I
бирилээ диэнтэн холб. туһ. Массыыналар утуу-субуу собуоттанан, көҕүспүттүү бирилэһэ түстүлэр, харахтарын уоттара тула саба барыйан турар хараҥаны силэйбиттии сандаарыҥнастылар. «ХС»
«Москвич», «Волга» массыыналар Бирилэһэн ааспахтыыллар, — Сыһылла сылайбыт атахтар Сайыһа эрэ хаалаахтыыллар. М. Тимофеев
II
даҕ. Биир күдьүс «бирр» диэн эрэр курдук тыастаах. ☉ Издающий равномерный глухой звук
Син бултуйуох курдук эбиттэр да, биһиги дьоммут уулара бэрт — утуйдахтарына муннуларын тыаһа, тыраахтар айаннаан иһэрин курдук, бап-барылас, бип-бирилэс, ньип-ньирилэс. «ХС»

сыһ.
1. Олус, наһаа, сүрдээх. ☉ Очень, весьма, крайне, сильно
Биир улахан суолу уорбут киһи быһыытынан, туохтан да аһара куттанна, кэлиэх-барыах сирин булбата. Күндэ
Дьоннор тууһу былыр аһара кэмчилээн тутталлара, ыарахан сыанаҕа атыылаһаллара, ардыгар тууһа суох аһыыллара. И. Данилов
Өр да буолла, кэмкэрдии ааспахтаата эрээри, бу кэнникинэн дойду ахтылҕана эмискэ аһара сытыытык нүөлүйэн, үүйэ-хаайа тутта. Н. Лугинов
2. Тугу эмэ куоһара, таһынан. ☉ Сверх положенного, предусмотренного, больше нормы
Ол акылаат [дьиэ акылаата] анна, үрэх кумах түгэҕин аһара түһэн, тоҥ буоругар диэри тобулу хаһыллан, сындыыстанан сытар. Амма Аччыгыйа
Ок-сиэ, Таня нуорматын аһара толорон баран, өссө хортууһугар моонньоҕоннообут, онон биһиги даҕаны нуормабытын толороо инибит. Дьүөгэ Ааныстыырап
Аҥаардас кэнники икки сылга ынах уонна сылгы сүөһү былаанын түөрт уон бырыһыан аһара толордубут. М. Доҕордуурап

аат. Сыл-хонук утумнаан ааһыыта (уһун бириэмэни этэргэ). ☉ Продолжительное течение времени, времена
Кэм-кэрдии киһини кэҕиннэрэр эбит. А. Софронов
Киһи барыны бары кыайар эдэр-чэгиэн кэмигэр кэмкэрдии түргэнник ааһааччы. Н. Лугинов
Кэм-кэрдии ааспахтаата эрээри, бу кэнникинэн дойду ахтылҕана эмискэ аһара сытыытык нүөлүйэн, үүйэ-хаайа тутта. «ХС»
♦ Кэм-кэрдии кэллэ — болдьоҕо туолла, бириэмэтэ уолдьаста. ☉ Пришло время, настал час
Өтөр саха да үчүгэйдик Олорор кэрэ кэмэ-кэрдиитэ Кэлиэ диэбитим кээлтэ — бэрдин! Эллэй
Бу күн сириттэн араҕар Кэм-кэрдии кэллэ быһыылаах. И. Чаҕылҕан
Уйан-хатан биллэр, үрүҥ-хара быһаарыллар кэмэкэрдиитэ бу тиийэн кэлбитэ. В. Яковлев
Кэмэ-кэрдиитэ суох (биллибэт) — кэмэ суох (биллибэт) диэн курдук (көр кэмнээх). [Баһымньы:] Кэпсээн кэмэ-кэрдиитэ суох. А. Софронов
Кэмэ-кэрдиитэ биллибэт Кэҥкил хара тыалардаах эбит. П. Ойуунускай
Микииппэр уутугар-хаарыгар киирэн кэмэ-кэрдиитэ суох киһиргэнэ олордо. «ХС»