Якутские буквы:

Якутский → Русский

үтүрүһүү

и. д. от үтүрүс =.

үтүрүс=

совм.-взаимн. от үтүрүй = толкаться, толпиться, тесниться; теснить друг друга.

Якутский → Якутский

үтүрүһүү

үтүрүс диэнтэн хай
аата. Үтүрүһүү кэмигэр хаһыатын сорҕото хайдан сиргэ түстэ. Р. Баҕатаайыскай
Быйыл манна дууһам сынньанна, ханнык да үтүрүһүү, кыһарыйсыы, ньиэрбинэйдээһин суох. Н. Лугинов

үтүрүс

туохт. Ханна эмэ киирээри анньыалас-үтүөлэс. ☉ Толкаться, стараясь попасть куда-л. Үтүрүһэн мин эмиэ дьиэҕэ киирбитинэн бардым. Амма Аччыгыйа
Уочаракка өр үтүрүһэн, үчүгэй бэйэлээх саһархай сэлээппэҕэ тигистим. Н. Габышев
Утуйар таҥаһы сүкпүт уон биэстээх-алталаах уол тырамбаайга үтүрүһэн урут киирдэ. «ХС»

үтүрүс-хабырыс

туохт. Ханна эмэ анньыалаһан-үтүөлэһэн, айдаарсан туран киир (элбэх киһи баарыгар). ☉ Заходить куда-л. с трудом, шумомгамом (в толпе)
Үтүрүһэн-хабырыһан киириэхтээх сирбитин дьэ буллубут. В. Яковлев

үтүрүһүү-хабырыһыы

үтүрүй-хабырый диэнтэн хай
аата. Ол да иһин, элбэх бэртэр түмсүбүт сирдэригэр өрүү күөн былдьаһыы, илин түсүһүү, үтүрүһүү-хабырыһыы баар буолар. Н. Лугинов

Еще переводы:

толкотня,

толкотня, (Русский → Якутский)

толкучка ж. разг. анньыалапыы, үтүрүһүү.

холдьохсуу

холдьохсуу (Якутский → Якутский)

холдьоҕус диэнтэн хай
аата. «Мунньах буолар» диэн кыралары илии таһынан тарыйыы, холдьохсуу, үтүрүһүү буола турдаҕына, …… пионер уол Миитэкээнэп оннун булунна. А. Сыромятникова

көҕүтүһүү

көҕүтүһүү (Якутский → Якутский)

  1. көҕүтүс диэнтэн хай. аата. Онно …… үтүрүһүү, сүпсүөн, кыһытыһыы, көҕүтүһүү. Н. Габышев
    Киин кэмитиэт резолюцията араас литературнай сүүрээннэр истэригэр айар үлэнэн көҕүтүһүү көҥүл буолуохтааҕын ыйбыта. ССЛИО
  2. Туохха эмэ куоталаһыы. ☉ Состязание, соперничество, соревнование в чем-л. [Уйбаан:] Биригээдэлэр көҕүтүһүүлэрин бэрэбиэркэлэтэн истиэнэҕэ саайан иһиҥ. Амма Аччыгыйа
    Ыһыахха кэлбит аһастаах дьоннор көҕүтүһүүлэрэ буолар эбит. АВФ ЫХТС
аалсыһыы

аалсыһыы (Якутский → Якутский)

  1. аалсыс диэнтэн хай. аата. Таас хайа аалсыһыыта, сирдойду сипсигэ, аан дойду улаҕата буолан хаалла. ПЭК ОНЛЯ I
    Хараап алтан тумсунан хараабы хабырыйбыта, Алдьархайдаах аалсыһыы, булумахтаһыы буолбута. КФП БАаДИ
    Платформаҕа, куруутун буоларын курдук, аалсыһыы, үтүрүһүү бөҕө. М. Прилежаева (тылб.)
  2. көсп., кин. Сөпсөспөт буолуу, хабырыйсыы, иирээн. ☉ Столкновения, противоречия, конфликты, трения (между людьми, группами)
    Өскөтүн биһиги алҕаһыыр, сыыһар да буоллахпытына, биһиги суолбутугар аалсыһыылар баар да эбит буоллахтарына, ону кинилэр дьыалайдаабаттар. В. Ленин (тылб.)
кый-хай

