м. разг. саталлаах киһи (бэйэтигэр туһа таһаарынарга үөрүйэхтээх киһи).

прил. 1. (ставший привычкой) үөрүйэх, үөрүйэх буолбут, уруккуттан биллэр; привычный образ жизни олох үөрүйэх буолбут майгыта; 2. (привыкший к чему-л.) үөрүйэхтээх, үөрүйэх; он человек привычный кини үөрүйэхтээх киһи.

үөрүйэхтик диэн курдук
[Оҕонньор] бэрт үөрүйэхтээхтик икки холбо курдук улахан ытыстарынан салгын охсор сирин күөйэ тутан табаҕын уматынна. Н. Босиков
Байаанын туппутунан, чэпчэкитик сэгэлдьиччи үктэнэн, сырдык сирэйдээххарахтаах хатыҥыр киһи сыанаҕа үөрүйэхтээхтик тахсан кэлбитэ. СДТА

сыһ. Маһы эрбииргэ үөрүйэхтээх киһи. ☉ Человек, занятый распиливанием чего-л., пильщик
Дьиэ илин өттүгэр аналлаах лаабыска эрбииһиттэр тураллар. «ЭК»

ж. ыт; # вот где собака зарыта (дьыала) төрдө дьэ итиниэхэ; собаку съесть в чём-л., на чём-л. туохха эмэ улахан үөрүйэхтээх буол, эрилин; с собаками не сыщешь кого-л. ытынан да ирдэтэн булбаккын; устать как собака олус сылай.

сыһ. Чэпчэкитик хамсанан, үөрэ-көтө. ☉ Легко, непринуждённо
Байаанын туппутунан, чэпчэкитик сэгэлдьиччи үктэнэн, сырдык сирэйдээх-харахтаах хатыҥыр киһи сыанаҕа үөрүйэхтээхтик тахсан кэлбитэ. С. Данилов
Людмила Николаевна: «Кылааскыт сааскы салгынынан сайа тыыммыт», — диэтэ, көнньүөрдэҕинэ буолар үгэһинэн, сэгэлдьиччи туттуммахтаата. М. Ефимов

даҕ.
1. Тугу эмэ ордук үчүгэйдик сатыыр, оҥорор, ордук үөрүйэхтээх. ☉ Обладающий большим умением, опытом в чём-л., умелый, искусный. Сатабыллаах салайааччы
□ Ким сатабыллаах, баартаах бултуйааччы. С. Никифоров
Сатабыллаах сири оҥорооччулар уонна бастыҥ сүөһү иитээччилэр маастарыстыба чымпыгын уонна кистэлэҥин кистээбэттэр. ЭБТ
Наука уонна тиэхиньикэ улаханнык сайдыбыт үйэтигэр үлэҕэ сатабыллаах, үөрүйэхтээх буолары таһынан талбыт идэҕэ киэҥ билиилээх буолуохха наада. СГПТ
△ сатабыл 2 диэн курдук
Сатабыллаах саһыл саҕалаах (өс хоһ.). Тот буоларга сатабыллаах буолар наада. Аҥаардас үлэ бурҕалдьыта тоторуо өссө илик. А. Фёдоров
Өрүү ити курдук булугас өйдөөх, сатабыллаах, хоһуун буол. В. Миронов
2. Туохха эмэ ситиһиини ордук хааччыйар, табыгастаах, тахсыылаах. ☉ Удачный, успешный, эффективный (напр., о способе, методе). Сатабыллаах ньыма. Сатабыллаах үлэ

аат. Сыыркаҕа уустук гимнастическай нүөмэрдэри оҥорооччу; олус сатабыллаах, үрдүк үөрүйэхтээх гимнаст. ☉ Акробат
Колесница кэнниттэн дьон эҥин арааһа батыһан иһэллэрэ: арабтар, умнаһыттар, төбө эргийэринэн эгэлгэ хамсаныылары оҥорор акробаттар. Э. Войнич (тылб.)
Кини санныгар сүгэ сылдьар ураҕаһыгар аҕыс акробат тутуһа сылдьан оонньоон көрдөрөр. ДьДьДь

аһыылаа диэн (соччо тут-бат ф-тан) бэй
туһ. Онтон атын эбитэ буоллар ойууннар маннык ардай аһыыланыахтар суоҕа этэ. С. Курилов (тылб.)
Онон үһүс дьаарыс олохтоохторугар [салгын куйаарын олохтоохторугар] салгын үгүс үөрүйэхтээх холун этэ хойдубут, буутун этэ буспут, ардай аһыыламмыт эһэ эрэ сананара. И. Федосеев

туохт. Тугу эрэ үчүгэйдик бил (олох олорон, уопутуран); туохха эмэ үөрүйэхтээх, сатабыллаах буол. ☉ Быть в курсе чего-л.; набраться опыта; иметь навык, мастерство в чем-л.
Билиҥҥи сааһырбыт киһи сири-уоту балайда билбэхтэспит хараҕынан көрдөҕүнэ …… кустуур алааһа соччо-бачча нэлэһийбэтэх сир эбит. П. Аввакумов
Сылгыны баҕас билбэхтэһиэм этэ. Амма Аччыгыйа