Якутские буквы:

Якутский → Якутский

эллэс

туохт.
1. Тугу эмэ ситиһээри дьаныһан туран сыралас, туруулас. Прилагать упорство, проявлять настойчивость в достижении какого-л. результата, добиваться чего-л. с трудом
Эн ол алҕаан эппиккинэн, Эллэстим үрдүк үөрэхтиин. Кыах баарынан, дьон тэҥинэн, Кыһалламмын, бүтэрдим син. Р. Баҕатаайыскай. Хомус тардар ньыматын араас албаһын чугуйар чуумпуга элбэхтик эллэһэн, араастаан дьарыктанан баһылыыр, сатыыр буолбута. К. Уткин
Ол эрэн үгүстэр үлэлээн, эллэһэн эрэйдэрин тилиннэрэргэ дьүккүһэллэр. ПАЕ УуАХО
2. Кимниин, туохтуун эмэ тулуһан охсус, күөн көрүс, утарылас. Долго и упорно бороться с кем-чем-л., преодолевая сопротивление; выдержать что-л., выстоять перед кем-чем-л.
Сэнньэлгэ буолбут Сэптэрин-сэбиргэллэрин Сиргэ ылан бырахтылар, Эт илиилэринэн Эллэспитинэн бардылар. П. Ядрихинскай
Кэргэним, хаҕыс, хабыр майгынын сымнатаары, сүүрбэччэ сылы быһа эллэстим да, иннин кыайан ылбатым. Ф. Постников
Ол да гыннар, биһиги көлүөнэ сэрии кэннинээҕи суту-курааны, дьыбары да эллэһэн туораабыт буолан, харса суохтуҥу этэ. В. Титов
3. Кими, тугу эмэ кытта бииргэ эҥээрдэһэн, алтыһан сылдьан бодорус, өйдөһөр, тапсар буол. Общаясь постоянно, притереться друг к другу
Уһун кыһыны нэһиилэ туораабыт эриэн моҕотой, Сеня кыра эрдэҕиттэн эллэспит кыыла, нэһиилэ сүүрэн арбах анныгар түстэ. Н. Босиков
Харсыһа үүммүт муостардаах, эриэн дьүһүннээх оҕуспунаан биэс-алта сыл эллэстибит быһыылааҕа. «ХС»
Наар бостууктардыын, булчуттардыын эллэһэр. Анарааҥҥылара кини кэллэҕинэ үөрүү-көтүү бөҕө. А. Кривошапкин (тылб.)
Өр кэмҥэ биир дьарыгынан дьарыктанан, биир сэбинэн-сэбиргэлинэн туттан, онуоха үөрэнэн хаал, үөрүйэхтэн. Привыкать к чему-л., свыкаться, сживаться с чем-л.
Үһүөн, туран, саастарын тухары эллэспит хотуурдарын сытыылаан чыыс-чаас соттулар. П. Аввакумов
Холобура, бу эн табаҕа үлэлээбитиҥ быданнаата эбээт. Ама биэс-алта сыл эллэспит үлэҕин салайыаҥ суоҕа үһү дуо! ВВ ЫСЫ
Булуугу уонна бинтиэпкэни эрэ кытта эллэһэн улааппыт дьон, уолга оннук эҕэрдэни суруйаары, хатырбыт, чэрдээх илиилэригэр уруучука туппуттар. ӨӨККҮ

Якутский → Русский

эллэс=

1) добиваться чего-л. (с большим трудом); үлэтигэр эллэһэр он справляется с работой; син эллэстибит мы всё же кое-чего добились; 2) выдержать, выстоять.


Еще переводы:

кэпсэнньэҥ

кэпсэнньэҥ (Якутский → Якутский)

даҕ. Кэпсии-ипсии сылдьар идэлээх, истибитин туппат, аһаҕас айах. Любящий поговорить, рассказывать, разговорчивый, болтливый, не умеющий держать язык за зубами
Мин акаарыбыттан буолуо, хайдах эрэ тылбын кыаммат, туой кэпсэнньэҥ идэлээхпин. И. Тургенев (тылб.)
Терентий Бочкин кэпсэнньэҥ, ньуолбар бааһынай мунаах тылын сүүрүгүттэн бытархай чахчылары …… сүүмэрдээн, бэрт өр эллэстэ. Д. Фурманов (тылб.)

хараам

хараам (Якутский → Якутский)

аат. Үөн-көйүүр (хол., бырдах) биир сиргэ мустан салгыҥҥа эймэниитэ. Стая летающих насекомых, рой
Хараамнарын кэмигэр (түөрт-биэс сылга биирдэ) ыам хомурдуостара, сэбирдэҕи сиэн, мастары буортулуохтарын сөп. ББЕ З
Кыһыҥҥы бытарҕан тымныы. Сайынын ооҕуй оҕус бадараанныыр маардарыгар көйүҥэс хараамын ортотунан эт илиилэринэн эллэһэн туппуттара эбээт оччотооҕу дьон бу тыын суолу [АЯМ-ы]. Хорсуттар с. Сайынын хараам кумаара, ыаҕастаах уунан кутар ардах. Дьэ итини дэлэ киһи тулуйуо дуо? А. Кривошапкин (тылб.)
Хараам чаҕылҕана — күһүөрү көстөр этиҥэ суох чаҕылҕан. Отдалённая вспышка, отблеск молний дальней грозы, зарница. Күһүөрү сайын түһэр хараам чаҕылҕанын кырдьаҕастар күлүмүүт эбэтэр бурдук буһарар чаҕылҕан диэн ааттыыллара

маҥкы

маҥкы (Якутский → Якутский)

