и. д. от ыҥыран = глухое мычание.

мычать глухо, не открывая рта (о корове).

ыҥыран диэнтэн хай аата
Эдэр киһи уута кэлбэт. Мурун тыастара, сылааны таһаарар ыҥыраныылар улам дириҥээн бардылар. Дьүөгэ Ааныстыырап
Ханна эрэ тэйиччи соҕус атыыр таба хордурҕас ыҥыраныыта иһиллибитэ. В. Санги (тылб.)

туохт.
1. Айаххын атыппакка эрэ муннугунан искиттэн саҥата таһаар (хол., сүөһүнү этэргэ). ☉ Мычать, не открывая рта (напр., о рогатом скоте)
Хотоҥҥо саҥа төрөөбүт ынах, оҕотун суохтаан, иһин түгэҕиттэн дириҥник ыҥыранан дырылаппыта. Күннүк Уурастыырап
Хотон кураххай сытынан аҥылыйар, иччи оҥостубут ынахтар ылбаҕайдык ыҥыраналлар. М. Доҕордуурап
Ыанньыксыт хотонугар киирдэҕинэ, ынахтара ыҥырана, маҥыраһа көрсөллөр. «Кыым»
2. Муннугунан «ыы» диэн ынчыктыыр курдук саҥата таһаар. ☉ Издавать нечленораздельные звуки, похожие на мычание
Утуйан хаһыҥырыы сытар Арамааны Микиитэ тардыалаан көрбүтүгэр киһитэ ыҥыранан баран, түҥнэри эргийэн кэбистэ. Амма Аччыгыйа
Эмиэ тиийэн иһиллээтэ — аны утуйбут киһи ыҥыранара иһилиннэ. Д. Таас
Онуоха кыыс, өсөһө киирэн муннун анныгар ыҥыранан ылла, уоһун муунньаччы туттан кэбистэ. Н. Заболоцкай
тюрк. ыҥыран