туохт. Араарар арҕастаа, быыһаа. ☉ Разграничить (хребтом)
Ии хайалар кэтэхтэринэн Кэтит систэр үүнүтэлээн Кирбиилэрдээбиттэр эбит — бу Танылҕаннаах Тааттакайдаан эбэкэйбитин. А-ИМН ОЫЭБЫ

даҕ. Хаҕыланан кэлэр хахтаах. ☉ Имеющий отслаивающуюся кору
Хатырхай баас. ЯРС
Таҥнары намылыйан үүнүтэлиир лабаалардаах, Хатырхай хатырыктардаах Харыйа мастар. Саха нар. ыр.

I
аат.
1. Туох эмэ кытыыта биир тэҥник ойута быспыт курдук кэрдиистэммитэ, кэрдиис ойуута. ☉ Ровные зубчатые края чего-л. (напр., листьев)
Күһүҥҥү тыаны көрүө этигит! Төһөлөөх элбэх өҥ, эгэлгэ кырааска баарый! Соҕотох хатыҥ да сэбирдэҕин ылыҥ: ортото күп-күөх, эрбии тииһин курдук сарбынньахтара апараҕастар. Н. Якутскай
2. Туох эмэ салаата, чорбоҕо, сарадаҕа. ☉ Ответвления, ветви, разветвлённость чего-л. (напр., рогов оленя)
Ураһаҕа маарынната тутуллубут от отуу чөҥөрүйбүт аһаҕас оройунан былыт сарбынньаҕа көстөрүн одуулаһа сытта. Л. Попов
Сарбынньах муостардаах, Сарыаллаах харахтаах, Тамайан айанныыр Таҥарам табата. И. Чаҕылҕан
◊ Сарбынньах ойуу — тугу эмэ (хол., маһы, туоһу) кэчигирэччи тиистии олуктаан оҥорор киэргэл, оннук ойуу (үгүстүк дьиэ кэрэнииһигэр тут-лар). ☉ Зубчатая резьба по дереву, бересте и т. д., служащая украшением чего-л. (напр., карниза дома), якутский зубчатый орнамент
Ньургун кырыыса аннынааҕы сарбынньах ойуулары одуулаһан хантаарыҥнаата. Болот Боотур
Урут этэрбэс, билигин унтуу билэтин оҥорууга үксүн тыҥырах, сарбынньах ойуулары киллэрэллэр. АЕЕ ӨҮОБ. Сарбынньах саадьаҕай көр саадьаҕай
II
аат. Талахха майгынныыр синньигэс умнастаах, сүүмэҕинэн үүнэр кытархай отоннордоох сэбирдэхтээх мас (Саха сиригэр Өлүөнэ үөһээ өттүгэр ордук үүнэр). ☉ Лиственное дерево с плодами в виде пучка оранжевокрасных ягод, рябина (на территории Якутии произрастает преим. в верховьях Лены)
Ойууртан тахсыбытым: кып-кыһыл отоннордоох сарбынньах, ап-араҕас астардаах долохуна мастар онон-манан үүнүтэлээбит аппа сир эбит. Р. Кулаковскай

I
аат.
