и. д. от эрилин =.

страд. от эрий = 1) вертеться, крутиться; закручиваться, завинчиваться, быть закрученным, завинченным; 2) виться, обматываться, наматываться, быть обвитым, обмотанным, намотанным; 3) перен. проходить через испытания, закаляться; үлэҕэ эрилин = закаляться в труде; 4) перен. впутываться, вмешиваться, быть впутанным, замешанным (напр. в какое-л. дело).

эрилин I диэнтэн хай
аата. Биэс сылы быһа үөрэххэ эриллии аһаах киһиэхэ сыанан аҕыа суоҕа. С. Федотов
Ол элбэх эрчиллиини, эт-хаан өттүнэн илистиилээх эриллиини эрэйэр. И. Бочкарёв
Эриллии баар буоллаҕына барыта тирэхтээх буолар. Б. Павлов
◊ Сүрэх эриллиитэ көр сүрэх I. Сүрэх эриллиитигэр ханнык эмп көмөлөһүөн сөбүй?

I
1.
эрий I диэнтэн бэй., атын. туһ. Былырыын күһүн Халаҥаатта муҥхатыгар көрсүөҕүттэн ыла, санаата өрүү ол дьахтарга эриллэр. Болот Боотур
Эриллэ-эриллэ дьэрэлийэ устар сүүрүктээх, ыраас уулаах Өлүөнэ уутугар өрөҕөлөрүгэр тиийэ киирэн, турунан кэбистилэр. И. Никифоров
Тиэстэ оһох кэннигэр муостаҕа турар, эриллибит эт бу баар. Н. Борисов
Ыалдьыт түрбэлии эриллибит кумааҕыны сиэбиттэн ороон ылан, Курильга уунна. С. Курилов (тылб.)
2. Көнө буолбатах, эрийэ барбыт буол. ☉ Иметь волнообразный изгиб, скручиваться, быть скрученным, витым, виться
Ити аата кини эриллибит соҕотох муостаах саадьаҕай ынаҕын кытта этиһэр. Амма Аччыгыйа
Аһаҕас сиргэ үүммүт хатыҥы куруутун тыал мускуйар буолан, төрдүн сааһа эриллэн хаалар. Суорун Омоллоон
Уот кыһыл төлөнө лиэнтэлии эриллэн, үөрүнньэҥ кыымнарын үөлэс үүтүнэн үрэр. М. Доҕордуурап
Оттон суол субулла эриллэрэ. И. Эртюков
3. көсп. Туох эмэ улахан уустуктары, тургутууну аас, эрилин-мускулун, бус-хат. ☉ Пройти через серьёзные испытания, закалиться
Биһиги аармыйа кытаанах олоҕор эриллибит дьоммут. Амма Аччыгыйа
Кини дуобакка үгүс хатыһыыларга сааһын тухары эриллибит кырдьаҕас оонньооччу этэ. Далан
Тимир уһаарыллан тимир буолар, уол оҕо эриллэн эр бэрдэ буолар. И. Сосин
Кини дьону-сэргэни кытта бодоруспут, үлэҕэхамнаска эриллибит, элбэҕи аахпыт, билбит уол этэ. Т. Находкина
◊ Сүрэҕэ эриллэр — сүрэҕэ мөхсөр, хотуолаары гынар. ☉ [Он] испытывает тошноту (букв. сердце скручивается)
Галя сыыспытын өйдөөн, этин сааһа аһылынна, сүрэҕэ эрилиннэ. И. Попова
Кыыс наһаа элбэх сакалааты сиэн сүрэҕэ эрилиннэ. Күрүлгэн
Эрийэ (эриллэ) хат көр эрий I. Эриллэ хаппыт оҕонньор дьиэ ортотугар өкчөрүс гына түспүт. Ф. Постников
Улахан уолаттар үүт-үкчүлэрэ, эрийэ хаппыт, иҥиир-ситии этилэр. «Чолбон»
II
эрий II диэнтэн бэй., атын
туһ. Кэбис, мэлдьэһэн кэбиһиэхтэрэ, бэйэбэр эриллиэхтэрэ. Болот Боотур
Онон, буруйга эриллэртэн босхолонуом диэн бүк эрэнэн кэбис. И. Гоголев
«Аны илиитин-атаҕын тоһутан, ааранан биһиги эриллэ сылдьыахпыт», — диэбитэ Мүчүк. Р. Баҕатаайыскай
Мин эдэр эрдэхпинэ манныкка майгынныыр дьыалаҕа эриллэ сыһан турардаахпын. ЭКС ТБТ

туохт. Араастаан эриллэҥнээ, ыһыллаҥнаа (хол., баттаҕы, сиэли этэргэ). ☉ Виться, скручиваться, трепаться на ветру (напр., о волосах, гриве)
Эһэгэй-дугуй тибиилээх сиэллэрэ Эриллэ-буралла ытыллар. П. Ойуунускай

туохт.
1. Араастаан эриллибит, эриллэн тахсыбыт буол; эриллэ хамсаа. ☉ Виться, спутываться; взвихриваться, кружиться
Төҥүргэс араастаан бадьырыйбыт, эриллибит-буруллубут силистээх этэ. «ХС»
Үүнээйи араастаан эриллэн-буруллан, токуруйан-бокуруйан тахсыбыт. «ББ»
Хаар ытыллан эрилиннэбурулунна, күдээрийдэ. А. Кривошапкин (тылб.)
2. Көнө буолбакка, араастаан эрилин, эриллэн бар. ☉ Ветвиться, разветвляться
Муора кытылын батыһа, эриллэбурулла барбыт уулуссалар көстөллөр. Н. Якутскай
Онон-манан бөдөҥ тиит мастардаах хатыҥ чараҥ быыһынан суол эриллэ-бурулла субуллара. Далан. Хайа эмпэтин аннынан Индигиир өрүс эриллэ-бурулла, тиэтэйэ-саарайа тус хоту устар. Н. Павлов

туохт.
1. Араастаан хамсан, эриллэҥнээ; эриллэҥнии хамсаа (хол., буруону этэргэ). ☉ Извиваться, кривляться (о ком-л.); змеиться (напр., о дыме)
Буурҕа дохсун тыалыгар күөртэнэн, уот төлөнө үөмэхтиир, буруота эриллэр-мускуллар. Н. Якутскай
Удаҕан араастаан эриллэнмускуллан, илбиһирэн истэ. А. Сыромятникова
2
эрилин I 3 диэн курдук. Ону барытын билэн, барытыгар эриллэн-мускуллан үөскээбитэ саха норуота. Амма Аччыгыйа
Эдэр дьоннор, эриллэн-мускуллан истэхтэринэ, кимнээҕэр хатарҕаан тахсыахтара. Р. Баҕатаайыскай
Эһиги эдэргит бэрт, үлэҕэ даҕаны, бэлиитикэҕэ даҕаны эриллэн-мускуллан буһа-хата иликкит. «Чолбон»