кый-хай (Якутский → Якутский)

I
туохт. Тугу эмэ бары өттүнэн чинчийэн бил, чуҥнаа. ☉ Рассмотреть, изучить что-л. со всех сторон
Слепцовтары ырааҕынан кыйан-хайан: кинилэр Уйбаан бартыһааннаан сылдьыбытын билбэттэрин, байыаннай лүөччүк буолан кыргыһа сылдьан, дьоруойдуу өлбүтүнэн ааҕалларын билбитэ. М. Ефимов
Чэйдээн баран мин дьэ эрдийдим. Таастары барытын кыйанхайан көрдүм. И. Данилов
II
аат. Бэрээдэгэ суох хаһыы-ыһыы, айдаан-куйдаан. ☉ Беспорядочный крик, шум, гомон, суматоха
Саша хайдах буоллуҥ? Баттаттыҥ дуу? Кый-хай бөҕөнү түһэрдиҥ ээ. П. Аввакумов
Ырааһыйаҕа мустан олорор кыыллар ортолоругар ыҥырыа уйатын тоҕо тардыбыт курдук дьүүлэ-дьаабыта биллибэт кый-хай, айдаан-күүгээн биирдэ оргуйа түспүт. Эвен фольк. Олбуор иһигэр кэлии-барыы, үтүрүһүү-хабырыһыы, көлөлөөхтөр кыйдара-хайдара. Ч. Айтматов (тылб.)

үтүргэн

үтүргэн (Якутский → Якутский)

аат.
1. Ким эмэ көҥүлүн күөмчүлээһин, баттабыл, атаҕастабыл. ☉ Притеснение, стеснение кого-л. в правах и свободе
Кыргыллыыттан уонна үтүргэнтэн сир үрдүгэр суох буола эстибит эбэтэр бэрт аҕыйах тобохторо эрэ ордон хаалбыт норуоттар ахсааннара бэрт элбэх. Эрилик Эристиин. Эрилик Эристиин хам бааччы олоруон, тыаҕа баай үтүргэнэ, Дьокуускайга өрөбөлүүссүйэ күүрээнэ күүһүрэн, ол силлиэҕэ ытыйтарбыта. Н. Габышев
Хайа, уонна тоҥмут-хаппыт, эрэйи билбит, элбэх үтүргэҥҥэ сылдьыбыт оҕо олоҕу сыаналыы үөрэнэр дииллэрэ чахчы. Күрүлгэн
2. көсп. Ыгыта симсии, анньыһыы, үтүрүһүү. ☉ Толкотня, давка. Оптуобуска киэһэ аайы үтүргэн бөҕө
□ Ол үтүргэҥҥэ Анфиса баар суох бэлэҕин ханна гыммытын өйдөөбөт. Н. Кондаков
Ааныс ити айылаах үтүргэнтэн хайдах тахсыбытын билигин да сатаан өйдөөбөккө турар. «ХС»

толкается

толкается (Русский → Якутский)

гл
анньыалаһар

гл.
анньыалаһар (анньыалас), үтүрүһэр (үтүрүс)

тесниться

тесниться (Русский → Якутский)

несов. I. (толпиться) ыгыс, үтүрүс; 2. (ютиться) симилин, кыбылын.

батыччахтас

батыччахтас (Якутский → Якутский)

батыччахтаа диэнтэн холб. туһ. Сылгылар халҕаһалыы анньан, үтүрүһэ-үтүрүһэ сырсан батыччахтаһан тахсан испиттэр. Саха сэһ
1977
Хайа саҕа буолан күлүгүлдьүйэн тигээйилээбит ынахтар батыччахтаһан аастылар. П. Тобуруокап

лыыктас

лыыктас (Якутский → Якутский)

туохт., кэпс. Быыһа суох ыга симис. ☉ Скучиваться, сбиваться в кучу очень плотно, тесно, набиваться битком
Доруоптаах, субуйааҥкылаах, бэрдээҥкэлээх дьоннор …… дьиэҕэ батыспакка үтүрүһэ-үтүрүһэ киирэн лыыктас тылар. И. Никифоров