exc. Oh! See!

I
аат. Уһатыылаах а дорҕоон сурукка бэлиэтэниитэ. ☉ Обозначение на письме долгого гласного а.
II
сыһыан т.
1. Кыйаханыыны, кыһыйыыны көрдөрөр (үксүгэр муннунан этиллэр ээ дорҕ. маарынныырдыы иһиллэр). ☉ Выражает чувство раздражения, досады (в произношении часто имеет носовой призвук)
Аа, аҕаккайбыт эрэйдээх Аны аныаха дылы, Киһи саатыах, Киһиргиирэ кэм даа бараммат?!! П. Ойуунускай
2. Эмискэ өйдөөн кэлиини, билэн ылыыны көрдөрөр (үксүгэр соһуйуу, дьиибэргээһин дэгэттээх). ☉ Выражает внезапное узнавание, припоминание (часто с оттенком удивления, изумления)
Аа, бу дайды дьоно хатыҥ мас сыҥаһалаах буолуохтара диэбитим Хаан-Харахаан тойон уола сыҥаһалаахтар эбит дуу! Саха ост. I
Аа, Сева эбиккин дуу? Киир, киир! Сыгынньахтан. Софр. Данилов
«Аа, табаарыс Кочубеев кэллиҥ дуу, үчүгэй. Баһаалыста, аас. Олорон кэбис», — диир байыаннай. П. Аввакумов
III
саҥа алл.
1. Соһуйа куттаныыны, уолуйууну көрдөрөр (үксүгэр атын саҥа алл. кытта холбуу). ☉ Выражает чувство изумления, растерянности и ужаса (часто в сочет. с др. межд.)
Суола биллибэт соҕуруу уолаттара суодаҥнаһар дьулааннара туһаайда... Аааа арай аҕай нии! А. Софронов
2. Ойуун кутуруутун саҕаланыыта (субуруччу уһуннук тардан эбэтэр кылгастык быһыта баттаан, эҥсэн этэр). ☉ Протяжные или прерывистые звукоиспускания при начале шаманского камлания
Аа-аа-аа... Күүс күлэр дьааһыйыытын дьааһыйдым — Аа-аа-аа... Аллараа амнахтаах хара аартыктаах Тайахтаах Дьаабыҥхай хотун, Аан дьааһыйыытын дьааһыйдым. П. Ойуунускай
Аа, алгыстаах силиктээх, Аа, аар хатыҥ тутуурдаах Аа, улуу чэчир сэргэҕит ханна баарый? Аа, Хаахай ойуон! С. Зверев

дьүһ. туохт. Аа-дьуо хааман көһүн (толору эттээх кэтит киһини эбэтэр кэтит самыылааҕы этэргэ). ☉ Идти, шагать неторопливо, имея полные широкие бедра
Тро туарынан ласпардаан и һ э р с у о н д ь а хтар диэки хараҕынан имнэнэн көр дөрдө. СЮ РХ

көр моҥкурдаа
1.
Өтөрүнэн аска наадыйбат гына маҥкырдаатым. Оо, эчи абыраннахпын даа! Н. Лугинов

туохт.
1. Сыалаахарыылаах эбэтэр үрүҥ аһы элбэҕи аһаан сүрэххин астар; толуордаа. ☉ Переесть, объесться жирной пищей или молочными продуктами; испытывать в течение какого-л. времени отвращение к пище после переедания
«Ээ, биһиги сиэн-сиэн моҥкурдаан олоробут», — диэтим мин. Софр. Данилов
Бытыгым бытыгыраан отут хамыйах саламааты, биир чабычах ууллубут арыыны мэлис гыннарбытым, …… моҥкурдаан биир ый устата аһаабакка сылдьыбытым. И. Гоголев
2. Сылаас аһы тото аһаан, утуйуоххун баҕар, утуктаа. ☉ Впадать в полусонное, дремотное состояние от сытной, жирной пищи, осоветь
Күнү быһа кыылы сырсыбыт булчуттар үүтээннэригэр кэлэннэр тото-хана аһаан, моҥкурдаан чуумпуран хааллылар. «ХС»

сыһ.
1. Ыксаабакка, бытааннык, холкутук. ☉ Неторопливо, потихоньку, спокойно
Намыын оборчотугар аа-дьуо табах уурунна. А. Бэрияк
Этэрээт көспүтүн кэннэ Даайыс холкутуйан аа-дьуо оҥостуммута. Н. Заболоцкай
Нахов аа-дьуо ыскамыайкаттан турда. Софр. Данилов
2. Нус бааччы, аймалҕана суох. ☉ Тихо, спокойно, безмятежно
Аны биир эрэ баҕа санаалаахпын. Ол баҕам туоларыгар экчи эрэнэбин: Эн аа-дьуо кырдьар уһун кыһыннаргар, Ааспыккын ахтар курус хонуктаргар. С. Данилов
Кинилэр кыһалҕаларын улахаҥҥа уурбат курдук, арҕаа хайа үрдүттэн быган аа-дьуо көрө сытар [күн]. Эрилик Эристиин
3. кэпс. Туох да саарбаҕа суох, холкутук (кээмэй төһөтүн, туохха эрэ сөп буоларын быһа холоон этэргэ). ☉ Вполне, свободно хватит или будет столькото (при приблизительном определении количества, меры чего-л.). Бүгүн кэбиспит оппут аа-дьуо биэс тонна буолууһу. Харчым уонча балыгы ыларга аа-дьуо тиийиэ

аа-дьуо диэн курдук
Аарыма тайахтар аа-дьуотук Адаархай тыанан сиэлэллэр. П. Тобуруокап
Ат, оҕус хамсаппат аарыма сэптэрин Аргыыйдык, аа-дьуотук сиэтэҕин [тыраахтар]. Күннүк Уурастыырап
Адьаһын сахалыы киэбинэн Аар тайҕа суугунуур күөнүгэр Аа-дьуотук дьаарбайдым сис туттан. Р. Баҕатаайыскай

саҥа алл., кэпс. Киһи чугаһынан баарын-суоҕун билээри, бэйэни биллэрээри хаһыытааһын (нуучча тылыттан). ☉ Ау! «Аа-уу! Ким да суох дуу?» — аан хос диэки кыыс оҕо хатан куолаһа чугдаарда. Софр. Данилов

неторопливо, потихоньку; аа-дьуо хаамтаран ис = ехать потихоньку, ехать шагом; аа-дьуо кэпсиир он рассказывает неторопливо.