1. Дьон туохха эмэ тутуһар майгылара эбэтэр үгэс оҥостубут үөрүйэхтэрэ. ☉ Установившиеся обычай, привычка, заведённый порядок
Эдуард Леонтьевич! Эн сиэри алыс туораабаккар көрдөһөбүт. Амма Аччыгыйа
Болдьоммут тоҕус чаас туолуута сиэр быһыытынан улахан эрдэлээһинэ-хойутааһына суох ыалдьыттар кэллилэр. Н. Лугинов
Кырдьаҕастар, саха дьонун сиэринэн, киммин-туохпун ыйыталаһаллар. Багдарыын Сүлбэ
2
сиэр-туом диэн курдук. Томторҕолоох ойуу …… сиэргэ, бырааһынньыкка эбэтэр ытык ыалдьыттары күндүлээһиҥҥэ туттуллар иһиттэргэ оҥоһуллар. И. Данилов
Кини өбүгэлэрин үгүс үйэлэргэ илдьэ кэлбит ытык үгэстэрин, сиэрдэрин халбаҥнаабакка тутуһар. Эрчимэн
◊ Сиэрэ суох (сиэри таһынан, сиэргэ баппат) — 1) олус, наһаа. ☉ Очень, слишком, чрезмерно
Сиэрэ суох киэҥкуоҥ Хара барык дьиэ иһэ Халыдыйан көһүннэ. П. Ойуунускай
Бэйэтэ да сиэри таһынан дэбдэҥ, киһиргэс үөдэн быһыылаах. Күннүк Уурастыырап
Сиэрэ суох наҕылыйан эрэҕит. П. Егоров; 2) Олус сүөргү, түктэри. ☉ За рамками приличия, неприличный, непристойный
Онно, тутатына иһиттэҕинэ, туохха да холоммот сиэри таһынан быһыы курдуга. Н. Лугинов
Дьэ, доҕор, сиэрэ суох начаалынньыгы кэпсээтиҥ дии. «Кыым»
Адьас сиэргэ баппат чиэһинэйэ суох быһыы. «ХС». Сиэри (эрэ) ситэрэн — туох эмэ оҥоһуллуута, буолуута ситтин, толору буоллун (эрэ) диэн. ☉ По обычаю, по традиции; лишь для приличия
[Боллоорутта] киэһэ-сарсыарда сиэри эрэ ситэрэн иккитэ-үстэ кириэстэнэн сапсынан ылар. Амма Аччыгыйа
Аан маҥнай сиэри ситэрэн билсэн кэбиһиэҕиҥ. С. Никифоров
Байанайтан көрдөһө таарыйа, сиэри ситэрэн уоппутугар ас бэристибит. Сэмээр Баһылай
ср. бур. сээр ‘запрет, табу’, калм. цээр ‘умеренность; закон’
II
даҕ. Бэйэтэ кугастыҥы дьүһүннээх гынан баран сиэлэ, кутуруга хара ардайдаах (сылгыны этэргэ). ☉ Саврасый (о масти лошадей)
Маҥан биэ барбыт, сиэр биэ сиэлбит, кэрэ биэ кэлбит үһү (тааб.: кыһын, саас, сайын). Сиэр сылгы сиэлин, кутуругун Силэйэ баттаталаабыт курдук Сиэрэй хара тыалар Симсиһэ үүнүтэлээбиттэр. Саха нар. ыр. Сиэр аттаах киһи ыҥыыр үрдүгэр мөхсөн эрэрдии ньүкүлдьүйэн кэллэ. А. Фёдоров
ср. казах. жирен ‘рыжий’, хак. чигрен ‘масть лошади’

аат.
1. Үүнээйи силиһиттэн төбөтүгэр диэри сүрүнэ, сүрүн уга. ☉ Ствол, стебель
[Даҕанча] аттынан титириктэр, хатыҥнар умнастара элэҥнэспиттэрэ. Далан
Сонос бэс умнаһыттан икки хаамыы кэриҥнээх тэйиччинэн силиһин булан сүгэнэн быһыллар. Хомус Уйбаан
Дьэдьэн төрүт угуттан умнастар үүнүтэлииллэр. КЗА АҮө
2. Туох эмэ уһун синньигэс уга. ☉ Удлинённая часть какого-л. предмета (напр., ствол пулемёта)
Оҕонньор хамсатын умнаһын туура тардан ылан эргитэ тутуталаата. Болот Боотур
Бүлүмүөтүн умнаһа итийэн илиитин сиир буолбута. Л. Попов
3. Бөппүрүөскэ, сигэриэтэ сотото, хамса чубууга. ☉ Стержень папиросы, сигареты, чубук курительной трубки
Булбут аҕыйах умнастарым биирдэ-иккитэ сыпсырыйар табахтаах эбиттэр. Р. Кулаковскай
