Якутские буквы:

Якутский → Якутский

ааттанааччы

аат. Ким, туох эмэ диэн ааттанар киһи, предмет эҥин. Имеющий имя, название, именуемый, называющийся
Кабинет халҕана аһылларын кытта, кэнэнник, килбиктик туттубут Сатакин диэн ааттанааччы саха киирэн кэлбитэ. Эрилик Эристиин
«Даша солооһуна» диэн ааттанааччыны быйыл биир сыл байтаһырдан баран сэлиэһинэй ыһыллыбыта, киһи хараҕа халтарыйар гына үүнэн, көҕөрөн мөлбөйөн көстөр буолла. М. Доҕордуурап
Сорох кыыллар сордоругар, сорох кыыллар дьоллоругар «муус тоҥот» диэн ааттанааччы үөскүүр. И. Федосеев

ааттан

  1. ааттаа диэнтэн бэй., атын. туһ. Биһиги дэриэбинэ дьоно бэйэлэрин «дьаамнарбыт» диэн ааттаналлар. Н. Габышев
    Артыаллар, ТСОЗ-тар дэсиһэннэр, Тус-туспа бөлөхтөһөннөр, Харыйалаах ыаллара наардаһан, «Үүнүү» диэн ааттаннылар. С. Васильев
    Төннөллөрүгэр Солуураптар инилэрэ, уҥуоҕунан кыра буолан «Кыра Уйбаан» диэн ааттаммыт киһи, илдьиркэй болтуотун устан Микиитэҕэ уларыста. Амма Аччыгыйа
    «Ол киһи үүммүт» диэн буоллаҕына, ол киһи билиитэ, сайдыыта, өйө-санаата кэҥээн иһэрин ааттанар. Суорун Омоллоон
    Кини Салбаныкы Сүөдэр диэн албынын, иҥсэлээҕин иһин ааттаммыта. М. Доҕордуурап
  2. кэпс. Дьоҥҥо тугунан эрэ билин; ханнык эрэ сурахтаах буол, өйдөбүлү биэр (онно суох эбэтэр дьиҥнээх). Считаться, слыть кем-л., каким-л.
    Бүгүн Чүөчээски сүппүт ааттаммыта, туора дьон истиитигэр, иккис күнэ буолла. Суорун Омоллоон
    Манна хоту дойдуга сылга биир киһи сырыттаҕына, ол аата элбэх сырыылаах сир диэн ааттанара. Н. Якутскай
    Ханнык эрэ ахсааҥҥа, суолтаҕа сырыт, киминэн-тугунан эрэ ааҕылын. Считаться кем-л.; находиться на каком-л. счету
    Институт куоталаһыы кыайыылааҕынан ааттаммыт! Н. Лугинов
    Дьиҥнээх бассабыыгынан ааҕымматым буоллар, бассабыыгынан ааттаныа суох этим. М. Доҕордуурап
    Аҕабытын кулаак оҥордулар. Ол эн син биир кулаак уола ааттаныаҥ. Эйиэхэ эрэл суох буолуоҕа. Н. Якутскай
    Үрдүк (үтүө) ааттаммыт — үрдүк чиэһи, бочуоту, ытыктабылы ылбыт. Удостоился почести, стал славным, знаменитым
    Үрдүк ааттанан, үтүө сурахтанан, өрөгөйө үрдээн, хараҕа уоттанан, үс өргөстөөҕүнэн өрүтэ көрбөхтөөн: «Бука барыгытыгар — махтал!»— диэн тыл эппитэ үһү. П. Ойуунускай
    Миигин да өлөрөн Ордук үтүө ааттаныаҥ суоҕа... Өссө тыыныҥ ыарыа, Күлүгүҥ хараарыаҕа. Ньургун Боотур
    Албан ааттан үрд. — сөҕүмэр киэҥник, дарбааннаахтык сураҕыр, киэҥник билин. Заслужить громкую славу, широкую известность
    Фашистар самныбыт былаахтара Сиринэн сыһыллан аастылар. Биһи знамябыт албан ааттанан Үөһэнэн тэлимнээн бардылар. И. Чаҕылҕан
    Ааттаах албан ааттанаар, Улуу дьоллоох сурахтанаар. Нор. ырыаһ.