аат., булт. Куйуур ураҕаһа, эргитэр маһа. Рукоятка рыболовного сака
Сэбирдэх [киһи аата] …… маҥкытын төбөтүн ойбон хайыҥар тирээн баран, куоҕалдьытан, куйуурун бадараанын тэбии турда. Амма Аччыгыйа
[Оҕонньор] эмиэ аа-дьуо ойбонун сүүрдээтэ, куйуурун бэлэмнээтэ, түөрэйин ойбон дьабадьытыгар хам үктээтэ, маҥкытын күнү батыһыннара эргитэн куодьаҥныы-иэдьэҥнии турда. И. Никифоров. [Куйуурдуургар] М а ҥ к ы ҥ маһыгар бэргэнник Түөрэйгин түргэнник кэтэрдэҥҥин, Ти лэх х ин к ү ү с к э т и р эн эҥҥин, Дьэ эттиин-хаанныын иэнигийэн, Дьэ эргитэн-эллэһэн бараҕын. М. Т имофеев
Куйуур маҥкытын курдук күөрэс гын — хантан эмэ эмискэ, биирдэ баар буола түс (күөрэс гын). Вдруг, внезапно, неожиданно возникнуть (предстать перед глазами)
Үрүҥнэр кыайан-хотон бүппүттэрин кэннэ, били этэргэ дылы, «тииҥи итигэстэһэр» сахха, кини [Аргыылап оҕонньор] куйуур маҥкытын курдук, э м и с к э күөрэс гына түһүөхтээҕэ. Софр. Данилов
Эмискэ таһыттан, куйуур маҥкытын курдук, биир киһи күөрэс гына түстэ. М. Доҕордуурап
«Бай, бу кыыс хантан куйуур маҥкытын курдук күөрэс гына түстэ?» — Дьалаан дьиктиргээтэ. И. Данилов
Куо йатыгар-маҥкытыгар оҕустарбат көр куойа. Куорат баһылыктара к у ойаларыгар-маҥкыларыгар оҕустардахтарына, Бороҕон кырдьаҕастара Болҕомтолоругар ыллахтарына, …… Суотту суола солонуоҕа. С. Васильев
[ Малаанньа райкомҥа үҥсүүтэ] …… айдаан бөҕөнү тар дыбыта. Арай кини кэргэнэ куойатыгар-маҥкытыгар оҕустарбат этэ. М. Попов
Сигаретаны уобан турар сыл гы баар буолуо диэн киһи куойатыгар-маҥкытыгар да оҕустарбат. «Кыым»

тилиннэр

тилиннэр (Якутский → Якутский)

  1. тилин диэнтэн дьаһ. туһ. Үтүө санаа туохтааҕар да күүстээх, …… Өлөн эрэр биистэри тилиннэриэ, Өлгөм уйгу-быйаҥы үлүннэриэ. Болот Боотур
    Хорутуон олоххо бу саҕаламмыт өлбүтү тилиннэрэр суолталаах уларыйыылартан …… эдэригэр түспүттүү сананар. У. Нуолур. Ыта киниэхэ этэр: «Өстөөхпүтүн эн тилиннэрдиҥ, аны биһиги хайдах буолабыт?» Эвен фольк.
  2. Ыарахан ыарыыттан эмтээн кими эмэ үтүөрт, атаҕар туруор. Поправлять чьё-л. здоровье, вылечивать, ставить на ноги кого-л.
    Эйигин ол киһи тилиннэрдэ. Амма Аччыгыйа
    Иван аҕабыыты бары аһыйбыттара да, …… аан дойду үрдүнэн биир да эмтээн тилиннэриэх дуоктар суоҕа. В. Короленко (тылб.)
  3. көсп. Чөлүгэр түһэр, уруккутун курдук гын, оҥор. Восстановить (напр., чьё-л. доброе имя), возродить (старые традиции)
    Сүүрбэһис сийиэс кэнниттэн хара балыыртан умсубут хаарыан дьоннорбут үтүө ааттарын тилиннэрдибит. С. Данилов
    Өбүгэлэрбит үгэстэрин тилиннэрэн, үүнэр ыччаты айылҕаны харыстыыр, айылҕаҕа сүгүрүйэр тыыҥҥа иитиэҕиҥ. Софр. Данилов
    Водолазтар бэрт улахан сыранан [ууга түспүт] хараабылы көтөхпүттэрэ. Одессаҕа аҕалан тилиннэрэн, сууйан-сотон «Якутия» диэн сүрэхтээбиттэрэ. ДьДьДь
  4. Туох эмэ туһалан, төлөбүрдэн (хол., киһи үлэтин, эрэйин этэргэ). Иметь какое-л. вознаграждение, оплату (за труд, усилия)
    «Хаарыан көлөһүммүн Тилиннэриэм мин», — диир. Күннүк Уурастыырап
    Үгүстэр үлэлээн, эллэһэн эрэйдэрин тилиннэрэргэ дьүккүһэллэр. ПАЕ УуАХО
    Эрчийдэххэ, үөрэттэххэ уонна элбэхтик үлэлээтэххэ, баҕар, эрэйбитин тилиннэриэхпитин сөп. «ХС»
  5. Урут буолбуту, умнуллубуту өйгөр хос санаа, көбүт. Вспоминать, воспроизводить в памяти давно прошедшее
    Суолга көрсүһэн, дорооболоһон ааспыт күммэр ис сүрэхпиттэн көтөҕүллэн үөрэрим, …… соруйан харахпын симэн үрдүк нөрүөнүн өйбөр тилиннэрэрим. Р. Баҕатаайыскай
    Сергей Акимович …… кэтэх тардыстан сытан уруккуну-хойуккуну тилиннэрэн хараҕар киинэ каадырын курдук көрө сытта. Т. Находкина