Уол «Беломор» табах умнаһа тостон сылдьарын кичэйэн угунна. Айысхаана
Оҕонньоор, хамсаҥ умнаһын кырбаабаккын эбээт, тардыаҕы. «ХС»
4. көсп. Өрүс, үрэх батыыта сир, кытыл. ☉ Берега вдоль всей протяжённости реки
[Мартыын:] Булчут саха доҕордоох этим, Бу улуу эбэ умнаһыгар буор үүтээҥҥэ Кинилиин икки сыл Бииргэ кыстаабытым. И. Гоголев
Өлүөнэ өрүс умнаһын оройуоннарыгар оһуохай умнуллаары гынна. «ХС»
Мэгэдьэк сылгыта аны Бүлүү өрүһүн умнаһын тухары тарҕанна. АНП СЭЭ
5. түөлбэ. Атах таҥаһын оһо. ☉ Голенище обуви. Этэрбэс умнаһа
◊ Умнас бааһынайдара — өрүс умнаһыгар олохтоох сахатыйбыт, сахалыы билэр, саҥарар нуучча дьоно. ☉ Объякутившиеся русские (крестьяне), живущие вдоль берега реки
Баһыттан атаҕар диэри умнас бааһынайдара таҥнар таҥастарын булан таҥыннарар. Н. Якутскай
Аня төрөппүттэрэ умнас бааһынайдарыттан төрүттээх буоланнар, дьиэлэригэр сахалыы кэпсэтэллэрэ. С. Никифоров
[И.С. Ширшиков] өр сыллар усталарыгар умнас бааһынайдарын оҕолорун билиигэ-көрүүгэ сирдээбитэ. «Кыым». Умнас дьаама эргэр. — өрүһү кыйа, айан суолун устатын тухары ыал олорор сирэ, дьаам. ☉ Населённый пункт, находящийся на берегу реки, на почтовом тракте, ям
Маннык ырбаахыны умнас дьаамын дьахталлара кэтэллэр. И. Никифоров
Умнас дьаамыгар сир боппуруоһа сытыырхайбытынан сибээстээн, исполком Максим Аммосовы уонна Якушкову Покровскайтан Сиинэҕэ диэри командировкалыыр уурааҕы ылыммыта. П. Филиппов
Мин аргыһым сүрдээх сытыы-хотуу киһи, умнас дьаамнарын ахсын билсэрдээх буолан, хонук ыал дөбөҥнүк булар. «ХС»
Өрүс умнаһа көр өрүс. Өлүөнэ өрүс умнаһын буора оҕуруот аһын үүннэрэргэ олус табыгастаах. «ХС»

аат.
1. Үрдүк сыыр, эниэ, томтор. ☉ Косогор, пригорок, холм
Халдьаайылар, тумуллар Хайалары санаталлар. Күннүк Уурастыырап
Дьөгүөр тумул халдьаайыны таҥнары анньынан кэбистэ. Амма Аччыгыйа
2. Сыһыы, күөл, үрэх күн көрөр, сыралҕан өттө, алаас хоту өттүнээҕи сыыр эниэтэ. ☉ Солнечная сторона поля, склон аласа, обращённый к югу
Сэмэнчик алаас халдьаайытын үрдүгэр баар тыа диэки таҕыста. Н. Неустроев
Онуоха ойуур кэтэҕиттэн Түүлээх Уллуҥах саа тутан баран халдьаайыны таҥнары түһэн кэлбитэ. Суорун Омоллоон
Үрэх халдьаайытыгар тыа быыһыгар киһи дэбигис көрө охсубат сиригэр кыракый булчут үүтээнэ турара. Далан
Маар халдьаайытыгар туос ураһа туналыйан турар. Л. Попов
♦ Халдьаайыга таҕыста кэпс., харыс т. — суох буолла, өллө, халдьаайыга көмүлүннэ. ☉ Умереть, быть похороненным
Ээ, мин диэн сыыры дабайан уурайбыт, аны халдьаайыга эрэ тахсарым хаалбыт киһи инибин. «ХС»
