м. 1. в разн. знач. ыҥырыы, ыҥыртарыы; вызов врача враһы ыҥырыы; вызов в суд суукка ыҥыртарыы; вызов на соцсоревнование социалистическай куоталаһыыга ыҥырыы; 2. (требование явиться куда-л.) ыҥырык; явиться по вызову ыҥырыкка кэл; # в его словах чувствовался вызов кини тылыгар ыҥырыы биллэрэ; бросить вызов кыыс тылла бырах, ыыстаа, кыһыт.

1. аат. Ыалдьыбыт киһини эмтиир тэрилтэ. ☉ Больница
   Холкуостара сопхуос буолбутун кэнниттэн биир кулуубу, куораттыы тииптээх балыыһаны, биир маҕаһыыны, гарааһы уонна да элбэҕи тутуталаан туһаҕа киллэрэргэ ылыммыттара. Р. Кулаковскай
   Таисия Захаровна балыыһаттан уон, сүүрбэ көстөөх сирдэргэ, түҥкэтэх түөлбэлэргэ ыалдьааччыларга ыҥырыкка барааччы. Л. Попов
   Түксү! Мин олус өр сыттым бу манна – Үтүөрдэр дьаныардаах балыыһа дьиэтигэр. С. Данилов
2. даҕ. суолт. Балыыһатааҕы, балыыһа киэнэ буолар. ☉ Больничный; пребывающий в больнице
   Биһиги, балыыһа балаататыгар сытааччылар, бу киэһэ кылаабынай докторбытын М.Д. Михельманы хайҕаан сэһэргэстибит. Амма Аччыгыйа
   Киниэхэ [Даайаҕа] оҕонньоро ньургуһун тута-тута көрсүһэ кэлбит буолуох этэ. Ону кини балыыһа тумбочкатыгар туруорбут буолуох этэ. В. Гаврильева
   ◊ Балыыһа киһитэ кэпс. – ыарыһах буолан, балыыһаттан арахпакка эмтэнээччи. ☉ Человек, который по состоянию здоровья не может обходиться без стационарного лечения. Ээ, ол, Бүөтүккэ балыыһа киһитэ буолбута хас да сыл буолла

1. аат.
2. Сыһыы, хонуу, хайа эмэ өттө, чааһа. ☉ Небольшой участок, кусок земли, часть какой-л. местности (напр., поляны, равнины, долины)
   Балайда барбахтаат, убаҕас оттоох, үктээтэххэ кутаҥнаан биэрэр түөлбэҕэ кэлэн тохтоотулар. П. Аввакумов
   Көҥүс икки өттө талах ойуурдардаах, ардыгар дулҕалаах түөлбэлэрдээх кытыл буолан барар. С. Васильев
   Василий бу сир түөлбэлэригэр табаарыстарын кытта үгүстүк кустуур буолара. П. Филиппов
3. Дьон олохсуйбут сирэ; ол сир хайа эмэ өттө. ☉ Населённый пункт; участок, часть, зона населённого пункта
   Таисия Захаровна балыыһаттан уон, сүүрбэ көстөөх сирдэргэ, түҥкэтэх түөлбэлэргэ ыалдьааччыларга ыҥырыкка барааччы. Л. Попов
   Нэһилиэкпит Дьооку, Хоро диэн икки түөлбэлээҕэ. «Сахаада»
   Идэтийбит булчуттар улам аҕыйаан иһэллэр, эдэр ыччат бөдөҥ түөлбэлэргэ тардыһар. «Кыым»
4. көсп. Туох эмэ буолар сирэ, түһүлгэтэ. ☉ Место проведения чего-л.
   Ыһыах түөлбэтин үрдүнэн Арай үөһэ күөрэйэн таҕыстым. Күннүк Уурастыырап
5. даҕ. суолт., фольк. Олус киэҥ, улахан. ☉ Обширный, огромный по размерам
   Аҕыс курдуулаах Алаас сыһыыны Түөрэ кэбэн кээспит курдук Түөрт кырыылаах, дүгдэли бэйэлээх Түөлбэ маҕан холумтан. П. Ойуунускай
   Миикээн ойуун, тоҕус боҕуруолаах түөлбэ хаан дүҥүрүн ылан охсон бүрдьүгүнэтэн кэбиһэ-кэбиһэ, алгыс алҕаабыта. Далан
   Түөлбэ бараан түһүлгэбитин, Ытыкмааны ыһыахпытын Күөҕү көмүс күөмэйбинэн Төрүттээтэҕим буоллун. В. Протодьяконов
   ♦ Төрөөбүт<-үөскээбит> түөлбэ поэт. — киһи төрөөбүт сирэ, дойдута. ☉ Место, где родился и вырос кто-л., родные места
   Төрөөбүт түөлбэбиттэн, төрүт буорбуттан тэлэһийтэлии сырыттым. С. Тарасов
   Биһиги сэрии да толоонугар сылдьан төрөөбүт түөлбэбитин умнубатахпыт. Н. Босиков
   Онно билбитим, төрөөбүт-үөскээбит түөлбэм барахсан ураты кэрэтин. Г. Колесов
   ◊ Түөлбэ тыла тыл үөр. — хайа эмэ түөлбэ эрэ туттар тыла. ☉ Диалект, диалектное слово, диалектизм
   Хопто өссө биир ааттаах — тыкаары, бу бүлүүлэр түөлбэ тыллара. Багдарыын Сүлбэ
   Суруйааччы саха литературнай тылыгар биллибэт, үгүс ааҕааччылар өйдөөбөт түөлбэ тылларын туттар. «ХС»