туохт. Си рг э у у н у х а л ытан сиигирт, өҥсүт. ☉ Увлажнять, орошать
Сири нүөлсүтэр үлэлэр.  Нил хочотугар кураайы куйаары нүөлсүтэн, бадарааны куурдан, сэппэрээги кэрдэн, бааһына таһаарынарга тиийиллэрэ. КФП БАаДИ
Билигин ходуһа сирэ барыта сааскы халаан уутунан н ү ө л с үтүллэр буолла. ПДН ТБКЭ. Сир анныттан ылыллар тууһа суох уунан нэһилиэнньэ хааччыллар, мэччирэҥнэргэ туһаналлар, ыһыы хонуутун нүөлсүтэллэр. МА ФГ

аат., балык. Бөҕө ситимҥэ баайыллыбыт элбэх күөгүлэрдээх дьаакыр эбэтэр тоһоҕо көмөтүнэн, үрэҕи туора үтүллэр балыктыыр тэрил. ☉ Перемет (рыболовная снасть)
Миитэрэй оҕонньор бэрэмээтиттэн биир сап-саһархай өрөҕөлөөх сүүнэ улахан хатыыһы ылбыта. А. Сыромятникова
Мэндээрики үрэх балыгын хаһыа да буолан, бэрэмээтинэн быһа тарда сытан, туох да баһаамы хоторон ылан айбардыылларын туһунан этиллибит этэ. П. Аввакумов
Кытылга кэккэлии тардыллыбыт мас уонна туос тыылар тастарыгар илим, туу, бэрэмээт, күөгү, атара уонна куурдар аргылар, балык хатарар сибиэлэр турбуттар. «ХС»

ситим сыһыан холб.
1. Саҥарааччы түмүк оҥорон, түмүктээн этэрин көрдөрөр. ☉ Выражает умозаключение, вывод говорящего (значит, стало быть, выходит)
Онон буоллаҕына, кини миэхэ суруйар суруга барыта сымыйа эбит. Н. Туобулаахап
Онон буоллаҕына, ити кэм арыый бэтэрээнэн соҕус суолталаах тыл буолуохтаах. В. Ойуурускай
Онон буоллаҕына, аны аҕыйах хонугунан бастакы хаас этин амсайарбыт буолуо. «ХС»
2. Туохтан эрэ төрүөттэнэн тахсыыны, төрүөт-содул ситимин көрдөрөр. ☉ Выражает причинно-следственные связи между высказываниями (так что, следовательно)
Атырдьах ыйыгар уһуннук курааннаата, онон буоллаҕына, ардах кыайан оттоппото диир кыахпыт суох. «Кыым»
Тыал өссө сэтэрбит, онон буоллаҕына, өтөрүнэн эбэҕэ киириллибэтин, илим үтүллүбэтин өйдөөтө. Кустук

аат.
1. Сис уҥуоҕа. ☉ Позвоночный столб
Онно билбитэ кини аччыктаабыт ис тоноҕоско эпсэри сыстарын. Софр. Данилов
Тоноҕосторо токуруйан им-дьим сүгүрүйэллэрэ. И. Гоголев
Тоҕус сыл тоҥу суоран, Тоноҕоспун тоҥхоппутум. С. Васильев
2. Сис тоноҕоһун биир сүһүөх уҥуоҕа, биир сүһүөҕэ, сүргүөҕэ. ☉ Позвонок, отдельное звено позвоночного столба
Тоноҕостор икки ардыларыгар имигэс өҥүргэс баар. АҮө. Тоноҕос уҥуоҕун уонна сүһүөх икки ардыларынааҕы өҥүргэс араҥалара кылгааһыныттан киһи намтыыр. ДьДьДь
3
көр тоноҕосчут. Кынаттара куура охсубут тоноҕостор хомустан хомуска дьирибинэһэ дайаҥнастылар. В. Миронов
Тоноҕос эрэйдии түһэн баран туттарара буолуо. АаНА СТОТ
Кини лыахтары, тоноҕостору эккирэтэ сылдьан да ыллыыр. СҮК
4
көр тоҥсоҕой. [Бухатыыр] Тоноҕос кыыл баһа Торулаан тахсыбытын курдук, Торҕо дьирим дойдулаах эбит. Суорун Омоллоон
5. түөлбэ. Кытыыттан үөскэ үргүлдьү үтүллүбүт илим. ☉ Сеть, закинутая с берега прямо к середине водоёма
Маастар Сомсуун бастакы тоноҕосторун тардыалаат, балыкка тута кэтиллибитинэн барда. В. Яковлев
◊ Сис тоноҕоһо — киһи-сүөһү уонна тоноҕостоох харамайдар систэрин уҥуоҕа. ☉ Спинной хребет
Сур бөрө иһэ экчэччи сиһин тоноҕоһугар хам сыстара. Далан
Балык дьардьаматын сүрүн уҥуоҕунан сиһин тоноҕоһо буолар. ББЕ З
Киһи сиһин тоноҕоһо түөрт токуруйуулаах. ДьДьДь. Тоноҕос ойуу — тоноҕос курдук быһыылаах сахалыы оһуор көрүҥэ. ☉ Вид якутского орнамента, напоминающий позвонки; узор в виде позвонков. Томтор үрдүгэр тоноҕос ойуу баар үһү (тааб.: чаппараах). Тоноҕос саадьаҕай (эриэн) — сүөһү дьүһүнэ: сиһин ороҕун бата синньигэс үрүҥнээх саадьаҕай. ☉ Пёстрый (о масти рогатого скота). Тоноҕос саадьаҕай ынах
□ Тоноҕос эриэн торбоһум куттаах сүрүн Симэхтээх томторук оҥостон Хаҥас тоҕоноҕор иилиммит. Саха фольк.
ср. каракалп. тумыртка ‘дятел’