ж. 1. стандартааһын, биир халыып оҥоруу; стандартизация деталей массыына деталларын стандартааһын; 2. перен. (шаблонность) биир халыыбынан оҥоруу, үтүктүһүү.

көр үтүктүспүт курдук (көр диэн үтүктүс курдук)
«Кэпсиэ, доҕор, кэпсиэ!» — диэбит онуоха Миимээн оҕонньор үтүктүспүттүү. И. Данилов
Ити сылларга устудьуоннар бары, кыргыттардыынуолаттардыын успуордунан үтүктүспүттүү үлүһүйэн туран дьарыктанар кэмнэрэ быһыылааҕа. ВВ ТТ

дугдуҥнаа диэнтэн холб. туһ. Кулубалаах суруксут үтүктүспүт курдук дугдуҥнаһа турбуттара. И. Гоголев
[Ынахтар] сиргэ сытар киһини муостарынан үөлээри дугдуҥнаспыттара. Далан
Дьоннор, тугу да гыныахтарын билбэккэ, дугдуҥнаһа турдулар. «ХС»

тыаһы үт. т. Моҕотой саҥатын үтүктүү. ☉ Подражание голосу бурундука
Чочур Мыраан ойууругар Мин моҕотой угуйабын. Курук-курук! Курук-курук! Ой дуораана үтүктүһэр. Урсун

сылыбылдьый диэнтэн холб. туһ. [Дьон] эчи үтүктүспүт курдук, сылыбылдьыһаннар, туох да бэйэлээххэ санааларын ууруох быһыылара суох, үүт-үкчү оргулларын тула сулукуччуһар кымырдаҕастар курдуктар. «ХС»

1. ханньаҥнаа диэнтэн дьаһ. туһ. Убайын дьиибэлээн уоһун ханньаҥнатта. Болот Боотур
   Тихон сирэйин ханньаҥната-ханньаҥната саамай киһи күлэр үөхсүүлэринэн французтары үөҕэрэ. Л. Толстой (тылб.)
   2
   ханньаҥнаа диэн курдук. Ынахтар үтүктүспүт курдук харахтарын быһа симэн ыла-ыла кэбинэн ханньаҥнаталлара. В. Яковлев

көр ык-түүр
Кини [аҕабыыт] ыгарыттан-түрдэрэриттэн көҥүл барбыт оҕолор, саҥа сорудаҕы бэлэмниэхтээҕэр, уруккуларын да умнан тоһуйдулар. Амма Аччыгыйа
«Чоҥку ханна барда диибин!» — дии-дии, кинээс бардьыгынаан, ыган-түрдэрэн киирэн барда. Н. Заболоцкай
Кинилэри субу-субу городовойдар тохтотоллоро …… итиэннэ бары үтүктүспүт курдук ыган-түрдэрэн саҥараллара. ОЛ ПА

энньэй диэнтэн дьаһ
туһ. Кини «бэйэтин» тыатыгар баар кыыллары кэпсээтэҕинэ, төбөтүн лыкыччы туттар, …… аллараа сыҥааҕын энньэтэр уонна кистэлэҥнээхтик сибигинэйэн барар. Амма Аччыгыйа
Кулубалаах суруксут үтүктүспүт курдук сыҥаахтарын энньэтэн дугуҥнаһа турбуттара. И. Гоголев
Лөгүөн алын сыҥааҕын энньэтэн, тииһин быыһынан сыыбырҕаан барда. Ойуку

даҕ. Эриэн буолан көстөр элбэх бытархай чуоҕурдардаах, бээтинэлэрдээх. ☉ Покрытый мелкими крапинками, пятнами, чубарый (о лошади), пёстрый, пятнистый
Сүөһүлэрэ барылара үтүктүспүт курдук эбириэн өҥнөөхтөр. И. Гоголев
Икки хонон баран туһахпын көрө барбытым. Кырдьык, биир эбириэн түүлээх бочугурас туһахпар иҥнибит этэ. Н. Якутскай
Эттэрэ, туох сирэйдиин-харахтыын, илиилиин-атахтыын, баҕа иһин курдук кыһыл эбириэн ымынахтанан хаалла. С. Федотов
Арай доҕоор, эбириэн өҥнөөх, уп-уһун эриэн үөн күтүр бу тыылла сытар! «ХС»
◊ Күөх эбириэн көр күөх I
Уу долгунун курдук Суһумурдаан көстөр Күүгүнүүр күөх эбириэн Оҕус сүөһүнү көрдүүллэр. Күннүк Уурастыырап
Күөх эбириэн ат оҕус …… күөх оту хадьырыйарын тохтотон, хантайан миигин одууласпахтаата. И. Гоголев
Эбириэн былыт — эбир былыт диэн курдук (көр эбир I). Арҕааттан эбириэн былыттар Үөһэнэн элэҥнии усталлар. Эрилик Эристиин
Түүн Эбириэн былыттар Халлааҥҥа сыстыбыттар. И. Федосеев

I
лэһигирээ II диэнтэн холб. туһ. [Мэтириэт] үрдүнэн «Ми чурин — айылҕаны уларытан айааччы» диэн бөдөҥ буукубалар лэһигирэспиттэр. Л. Габышев. Кыра уҥуохтаах гынан баран талыы хортуоппуй курдук уолаттар лэһигирэһэн аастылар. Э. С околов
II
даҕ., кэпс. Лэһигирээн иһиллэр, лэһигирэс тыастаах. ☉ И здающий негромкий дробный звук, шум (напр., смех)
Кэннибэр лэһигирэс, ис сүрэхтэн тахсар күлүү иһилиннэ. ИН КК
III
даҕ.
1. Лэһигирээн көстөр, үтүктүспүт курдук биир тэҥ көстүүлээх. ☉ Как на подбор, одной вели чины, один к одному (о множестве неболь ших предметов)
[Ходулов] гримнээх көмөр хара сирэйэ, бөдөҥ лэһигирэс тиис тэрин килбэҥэ, чаҕылыҥныыр хараҕын уоттара — бу барыта Мавр тас дьүһүнүн-бодотун үкчү биэрэр. Эрчимэн
Утуу-субуу субу ру һан, лэп-лэһигирэс тэҥ кыргыттар …… киирэн кэлл и л э р. И К Д ь. Ууруллар сиэ мэ [хортуоппуй] лэһигирэс тэҥ кээ мэйдээх буолуохтаах. Оччоҕо саас олордор массыына эҥкилэ суох үлэлиир. ПАК ИК
2. Олус кырата суох, ортону эрэ аннынан бөдөҥ (собону этэргэ). ☉ Не мелкий, ближе к среднему (обычно о размере карасей)
Биэс уонча лэһигирэс собо иҥнибит. Софр. Данилов