Мин сотору арҕааҥҥы Халдьаайыга тахсыаҕым, Төрөөбүт ийэ буорбар Уһуктубат уубар Утуйаахтыы сытыаҕым. Айталын. Халдьаайыттан арахсыах дьон — бэйэ-бэйэлэрин наһаа таптыыр, сүрэхтэринэн сөбүлэһэр дьон. ☉ соотв. только смерть их разлучит (букв. люди, которые расстанутся только на косогоре — кладбище у якутов обычно распологалось на возвышенной местности, поэтому слово халдьаайы ассоциируется с кладбищем). Халдьаайы хаһыҥа оҥор түөлбэ. — тугу эмэ мээнэ ыс-тох. ☉ Неразумно, нерационально транжирить, разбазаривать что-л. — Дьэ, Сүөдэр, норуот былааһа кулаактары, баайдары эһэн, куоластарын быһар. Ол аата эн малгын дьадаҥы боростуой норуокка, адьас чэпчэки сыанаҕа атыылаан, туор тэрийиэхпит. Малгын-салгын аҕалан манна уурталаа. — Дьиэ малын ол тоҕо халдьаайы хаһыҥа оҥордохпунуй? «Туймаада»
◊ Халдьаайы ото биол. — биир миэтэрэҕэ тиийэ уһуннаах умнастаах, улахан ньолбуһах соҕус, кытыыта эрбии тииһин курдук кэрдиистэрдээх сэбирдэхтээх, кытархайдыҥы, маҥанныҥы от күөҕэ бытархай сибэккилээх, сииктээх ходуһаҕа, тыа үрүйэлэрин, үрэхтэрин кытыытыгар, аппа сирдэргэ үүнэр, сиэниллэр эбэтэр эмкэ туттуллар көҥдөй от, истии (сахалар былыр кырбаан тары кытта булкуйан, аска тутталлара). ☉ Дудник лесной, дягиль лесной (якуты в старину листья его рубили и квасили вместе с таром)
[Халдьаайы отун] умнаһын хаҕын ыраастаан бэйэтинэн сииллэрэ. КЕФ СТАҮө
[Танылҕаннаах Тааттакайдаан эбэбитигэр] Халдьаайы отторо үүнүтэлииллэр эбит. А-ИМН ОЫЭБЫ

аат. Ат, биэ, атыыр уопсай аата. ☉ Общее название лошадей, кобыл, жеребцов
Сотору-сотору сылгы хаһан аһаабыт суола кэлитэлээтэ. Амма Аччыгыйа
Таһырдьа киһи саҥата, туох эрэ тыаһа, сылгы тыбыырара тыал тыаһын быыһынан иһиллэр. Күндэ
Сахалар былыр-былыргыттан сылгыны үрдүктүк туталлара, кинини тыл ууһунан, кэрэтинэн хоһуйаллара. «Кыым»
◊ Араҕас сылгы — сырдык араҕас (сылгы) диэн курдук (көр араҕас). Арҕаа хордоҕоско араҕас сылгы үөрэ мустубут
□ Араҕас сылгы Арҕаһын түүтүн курдук Аастыйбыт астаах, Аар тойон аҕам Этэр тылбын Истэ сэргэҕэлээн олоруҥ! ТТИГ КХКК. Буулур сылгы — сүрүн дьүһүнүн үөскэтэр өҥүгэр маҥан түү эриэ дэхситик булкуспут түүлээх, төбөтө, сиэлэ, кутуруга уонна тыһа бэйэтин сүрүн өҥүн курдук дьүһүннээх сылгы. ☉ Чалый (о масти лошади). Миитэрэй буулур сылгытын көлүнэн ходуһатыгар киирдэ. Көҕөччөр сылгы — көҕөрүмтүйэр бороҥ дьүһүннээх сылгы. ☉ Сивый (о масти лошади)
Кини иннигэр икки көҕөччөр сылгы хонос гына түстүлэр. Амма Аччыгыйа
Көҕөччөр сэлиик сылгым, Туйаххын күөрэт! Эллэй
Көҕөччөр сылгы Көхсүн түүтүн курдук, Күрэҥсийбит көҕүллээх Күбэй хотун ийэм, Этэр тылбын Истэ сэргэҕэлээн олоруҥ. ТТИГ КХКК. Кугас сылгы — кытархайдыҥы саһархай дьүһүннээх сылгы. ☉ Рыжий (о масти лошади)
Соҕуруулуу илин туһунан, Суо айыыһыттарым суоллара диэн, Уоһах кугас сылгыны Кэрэх туттан ыйаабыт. С. Зверев
Кугас сылгы сиэлин уп-уһун баттах, бытык оҥостуммут. Амма Аччыгыйа
Сээдьэҥкэ, кугас сылгы көхсүн тириитэ этэрбэһин тымтык ылан «пөс-пөс» тэбии-тэбии, кэпсии олордо. Күннүк Уурастыырап. Күөх буулур сылгы — хара уонна маҥан түү булкуһан үөскэппит дьүһүннээх сылгы. ☉ Вороно-чалый (о масти лошади)
