Якутские буквы:

Якутский → Якутский

үөскэтэлээ

үөскээ диэнтэн төхт
көрүҥ. Адаархай муостардаах, Көп түүлэрдээх, Уһун сулугур уҥуохтардаах Улуу кыыллар Тайҕа-тайҕа аайы Тарҕанан көҥүл үөскэтэлээбиттэр. Саха фольк. Сир үрдүн сабар килэгир муустар, арай, Витим хаптаҕай хайатыгар уонна үрдүк хайалар хоту эниэлэригэр хаам-хаадьаа үөскэтэлии сылдьыбыттара, ол иһин оннук сирдэргэ ирбэт тоҥнор үөскээбэтэхтэр. БИТ ӨҮөС. Алта, сэттэ уонус сылларга Киин Саха сиригэр ама куобах үөскэтэлии да сылдьыбыт кэмнэрдээх этэ. «ХС»

Еще переводы:

кырыымчыктыйыы

кырыымчыктыйыы (Якутский → Якутский)

кырыымчыктый диэнтэн хай
аата. Бастакы сорук тыа хаһаайыстыбатын бородууксуйатын аһылыкка кырыымчыктыйыыны ордук билиннэрэр көрүҥнэрин элбэтии буолар. ЯАМ ҮүСС
Сүөһүнү кыстатар сир тиийбэтинэн кырыымчыктыйыылар үөскэтэлээбиттэрэ. ХКА

үмүөрүһүтэлээ

үмүөрүһүтэлээ (Якутский → Якутский)

үмүөрүс диэнтэн төхт
көрүҥ. Амырыыннаах дьүһүннээх Сүрдээх сүдүрүүн кыыллар, балыктар Көҥүл үөскэтэлээн, төрөтөлөөн, Үөрдүһүтэлээн, үмүөрүһүтэлээн, Олохсуйталаан устуталыыллар эбиттэр. Саха нар. ыр.

таакса

таакса (Якутский → Якутский)

I
аат. Туох эмэ сыанатын, төлөбүрүн ыйыллыбыт кээмэйэ. ☉ Такса (расценка). Таһаҕас тиэйии тааксата
II
аат. Кылгас маадьаҕар атахтаах, уһун систээх ыт боруодата. ☉ Такса (порода собаки)
Дьиэ ыттарыттан саамай уһун атахтаахтарын уонна быһыйдарын сүүмэрдээн, сүүрүк боруоданы, оттон саамай бээгэйдэрин сүүмэрдээн, тааксаны үөскэтэлээбиттэр. ББЕ З
Таакса — маадьаҕар атахтаах кыра ыт. ДВЛ МК
Үүт-үкчү саһыл сирэйин курдук сирэйдээх, эдэр, кугас ыт, — таакса боруодата …… тротуар устун төттөрү-таары сүүрэкэлии сылдьар. А. Чехов (тылб.)

тэрэгэр

тэрэгэр (Якутский → Якутский)

  1. даҕ.
  2. Тас өттүн, кытыытын диэки сыыйа кэтирээн, сарайан тахсар, тэрэччи тэбэ сылдьар. ☉ Широкий, с широкими краями, полями
    Хара тэрэгэр сэлээппэтин кэтэн кэбистэ. А. Сыромятникова
    Түү синньигэс чиргэл умнастаах уонна умнас икки өттүнэн тэнигир, ордук нымса тэрэгэрдээх. ББЕ З
    Тэтэркэй өҥнөөх биэстии тэрэгэр эминньэхтэрдээхтэр. МАА КРЯСБТ
  3. Сараадыйан тахсыбыт, сарайа сылдьар (хол., кулгаах, муос). ☉ Широко расставленный, торчащий в разные стороны (напр., о рогах); оттопыренный (напр., об ушах)
    Буомтуйбут хара ынахпытын Тэрэгэр муостаах, кэдэгэр систээх Боруода ынах солбуйда. С. Зверев
    Саарба кылгас тэрэгэр кулгаахтарын тиирэн, тыа киэһээҥҥи тыынын чуҥнуур. Н. Борисов
    Лөкөй тэрэгэр муостара биир тэҥник долгуйа хамсыыллар. Н. Борисов
    Элбэх эҥин-эҥин күөллэригэр Кэтит тэрэгэр кутуруктардаах, Күтүр улахан балыктар Көҥүл үөскэтэлээн, Устуталаан мөлбөрүспүттэр. А-ИМН ОЫЭБЫ
    △ Тиирэ тэбэ сылдьар, үтэн тахсыбыт (дьахтар түөһүн этэргэ). ☉ Выпирающий, торчащий (о женской груди)
    Кууһуохха айылаах Кумуулаах тарбахтаах, Мэтэгэр бэйэлээх Тэрэгэр эмиийдээх. Өксөкүлээх Өлөксөй
    Ньуута сирэйигэр, толору тэрэгэр түөһүгэр, көнө чоруун атахтарыгар туох эрэ киһини угуйар, ымсыырдар баарга дылы. Э. Соколов
    Сүрэҕэ күүскэ тэбэриттэн тэрэгэр түөһэ кыараҕас бэриэнньигин көппөҥнөтөрө. С. Курилов (тылб.)
    ◊ Тэрэгэр сүгэ көр тэрээк
    Үһүс сылыгар тэрэгэр сүгэ курдук буолан баран, биитэ туора сүгэни уктаабыта. Саха сэһ. II
    Мас суора туран тэрэгэр сүгэ аһыытынан алҕас уҥа атаҕын тойон тарбаҕын хайа охсубута. Н. Неустроев
    Кыра тэрэгэр сүгэнэн синньигэс хахыйаҕы иккитэ-үстэ сэниэтэ суохтук оҕуста. Д. Кривошапкин