хол., сииги). ☉ Впитать, удержать, сохранить что-л. (напр., влагу)
Тиит мас көтөҕөтүн ытырбытынан кыһыны көрүстэҕинэ, эһиилгитигэр кураан дьыл үүнэр. В. Протодьяконов
Ардах сиигин ытырбыт оту сиилэстээтэххэ буорту буолбат дуо? «Кыым»
♦ Кумаар да сиэбитигэр (ытырбытыгар) холообот көр кумаар
Утарылаһан көрбүттэрин, кумаар да ытырбытыгар холооботулар. «Чолбон»
Күлгүн булкуйуом, <көмөргүн ыты- рыам, уоккун умуруоруом> көр күл II. [Бухатыыр:] Дьэ эбээт, доҕоттоор, Күлгүтүн булкуйуом, Көмөргүтүн ытырыам, Үөһэ-аллара туруҥ! ПЭК ОНЛЯ. Сымыһаҕын быһа ытыран көр сымыһах. Ыарыытын тулуйа сатаан хараҕын быһа симтэ, сымыһаҕын быһа ытырда. И. Гоголев
Абатыгар сымыһаҕын быһа ытырар, иэдэстэрэ итийтэлиир. И. Бочкарёв
Сымыһахпын быһа ытыран баран, күүһүм баарынан сырбаттым. Т. Сметанин. Ытырбытын ыһыктыбат — эппитин төлөрүппэт, иннин биэрэ охсубат, дьирээ. ☉ Упрямый, неуступчивый, настойчивый
Дириэктэрдэрэ ытырбытын ыһыктыбат, ыстаабытын ыйыстан эрэ баран арахсар дьирээ оҕонньор этэ. В. Титов
Биһиги киһибит ытырбытын ыһыктыбат киһи түбэстэ. «ХС»
Попов айдаарсыбат да, өһөс уонна ытырбытын ыһыктыбат идэлээх. В. Быков (тылб.)
ср. др.-тюрк. ысыр, тув. ызыр ‘кусать’

сыһ. Онон-манан, биллэр-биллибэт. ☉ Местами, кое-где
Онуоха оҕонньор барахсан Сүүһүттэн көлөһүн таммахтарын Туора-маары, ытыр-бытыр соттумахтаан кэбистэ. П. Ядрихинскай
Мэхээчээн биир сиргэ туран сөрүүкээтэ, хайдах эрэ сүрэҕэ ытыр-бытыр тарта. В. Протодьяконов
Дьэдьэн курдук тэтэрэн, сырдык сүүскэр ытыр-бытыр көлөһүннэммиккин. Т. Сметанин

кусать; хватать зубами; ыт ытырар собака кусается; тобулу ытыр = прокусывать# уутун ытырар (сүөгэй) масло не сбивается (от того, что сливки разбавлены).

v. to bite, pinch; ытырым n. bit, nibble