туохт. Кыстыыр дьиэлэн. ☉ Заиметь, завести, построить зимний дом
Өбүгэлэр бэрт былыр Өтөхтөнөн иһэннэр, Оҕо турбат дэһэннэр, Олорботох этилэр. И. Петров

аат.
1. Урут дьиэ турбутун, ыал олорбутун бэлиэлэрэ баар сирэ. ☉ Место, где ранее была усадьба, стоял дом
Кыараҕас алаас халдьаайытыгар өбүгэлэрбит былыргы өтөхтөрүн оннугар от наһаа үүммүт, үүнэ сатаан баран сыппыт. Далан
Саас тухары, биир-икки да буоллар, ыал олохсуйан олорбут сирэ иччитэхсийэн, өтөх буолан күөрэ-лаҥкы түһэн хааларын көрүөххэ да сүрэ бэрт. Н. Заболоцкай
2. Быраҕыллыбыт, киһи олорбот буолбут дьиэтэ, уһаайбата. ☉ Заброшенное жильё, заброшенная старинная усадьба
Бу манан, куһаҕан баҕайы былыргы өтөх кэтэҕинээҕи толоон арҕаа саҕатынан биэс таба сылдьыбыт. Амма Аччыгыйа
Өтөҕү көрөн, эн өйдүөҥ, билиэҥ: баай биитэр дьадаҥы ыал дьоллоохтук дуу, сордоохтук дуу олорон ааспытын. Л. Попов
Сайыҥҥы куйаастан, күлүмэнтэн сылгы, ынах-сүөһү манна сөрүүкүү киирэр, мунньустар эбит, – өтөх иһигэр эргэ кии толору. Н. Якутскай
3. Кыһын олорор дьиэ, кыстык, кыһыҥҥы уһаайба. ☉ Зимнее жильё, зимняя усадьба
Үргүлдьү өтөхтөөх, Тилиһэ тиэргэннээх, Булкуһа буруолаах Уолан киһи баар эбит. Өксөкүлээх Өлөксөй
[Өрүүскэ:] Хайа, оҕонньор, бу ханна тиэтэйдиҥ? [Таллаайап Сэмэн:] Дьиэбэр. Өтөҕүм оҕуруотун оҥоруом. Күндэ
Үлэ-хамнас үлүскэнэ Үмүрүйэ түмүктэнэр; Өтөх ыалын буруолара Үөлэстэринэн үрдээн көстөр. Өҥнөөх-тоттоох күһүнэ Үүнэн кэлэн истэҕэ. Күннүк Уурастыырап
△ Төрөөбүт-үөскээбит сир. ☉ Родные места, родные края
Өргөстөн чаҕыйан өтөҕөр кэхтибит, Өрдүнэн оонньообут өстөөҕү ирдиибит. А. Абаҕыыныскай
♦ Өтөҕүн быста — дьиэтигэр быһа барда. ☉ Ушёл прямиком домой
Кытыйа оҕонньор айаҕалыы сатаан отун охсубакка өтөҕүн быста. И. Гоголев
«Чэ, кэбис! — дии түстэ Тиит. — Өтөхпүтүн быһыахха, ол ордук буолуоҕа». А. Сыромятникова
Кэллэ кэлээт тэһииргээтэҕим тугун дьиктитэй, арааһа, уһаабакка-кэҥээбэккэ өтөҕү быстахха сатаныыһы. У. Нуолур. Өтөҕүттэн өннүбэтэх (өнүйбэтэх) — ханна да ыраах сылдьыбатах, тэлэһийбэтэх. ☉ Тот, кто никогда не выезжал за пределы своей местности, не отлучался от родных мест. Алааһыттан арахпатах, Тиэргэнтэн тэйбэтэх, Өтөҕүттэн өннүбэтэх Аҕыйах ынахтаах Ыалтан төрөөбүт. Өксөкүлээх Өлөксөй
Киһи олорор бу дьиэҕэ: Өлөрүн да бу манна өлүөҕэ, Өтөҕүттэн өнүйбэккэ, Олоҕу, дьону билбэккэ. Күн Дьирибинэ. Өтөх төҥүргэстээх, сурт кэриэстээх (буолуох- таах) — ийэни-аҕаны утумнуур ыччат баар буолуохтаах. ☉ У людей должны быть продолжатели рода, т. е
дети мужского пола (букв. пепелище имеет пни, старое жильё имеет заветную память). Аныгылыы сайдыы күүстээх, Ол эрээри атастаар, Эргэ өтөх төҥүргэстээх, Сурт кэриэстээх буолуохтаах. С. Данилов
Саха омук эрэйдээх ааттыын сүтэр амырыын кэмэ, били былыргылар этэллэринэн, өтөх төҥүргэһэ, сурт кэриэһэ суох хаалар кэмэ ааҥнаан тиийэн кэлбит эбит буоллаҕа. Софр. Данилов
Үчүгэй, үөрэт, бил барытын, – Өтөх төҥүргэстээх, сурт кэриэстээх! Ааспыт олох суолларын ырытан, Аныгы да ыччат билиэхтээх. Л. Попов. Өтөхтөрүн хаардаабыт — урукку таптыыр киһигин эбэтэр көссүүгүн кытта эмиэ булус. ☉ Возобновлять, восстанавливать былые любовные связи (букв. очистил от снега зимнее жильё). Кинилэр өтөхтөрүн хаардаабыттар
◊ Өтөх тэллэйэ бот. — өтөх сиргэ үүнэр бороҥнуҥу маҥан өҥнөөх тэллэй. ☉ Гриб белого цвета, растущий в заброшенных местах
Атаҕын анныгар, ононманан, өтөх тэллэйдэрэ сымыыт курдук туналыһа сыталлара. В. Гаврильева
ср. монг. отог ‘огнище’, тур. отак ‘хата, кибитка’

1) место, где ранее стоял дом, следы усадьбы, жилья; 2) заброшенное жильё, заброшенная старинная усадьба (в Якутии до революции); развалины здания, жилья.

n. farm