Сэргэҕэ күөх буулур сылгы бааллан турар. Күрэҥ сылгы көр күрэҥ. Туой күрэҥ сылгылаах Тоҥ Куоҕай бииһин ууһа, Күнүүлээҥҥит көнчүөккүүр буолаайаҕыт? Саха фольк. Күрэҥ сылгы көрүлүүр, Саалыыр атыыр тарҕанар. С. Зверев. Түүтүн төрдө харатыҥы, оттон кылаана кугастыҥы араҕас буоллаҕына, күрэҥ сылгы дэнэр. Сылгыһыт с. Кыһыл буулур сылгы — кугас уонна тураҕас дьүһүннэргэ маҥан түү булкуһан үүммүт дьүһүннээх сылгы. ☉ Рыже-чалый (о масти лошади)
Кыһыл буулур сылгы хаһан аһыы сылдьар. Саалыр сылгы көр саалыр. Ити кэмҥэ бөрөлөр туора ойбут саалыр сылгыны төгүрүктээн кэбистилэр. «ХС»
Кыра эрдэхпинэ холкуос сылгыһыта киһи буулур, саалыр, дьаҕыл, моҕул, көҕөччөр сылгы, о. д. а. диэн бэрт элбэҕи испииһэктэтэр буолара. ФЕВ ДьС. Саха сылгыта — тыйыс хоту дойду усулуобуйатыгар ураты тулуурдаах, төгүрүк сылы быһа аһаҕас халлаан анныгар сылдьар, кыһынын хаары хаһан аһыыр Саха сиригэр түҥ былыргыттан үөскэтиллэн кэлбит сылгы боруодата. ☉ Якутская лошадь — высокоадаптированная порода, разводимая круглый год под открытым небом в экстремальных условиях Севера, распространённая на территории Республики Саха (Якутия) и далеко за Полярным кругом
Саха сылгытын сайыннарар былааннаах үлэ тэриллиэн наада. АНП СЭЭ
Саха сылгытын этэ минньигэһинэн, кымыһа эмтээҕинэн былыргыттан киэҥник биллэр! ДВР САЗС. Сиэр сылгы — бэйэтэ кугастыҥы дьүһүннээх гынан баран сиэлэ, кутуруга хара ардайдаах сылгы. ☉ Саврасый (о масти лошади)
Сиэр сылгы сиэлин, кутуругун Силэйэ баттаталаабыт курдук Сиэрэй хара тыалар Симсиһэ үүнүтэлээбиттэр. Саха нар. ыр. Сиэр сылгыны эмиэ араастык дьүһүннүүллэр: саһыл сиэр, улаан сиэр, хардаҥ сиэр, өлөҥ сиэр, солоҥдо сиэр, сырдык сиэр. ОМГ ЭСС. Сур сылгы — хара ардайдаах сиэллээхкутуруктаах бороҥ эбэтэр күрэҥниҥи дьүһүннээх сылгы. ☉ Мышастый (о масти лошади)
Сур сылгыны араастык өҥнүүллэр: күтэр сур, бороҥ сур, саһыл сур, сырдык сур, кумах сур, күөх сур, тииҥ сур, хара сур, кукаакы сур. ОМГ ЭСС. Сылгы тоҥ быара ас аст. — тэҥ куһуок гына кырбаныллыбыт остуолга тоҥнуу бэриллэр сылгы быара. ☉ Нарезанная на равные кусочки замороженная конская печень
Саха биир таптаан сиир аһылыгынан сылгы тоҥ быара буолар. Дьиэ к. Сылгы иитиитэ т.-х. — сылгы сүөһүнү иитэр, элбэтэр сыаллаах үлэлиир сүөһү иитиитин биир салаата. ☉ Коневодство
Сылгыны иитиини сайыннарыы улахан соруга уонна кэскилэ Саха сирин тыатын хаһаайыстыбатыгар эмиэ быһаччы сыһыаннаах. АНП СЭЭ
Сылгы ньургуһуна көр ньургуһун. Ойуурга бастакынан халлаан күөҕэ эбэтэр үрүҥ өҥнөөх сибэккилээх пролеска уонна медуница, онтон сылгы ньургуһуна уо. д. а. оттор сибэккилэрэ аталлар. КВА Б. Сылгы ойоҕоһо ас аст. — буһарыллыбыт сылгы ойоҕоһун кырбастара — сахалар биир мааны аһылыктара. ☉ Отварные кусочки из рёберной части жеребятины — одно из любимых блюд якутов
Ампаар булууһуттан сыһык ас — ынах намылдьыара, тутум астаах сылгы ойоҕоһо, субай, быһааскы кустар — хостонно. Софр. Данилов
Дьиэлээх дьахтар чааскылары аҕалан, чэй кутуталыыр. Сылгы ойоҕоһун, хаһатын кыһалларыгар анаан тимир тэриэлкэни уурар. Н. Якутскай
