1) учёба, учение, занятия || учебный; үөрэх заведениета учебное заведение; үөрэх оҕото школьник, учащийся; үөрэх дьыла учебный год; 2) образование, просвещение, обучение; оскуола үөрэҕэ школьное обучение; норуот үөрэҕэ народное образование; орто үөрэх среднее образование; үрдүк үөрэх высшее образование; үөрэх министерствота министерство просвещения; 3) учение; наука; Ленин үөрэҕэ учение Ленина; тыл үөрэҕэ лингвистика, языкознание; күн сири сырдатар, үөрэх — киһини посл. солнце озаряет землю, учение — человека; 4) перен. урок; эйиэхэ бу үөрэх буолуо тебе это послужит уроком.

аат.
1. Билиини, сатабылы ылыы, үөрэнии. ☉ Учение, обучение, учёба
Үөрэхтэригэр бэйэ-бэйэлэригэр хардарыта көмөлөсүһэллэр. Суорун Омоллоон
Сахалар үөрэххэ олус сыстаҕастар, билиэхтэрин-көрүөхтэрин баҕалара улахан. И. Федосеев
Ийэ үөрэҕэ ардыгар олус соһумарынан дьулатара, оттон сороҕор олус сымнаан абырыыра. Н. Заболоцкай
2. Ханна эмэ (хол., оскуолаҕа) үөрэнии кэмэ. ☉ Время учения где-л., учёба (напр., в школе)
Ээ, кэллэхтэрэ дии, сарсын үөрэх саҕаланар күнэ. Н. Лугинов
Өлөксөй сайын үөрэх кэнниттэн сынньалаҥар төрөөбүт дойдутугар таҕыста. В. Протодьяконов
Мичил куоракка быйыл үөрэх аһыллыыта саҥа киирбитэ. Г. Колесов
3. Билии-көрүү тарҕаныыта, үөрэҕирии. ☉ Образование, просвещение, учение
Үөрэх баар — бараммат баай (өс хоһ.). Аныгы оҕолор оттон үөрэххитинэн эрэ буоллаххыт дии. Амма Аччыгыйа
Олох тубуста, култуура, үөрэх сайынна. С. Никифоров
△ Айылҕа, уопсастыба, өй-санаа сайдыыларын сүрүн сокуоннарын билии бүтүннүүтэ уонна кини салаалара, билим. ☉ Наука
Үөрэх бөҕөнү үөдүппүт, Собуот обургуну субуруппут, Баабырыка баҕадьыны бачыгыраппыт. Өксөкүлээх Өлөксөй
Биһиги сүөһүлэрбит, ньирэйбит барыта үөрэх этиитинэн, ветеринар-зоотехник көрүүтүнэн иитиллэллэр. Амма Аччыгыйа
Үөрэх ити курдук аан дойдуга туох баарын бүтүннүү кэпсиир. Суорун Омоллоон
◊ Айылҕа үөрэҕэ көр айылҕа
Айылҕа бары көстүүлэрэ бэйэлэрэ туспа биричиинэлээхтэр. Айылҕа туһунан үөрэх сайдыбытын түмүгэр биһиги ол биричиинэлэри билэбит. Олортон үгүстэрин туһунан «Айылҕа үөрэҕэ» диэн кууруска кэпсэниллэр. КПФ БАаДИ. Саха норуотугар тустаах айылҕа үөрэҕэ диэн суоҕа. ПАН СМС. Анал орто үөрэх көр анал. Куорат анал орто үөрэҕин заведениетыгар үөрэнээччилэр эмиэ …… Коля, Ваня диэн ыҥырсаллар. ФЕВ УТУ
Байыаннай үөрэх көр байыаннай. Испирдиэн эһиил, баҕар, байыаннай үөрэххэ барыах буолар. И. Егоров
Кыргыс үөрэҕэ көр кыргыс II. [Аан Далбар:] Тукаам, бу тоҕо кубарыйан хааллыҥ? [Киис Бэргэн:] Кыргыс үөрэҕэ илистиилээх, ийээ. И. Гоголев
Таҥара үөрэҕэ көр таҥара. Оҕолор таҥара үөрэҕин аанньа ахтыбат буолан иһэллэриттэн абаланан, төрүт да куһаҕан киҥнээх аҕабыыт олус дьулаан киһи буолан сылдьар. Амма Аччыгыйа
Үөрэх кинигэтэ көр кинигэ. Маны мин соҕуруу дойду уопутуттан уонна үөрэх кинигэтиттэн сиэттэрэн оҥордум. М. Доҕордуурап
Үөрэх кыһата көр кыһа I. Үөрэх кыһатыгар уһаарыллыбытым, Үлэ төлөнүгэр хатарыллыбытым. С. Васильев. Үөрэх оҕото — оскуола үөрэнээччитэ. ☉ Учащийся, ученик общеобразовательной школы
Үөрэх оҕото Пионер Вася Эрдэ туран, Оскуола диэки Аан бастаан Суолу аста. Т. Сметанин
Үчүгэйдик, ыраастык, маанытык олорор үөрэх оҕотун хоһо. С. Ефремов
Үөрэх дьыла көр дьыл. Ыччаттарын көрсөөрү Үөрэх дьылын бүтүүтэ Тиийэн кэллэ, доҕоттоор, Хабырылла Дьөгүөрэп. А. Бэрияк. Үрдүк үөрэх — уопсай орто үөрэх кэнниттэн норуот хаһаайыстыбатын бары салааларыгар анал идэлээх дьону бэлэмниир үрдүкү оскуола; үрдүк үөрэхтэнии. ☉ Высшее учебное заведение, вуз; высшее образование
Кинилэр оҕолоро Вася үрдүк үөрэҕи бүтэрэн, саҥардыы үлэлээбит дьылыгар сэрии буолта. Н. Заболоцкай
Тыа хаһаайыстыбатын үрдүкү үөрэҕин бүтэрээт, …… саха сиригэр кэлбитэ ыраатта. М. Доҕордуурап. 1990 сыллаахха 2,6 мөлүйүөн киһи үрдүк үөрэҕи бүтэрбит. ПАН СМС

аат. Үөрэхтэнии, үөрэнэн киэҥ билиилээх буолуу. ☉ Знания, образованность, просвещение
Сыыйа кэпсиир учуутал саҥата Үөрэнээччи ыччаппыт өйүгэр Үөрэх-билии буолан чиҥник иҥэр. А. Абаҕыыныскай
Сибииргэ көҥүл иһин охсуһуу кутаатын умата, үөрэҕи-билиини тарҕата баран иһэрэ. П. Филиппов

аат. Үөрэх тэнийиитэ, үөрэнэн олохтон хаалбат сайдыылаах буолуу. ☉ Развитие, достигнутое образованием, образованность
Ойуунтан-удаҕантан, үөрэ астан, торбос ыстаантан таас дьиэлэргэ, үтүмэн үөрэххэ-сайдыыга …… тиийэн кэллибит. Н. Габышев
«Мантан инньэ үөрэх-сайдыы улаатыаҕа, оскуолалар элбиэхтэрэ», — диэбитэ кини биһиги оҕобутун утары көрөн олорон. А. Кривошапкин (тылб.)