Якутские буквы:

Якутский → Якутский

үҥүү-сүктүү

аат.
1. Үрдүк айыыларга дириҥ ытыктабыл, сүгүрүйүү. ☉ Поклонение духам, преклонение перед высшими божествами. Ыһыах ыһыыга маҥнай мифологияттан, итэҕэлтэн ситимнээх сиэр-туом силиктэрин толоруу, алгыһы алҕааһын, айыыларга, иччилэргэ үҥүү-сүктүү баһылыыр буолуохтаах. Саха фольк.
2. Кимиэхэ-туохха эрэ дириҥ ытыктабылы, тапталы биллэрэн сүгүрүйүү. ☉ Поклонение перед кем-л., уважение, почитание кого-л. 1697 сыллаахха Улуу Надомҥа Бонхор диэн арат сүүрүк ата кыайан-хотон, өрөгөйдөөбүт
Онтон бэттэх сүүрүк аты арбыыр «Уон тыһыынча үҥүү-сүктүү» диэн ырыа айыллыбыт. И. Федосеев
[Чацкай:] Үйэ да бөҕө эбит: наар хоолдьугу токутуу, Күн ыраахтааҕы аатыгар үҥүү-сүктүү. А. Грибоедов (тылб.)

Еще переводы:

хаптаҥнааһын

хаптаҥнааһын (Якутский → Якутский)

аат. Кимиэхэ эмэ албыннаһан, бэрт буола сатаан ньылаҥнааһын, үҥүү-сүктүү. ☉ Угодничество, подхалимство, льстивость
Киһини туох намтатарый? Кылгас сото буолбатах, Кылгас соно буолбатах, Хаптаҥнааһын, ньылаҥнааһын, Хараҥатык ымсыырааһын. И. Гоголев

өй-мэйии

өй-мэйии (Якутский → Якутский)

аат.
1. Киһи толкуйдуур, өйдүүр дьоҕура. ☉ Ум-разум. Бу оҕо өйүн-мэйиитин көрүҥ!
□ Бар дьонноро өрүһүттэрэ үөрэммиччэ, Улуу Кудаҥсаҕа кэлэннэр, этэ-хаана эймэнийиэр диэри, өйө-мэйиитэ дөйүөр диэри ааттаһыы-көрдөһүү, үҥүү-сүктүү буолбут. Г. Угаров
Мин эн өйгөр-мэйиигэр дьиэ малын курдук буоллум. С. Ефремов
2. Өйдөөх-төйдөөх киһи, кыыл. ☉ Умница
Миитэрэй оҕонньор, дьэ өй-мэйии барахсан эбиккин. С. Данилов
Тииҥ даҕаны өй-мэйии буоллаҕа эбээт. А. Старостин
♦ Өй-мэйии хаата — өй хаата диэн курдук (көр өй)
Урут кини [Суонда] Аргыылабы өй-мэйии хаата диирэ. Софр. Данилов

итэҕэл

итэҕэл (Якутский → Якутский)

  1. аат.
  2. Тугу эмэ чахчы толорорго, туох эмэ чахчы буоларыгар эрэл. ☉ Вера (уверенность в чем-л., в исполнении чего-л.)
    Ол хоһооннорун хас биирдии устуруоката өстөөххө өһүөнүнэн, саҥа революционнай буурҕа өссө күүскэ күүдэпчилэнэригэр бигэ итэҕэлинэн тыынара. Софр. Данилов
    Мин күүһүм, Мин көтөр кынатым - Эн кыайыылаах кырдьыккын өйдүүрүм, Эн кэхтибэт кэрэ кэскилгэр итэҕэлим. С. Данилов
    Баһыыба! Петр Егорович! Эрэлгэр... Итэҕэлгэр... Хайаан да, хайаан да эн тылгын, эн баҕаҕын толоруом! Г. Колесов
  3. Бэйэ көнө суобаһынан, кыһамньытынан дьон билиниитин ылыы. ☉ Завоевание своей добросовестностью, искренностью признания людей
    Норуот үрдүк итэҕэлин ылан дьокутаат буолбута. М. Попов
    Булчуттар итэҕэллэрин ылан эрэр. И. Бочкарев. Урут итэҕэйэр дьоннорум, доҕотторум мин харахпар тоҕо эрэ итэҕэллэрин сүтэрэн эрэллэр. С. Ефремов
  4. Киһиэхэ көстүбэт тыыннар, күүстэр баалларыгар итэҕэйэн олоҕурбут өйдөбүллэр холбоһуктара, онно үҥүү-сүктүү; абааһыны, таҥараны о. д. а. дьиктилээхалыптаах күүстэри итэҕэйии. ☉ Религия; вера (в бога, злого духа и т. д.). Ойуун итэҕэлэ иччиттэн, абааһыттан куттанарга тиэрдэр
    Саха фольк. Абааһы-таҥара итэҕэлэ үүнэри-үөскүүрү хам баттыырын, умса миинэрин туһунан кэпсэтэ истибит. Амма Аччыгыйа
    Итэҕэл, абааһы туһунан сымыйа сэһэннэри тарҕатан, хараҥа дьон санаатын булкуйар. Н. Габышев
  5. Итэҕэйэр үгэскэ олоҕурбут үһүйээн. ☉ Суеверное предание, поверье
    Былыргы дьон итэҕэллэринэн, саҥа үүммүт ыйга харчы көөчүктээтэххэ, ол ый устата харчыҥ эбиллэ туруохтаах үһү. Н. Якутскай
    Индустар былыргы итэҕэллэринэн, Саҥа дьыл күн ким да кыыһыратымта сылдьыа суохтаах. Бастакы күн хайдах ааһар да, сыл бүтүннүүтэ оннук буолуо дииллэр. ДьДьДь
  6. даҕ. суолт. Киһи чахчы эрэнэр, эрэмньилээх. ☉ Верный, преданный; внушающий доверие
    Сылын аайы сүүрбэлии-отуттуу сүүһү итэҕэл дьоннорунан ыыта турбутум. Эрилик Эристиин
    ◊ Итэҕэл сурук эргэр. - дэбиэринэс. ☉ Доверенность
    Итэҕэл суругу биэрэбин. ПЭК СЯЯ
    Икки уолтан улахана итэҕэл суруктаах этэ. Н. Неустроев