и. д. от энэлий= стенание, причитание.

стенать, причитать; ср. онолуй= 1.

энэлий диэнтэн хай
аата. Бухарест куораты көрбүтүнэн өҥнөр. Ол сылдьан ханна да баттыгаһы көрбөтөх. Онон кини үлэһит-хамначчыт ыар эҥсилгэннээх энэлийиитин истибэтэх. Эрилик Эристиин
[Богуоннарга] оҕо-дьахтар ытаһыыта, бааһырбыттар энэлийиилэрэ сүрдээҕэ. П. Филиппов
Арай иһиирии, энэлийии баар. Кини [кыһын] курас, кураанах дорҕоонугар. Н. Босиков

туохт.
1. Улахан ыарыыттан, аһыыттан суланар курдук уһуннук саҥа таһаара-таһаара, ынчыктаа, ытаа. ☉ Громко, протяжно стонать, плакать, причитать, стенать (от тяжёлой болезни или большого горя)
Алаас кулуһуннаах күөлүн үрдүнэн бар дьон энэлийэ ытыыра эҥсиллэ уһунна. Амма Аччыгыйа
О, эн кэбис куттаныма — Суланыа, ытыа — диэҥҥин, Энэлийэн, ынчыктаан, — Бар дьонун куттуо, — диэҥҥин. С. Данилов
Кини ойоҕо Алааппыйа эмээхсин хаҥас диэки энэлийэр саҥата иһиллэр. М. Доҕордуурап
2. көсп. Киһи уһуннук ынчыктаан ыган ытыырын курдук дорҕоону таһаар эбэтэр оннук тыаһаа (хол., силлиэ, буурҕа). ☉ Издавать звуки, похожие на стон, плач, выть (напр., о сильном ветре, буре)
Оттон буурҕа син биир энэлийэр, суланар-саанар, абааһы уолунуу бэйэтин арбанар, ыйылыыр. Н. Габышев
Таһырдьа хобдох баҕайы тыал үөлэс үүтүгэр энэлийэр. Дьүөгэ Ааныстыырап
Былыр манна куруҥ тыаҥ Кутурҕанын туойара, Иччилээхтик силлиэ тыал Энэлийэр буолара. П. Тулааһынап
Аан энэлийэн аһылынна. «ХС»
ср. тат. инэлү ‘умолять’, алт. энеле ‘тосковать, сетовать, скорбеть’, монг. энэлэх ‘горевать, сокрушаться, скорбеть, страдать’, эвенк. эну ‘болеть’