Сылгы ойоҕоһун духуопкаҕа буһарыыга уончалыы сэнтимиэтир уһуннаах гына эттэниллэр, тымныы уунан сууйуллар. ТИИ ЭОСА. Сылгы субайа — 1) сылгы өһөҕө суох ыраас хаана. ☉ Свежая жидкая конская кровь. Сылгы субайын солуурга кутан уурдулар
□ Сылгы субайа
Өлөрүллүбүт сылгыттан хаанын сүүрдэн ылаат, ытыгынан ытыйан баран, сөрүүн сиргэ алта-аҕыс чаас устата туруоруллар. Дьиэ к.; 2) ас аст. сылгы оһоҕоһугар кутуллубут уонна буһарыллыбыт хаан. ☉ Конская кровяная колбаса
Кинилэр саха аһын олус интириэһиргээн аһаатылар: убаһа этин, сылгы субайын, тоҥ балыгы. Далан. Сылгы чыычааҕа — хара бастаах, маҥан түөстээх, күөрэлдьийэн көтөр чыычаах (саас эрдэ кэлэр, дьиэ, сылгы хаһаатын аттыгар уйаланар). ☉ Белая трясогузка
Ампаар үрдүгэр уйа туттубут сылгы чыычааҕа Дарбаны абааһы көрөн, киһи үрдүнэн уолуйбуттуу саҥара-саҥара, сарыкыныы көтө сырытта. В. Титов
Сылгы чыычааҕа кэлэнбаран биэрэстэннэ, үөрэн-көтөн тырымнаата. Н. Апросимов. Тураҕас сылгы — сиэлэ, кутуруга, уорҕата харааран, ойоҕосторо кытаран көстөр дьүһүннээх сылгы. ☉ Гнедой (о масти лошади). Төрөппүттэрэ уолга үс ынаҕы, икки тураҕас сылгыны анаабыттара
□ Тураҕас сылгы барахсан, Толбон күммүт сылааһыгар Туора туран сыламнаата. Күннүк Уурастыырап
Тураҕас сылгыбыт кыаһааннанар Тохсунньута туманныын ааста. И. Эртюков. Улаан сылгы — сырдык көҕөччөр өҥнөөх сылгы. ☉ Светлосерый (о масти лошади)
Улаан сылгы уу хаһата Утахтанан, олус уойбут, Сүһүөх, бэгэччэк мэлийбит, Тобук, тоҥолох суох буолбут. Эллэй
Манчаары уҥуох уҥуоҕа, субу уулаабыт улаан сылгылыы, халыр босхо баран, титирэстии турар. С. Федотов
Кини кэнниттэн аҕата улаан сылгыга куоҕаччы олорон баран тэптэрэн истэ. М. Доҕордуурап. Хоҥор сылгы — кытарымтыйан көстөр болоорхой, кутуруга, сиэлэ маҥан эбэтэр болоорхой буруо өҥнөөх сылгы. ☉ Игреневый (о масти лошади). Алаастар кэнчээрилээн чэлгийдилэр, хоҥор сылгылар онно мэччийдилэр. Хороччу улаатан эрэр уол нэк бэргэһэтин, күтүр улахан хоҥор сылгы үтүлүгүн кэтэн муус киллэрэ таҕыста. Чуоҕур сылгы — эбир курдук кыракыра атын өҥнөөх ойуулардаах, толбоннордоох сылгы. ☉ Чубарый (о масти лошади). «О-ол сылдьар чуоҕур сылгыны тутан аҕалыҥ!»
□ «Уу долгунун курдук тоҥууланан көстөр күөх чуоҕур атыыр сылгыны ытык астахха сатаныыһы», — диэн ойуун көрүүлэнэр. Күннүк Уурастыырап. Элэмэс сылгы — эриэннээх, сүрүн дьүһүнүгэр бөдөҥ маҥан ойуулардаах сылгы. ☉ Пегий (о масти лошади)
Хатыҥ тоһоҕо курдук атахтаах, чэҥ уута сүүрэн түспүтүн курдук дьэбиннээх кыталык элэмэс сылгы илин күөнэ көстө түспүт үһү. ПЭК ОНЛЯ I
Үөр хаһаайына, модьу-таҕа көрүҥнээх хара элэмэс атыыр сылгы, үөрүн тула аа-дьуо хаама сылдьар. Я. Семёнов. Элэмэс сылгы наһаа элбэх дьүһүҥҥэ араарыллар уонна хайдах баҕарар элэмэс буолар: күөх элэмэс, саһыл элэмэс, кыталык элэмэс, чаппараахтаах элэмэс уо. д. а. ОМГ ЭСС. ДТС, тюрк. йылхы, йылҕы, йилки, жылкы, дьылкы