сыһ. Аал курдук, аалга майгылаахтык (туохха да долгуйбат биир кэм буолуу эбэтэр олус бытаан, нэс буолуу, дьаалатынан устуу бэлиэтэ). ☉ Подобно плоту, плывущему по медленному течению (употр. для обозначения невозмутимости, тихой равномерности или чрезмерно медленного движения, инертности)
Былыттар тахсаллар, Улуукан ааллардыы усталлар. П. Тобуруокап
Утуйбут Лена урсунунан Ырыалар ааллыы уһуннулар. И. Гоголев
[Биһиэхэ] бааллар нэһиилэ соһуллан эрэ иһээччилэр, туох да уотакүөһэ суох даҥ курдуктар, ааллыы устааччылар. Суорун Омоллоон

туохт.
1. Аал оҥорон, болуот тутан уһаар. ☉ Сплавлять, соорудив плот. Бэрэбинэни ааллаан уһаар
△ Бэйэтэ барбат тугу эмэни уһаар, уунан сырытыннар. ☉ Сплавлять что-л. (несамоходное)
Бэрэбиэсчит киһи толору тиэйиилээх боруому төттөрү-таары ааллаан, кырдьык да, муҥ бөҕөнү көрбүт. А. Фадеев (тылб.)
2. көсп. Киэҥ сиринэн тайаан, элбэх буолан үмүөрүһэн сырыт; киэҥ сири киэптээн саба халыйан, тоҕо солоон бар, кэл. ☉ Двигаться толпой, занимая большое пространство
Дьиэлэр таас эркиннэрин лаһыгырыы саҕан, уулуссаны бүтүннүү ааллаан тааҥкалар киппэриһэллэр. Амма Аччыгыйа
Сыарҕалар утуу-субуу тоҕо ааллаан кэлэн тохтотолоотулар. Болот Боотур
Бүлүү эбэ мууһун ааллаан. Күрүлүү устар тыаһаан-ууһаан. «ХС». Тэҥн. ааҥнаа

1. аал диэнтэн бэй. туһ. Быһаххын аалын. Сылгы аалыммыт маһыгар хаалар кылы хомуйан, бары туһах хаталлар. Амма Аччыгыйа
   Ол Уйбаан оҕонньор күрүөһүт сүөһүнү тутуо дуо? Хата кэлэн аалынаары гыммытыгар сууллан түспүтүгэр бэлэмҥэ киириэ суоҕа дуо? А. Софронов
   Биһиги үтүө көлөлөрбүт барахсаттар, тугу да билбэтэх ыраас оҕо курдук, хаарга тиэрэ түһэ-түһэ күөлэһийэ оонньуу, хаарга аалына сыттылар. Н. Заболоцкай
   △ көсп. Эйэргээн эбэтэр таптатаары киһиэхэ ыга сыстан ньиккэрин, ньиккэрийэ хамсан (үксүгэр дьиэ кыылын, ньирэй туһунан). ☉ Прижиматься, тереться, ласкаясь, об кого-л. (обычно о домашних животных)
   Ньирэйдэр үүттэрин бүтэрэн, бэрт минньигэстик салбаналлар, Витяҕа уонна Ираҕа кэлэн кугас будьурхай сүүстэринэн аалыналлар, салаан, муннуларынан анньан көрөллөр. Н. Заболоцкай
   [Яков Лукич] бэркэ киҥэ холлон олорон таҥынна, куоска кэлэн аалыммытын сырбатан ыытта. М. Шолохов (тылб.)
2. көсп. Кими эмэ кытта куруук бодорус; кимиэхэ эмэ куруук сырыт, кэл-бар. ☉ Постоянно быть среди кого-чего-л.; общаться с кем-л.
   Онно эбии хайа хайабытыгар хоноһо бөҕө дии! Амма, УусАлдан ааттаах барыта, Үөһээ Бүлүү, Ньурба тыллаах түөрэтэ биһигинэн эрэ аалынан ааһарга дылы. С. Федотов
3. көсп., сөбүлээб. Кимиэхэ эмэ баайсан, куруук бириинчиктии, сиилии, сэмэлии сырыт. ☉ Постоянно придираться, приставать; осуждать (по незначительному поводу)
   Кини [Таня] миэхэ тоҕо аалынарый, куччаҥалаах буоллаҕына бэйэтэ тоҕо тарбаммат? М. Доҕордуурап
   «Миигинэн аалыммакка да ыллаҕыҥ дии [ньирэйдэргин]», — диэн баран, Хобороос түтүө-татыа буолан таһырдьа тахсан барда. С. Федотов
   ♦ Аалына оонньуур арыҥах маһыҥ мин дуо? — күлүллүбүт, элэктэммит киһи өһүргэнэн, үөхсэн этэр тыла (улахамсыйыы, сэнэбил дэгэттээх). ☉ Формула, которой пользуется оскорбившийся насмешками людей (с оттенком высокомерия; букв. я ли то вывороченное с корнем дерево, которое ты нашел, чтоб об него тереться от нечего делать?)
   [Чоочо Манчаарыга:] Бэҕэһээҥҥи бэтэнээски, сигэнэ оонньуур силиргэхтээх маһыҥ, аалына оонньуур арыҥах маһыҥ мин буолбутум дуо? В. Протодьяконов. Хатыылаах тылгынан аалын — кыһыылаах тылгынан кими эмэ элэктии, кыйахыы сырыт. ☉ Быть язвительно насмешливым
   Оҕонньор көрүдьүөстээх тылларынан күнүн-дьылын бараан кэлбит буоллаҕына, кини хатыылаах тылынан аалына сылдьарын таптааччы. М. Доҕордуурап

возвр. от аал = 1) тереть что-л. (себе, для себя); быһаҕын аалынар он подтачивает свой нож; 2) тереться, чесаться обо что-л. (обычно о животных); сылгы маска аалынар лошадь трётся о дерево.