Якутские буквы:

Якутский → Якутский

үрэллии

үрэлин диэнтэн хай
аата. Киэҥ Россия үрэллэн барбыта. Үрэллии өссө 1905 сылтан саҕаламмыта. М. Рид (тылб.)
Род уопсай хаһаайыстыбата үрэллиитэ уонна дьон тэҥэ суох балаһыанньалара төрүт былыргы общиннай тутул эстиитигэр тиэрдибиттэрэ. КФП БАаДИ

үрэлин

  1. үрэй диэнтэн бэй. туһ. Өлүү түбэлтэлээх сүүрүккэ дэлби халкыҥнаан, тоһоҕолоро били холбооттообут хаптаһыннарын кыайан туппакка, болуоттара үрэллэн барбыта. И. Федосеев
    Үрэҕи туоруур суон бэрэбинэ муоста эргэрбит, кытыыта үрэллэн хаалбыт, ортото кэдэйбит. А. Сыромятникова
    Маша аргыый туран олордо. Үрэллэн хаалбыт баттаҕын өрө анньынна. М. Доҕордуурап
  2. Ыһыллан-тоҕуллан эстэн бар, суох буолан хаал (хол., хаһаайыстыба). Развалиться, разладиться, прийти в расстройство (напр., о хозяйстве)
    [Онтоон Кириисэҕэ:] Аҕыйах хонон баран холкуостара үрэллэн хаалыа ээ, эн ону туох дии саныыгын? Күндэ
    Мин бардахпына саҥардыы тэриллибит дьахталларын холбоһуга үрэллиэҕэ. «ХС»
    Сүҥкэн күчүмэҕэйдэри кыайан сэбиэскэй норуот сэриигэ үрэллибит хаһаайыстыбаны чөлүгэр түһэрбитэ. ЭБТ
  3. Тарҕанан, симэлийэн, сүтэн суох буолан бар (хол., буруо). Развеяться, рассеяться (напр., о дыме)
    Буруо арыый үрэллэн, Витя көрбүтэ — биир кус чугас иттэни түһэн атаҕа эрэ ибигирии сытара. Н. Заболоцкай

үрэлин-буралын

туохт. Ыһыллан-тоҕуллан көһүн (киһини этэргэ). Быть, казаться неопрятным, несобранным (о человеке)
Дьиэ киһитэ гыныахха Дьиэкэллэн-куохаллан Дьикти бэйэлээх эбит, Үлэһит гыныам диэтэххэ Үрэллэн-бураллан Дьэ дьахтар эбит. П. Ойуунускай
Киһи киирэн да диэн кута-сүрэ тохтообот сирэ буолан биэрдэ, хаһаайкабыт даҕаны үрэллэнбураллан онуоха эмиэ тэҥнээх хотууска буолла. «ХС»


Еще переводы:

распад

распад (Русский → Якутский)

м. үрэллии, арахсыы; радиоактивный распад радиоактивнай үрэллии.

сатайыы

сатайыы (Якутский → Якутский)

көр сатарыйыы
Үлэ манна барыта сытыйбыт, Үрэллии, сатайыы иитэ суох тахсыбыт. С. Васильев

распадение

распадение (Русский → Якутский)

с. үрэллии, арахсыы; распадение молекул на атомы молекулалар атомнар-га арахсыылзра.

разложение

разложение (Русский → Якутский)

с. 1. (по гл. разложить 5, 6) араарыы, араартааһын; перен. үрэйии; разложение числа на множители чыыһыланы төгүллэһээччилэргэ араарыы; 2. (по гл. разложиться 2, 3, 4) арахсыы; перен- (сытыйан) үрэллии, сатайыы.

күөргэл

күөргэл (Якутский → Якутский)

аат. Туох эмэ бэрээдэгэ суох үрэллиитэ; ыһыллыыта. Беспорядок; разруха
Саатар тыал түспэт, сууллубут дьиэ күөргэлигэр Арай өлбут дьон уҥуоҕун таастара Хайаны, былыргы суоллары күөнтүүллэр. ЛБС

радиоактивность

радиоактивность (Русский → Якутский)

радиоактивность (үрэл-лимтиэ химическэй элэмиэн бастайааннай туруга суох ядрота дьаалытынан атын элэмиэн ядротугар (үксүгэр биир изотоп атын элэмиэн изотобар) кубулуйуута. Р. түөрт көрүҥнээх: альфа, бета арахсыылар, дьаалатынан үрэллии (спонтанное деление) уонна протоннаах (протонная) Р.)

диссоциация

диссоциация (Русский → Якутский)

ж. диссоциация (1. хим. молекула, үрэллэн, састаабыгар киирсэр чаастарыгар арахсыыта; 2. мед. психическэй процесс ситимэ үрэллиитэ).

тоороттугас

тоороттугас (Якутский → Якутский)

даҕ. Арахса, бытарыйа сылдьар, бытарыйымтыа. Отламывающийся, откалывающийся, распадающийся на мелкие кусочки. Тоороттугас сыбахтаах оһох
Буспут хортуоппуйга эмиэ, клетка быыһынааҕы бэссэстибэ үрэллиититтэн, килиэккэлэрэ арахсыһаллар, ол иһин кини тоороттугас буолар. КВА Б

уойуу

уойуу (Якутский → Якутский)

уой I диэнтэн хай
аата. Күһүн кыыл уойуута итиэннэ сыатын үрэллиитэ мөлтөөһүнэ кини ууһуур бириэмэтигэр наада буолар саппааһы үөскэтэр. КИиКСА
Атыыр оҕустар …… уойуулара сай ортото ситэн, сүүллэрэ от, атырдьах ыйдарыттан саҕалаан киирэр. «Кыым»

радиоактивность

радиоактивность (Русский → Якутский)

ж. радиоактивность (химическэй элеменнэр атомнар ын ядролара дьаа-лаларынан эбэтэр тастан дьайыы күүһүнэн үрэллиилэрэ; оннук үрэллииттэн элементарной өлүүскэлэрэлектроннар, позитроннар уо. д. а. тахсаллар).