ааттан-суоллан

туохт. Тугунан эрэ билин, сураҕыр; омсолоох, куһаҕан өттүнэн билин, сураҕыр. Получить широкую известность; иметь дурную славу, порочное имя. Дьыалаҕа эриллэн ааттанан-суолланан дойдубар төннөн киириэм кэриэтин, быстыам баара дуо, дьэ, биэрэн да көрдөҕүм. Саха фольк.

ааттан-сурахтан

туохт. Олус киэҥник билин, аатыр (үксүгэр сирэй биллибэккэ-көстүбэккэ). Получить широкую известность (обычно заочно)
Кыра ырыаһыт, кэпсээнньит, бэйэтин кэмигэр төһө да үгүстүк бэчээттэнэн, ааттанан-сурахтанан, айдааран сырыттар, суолу-ииһи хаалларбакка сүтэр, умнуллар идэлээх. Софр. Данилов

Якутский → Русский

ааттан=

возвр.-страд. от ааттаа = I 1) называться, именоваться, быть названным; 2) считаться кем-л., каким-л.; тылбар турбатахпына сымыйаччы ааттаныам если я не сдержу слова, буду считаться лжецом.


Еще переводы:

төлкөлөөччү

төлкөлөөччү (Якутский → Якутский)

төлкөһүт диэн курдук. Таҥха кэмигэр төлкөлөөччүбүн диэн ааттанааччы элбиир

астынааччы

астынааччы (Якутский → Якутский)

астын диэнтэн х-ччы аата
Бүгүҥҥүнэн астынааччы Бүппүт киһи ааттанааччы, Туругурдун эһиилги, Туругурдун инники! П. Тобуруокап

самозванец

самозванец (Русский → Якутский)

м. бэйэтэ (сымыйанан) ааттанааччы (атын киһи аатын, солотун бэйэтигэр ылыммыт киһи).

толоругас

толоругас (Якутский → Якутский)

даҕ. Тылыгар турумтуо, лоп-бааччы, истигэн. Исполнительный, аккуратный
Местников үчүгэй үлэһит, толоругас киһи диэн ааттанар. Далан
[Максим Ходоров] толоругас, түргэн үлэһит киһи, былаанын аһара толорбут. Н. Лугинов
Тойотторго ньылаҥнааччы — Толоругас ааттанааччы. Ахсаана Сонтуой

мууһуруу

мууһуруу (Якутский → Якутский)

аат. Муус үйэтин кэмигэр сир-дойду мууһунан бүрүллүүтэ. Оледенение
Хаһан эрэ мууһуруу буолуутун саҕана, Новосибирскай арыылар диэн ааттанааччы кэрискэ арыыларга мааманнар маассабайдык өлбүттэр. «Чолбон»
Сартанскай мууһуруу иккис аҥаарыгар дьон Алдан өрүһүттэн ураты Өлүөнэҕэ, Витимҥэ, Өлүөхүмэҕэ уонна Халымаҕа тиийэн олохсуйталаабыттара. БИГ ӨҮөС
Биир мөлүйүөн кэриҥэ сыл анараа өттүгэр сир шарыгар тымныйыы буолбута. Мууһуруу саҕ а л а м м ы т а. КВА МГ

хоруоп

хоруоп (Якутский → Якутский)

аат. Өлбүт киһини сытыаран көмөр сабыылаах анал дьааһык. Специальный ящик с крышкой, в котором хоронят умершего, гроб
Таҥара анныгар алта кырыылаах хоруоп дьааһыкка өлбүт киһи чиркэйэн сытар. А. Софронов
Аҕатын хоруопка ууран көтөҕөн таһааран илдьэ барбыттара. П. Аввакумов
Хоруоба хончойдо сэтэр. — куһаҕан буолла, анараа дойдуга аттанна. соотв. сыграть в ящик
«Хонуугут үрдүгэр Хоруопкут хончойдун!» — диэн Аан ийэ дойдубуттан тахсаммын Аартык аанын арыйбытым... П. Ойуунускай. Хоруоптаах андаҕар — олус кытаанах, ыарахан андаҕар. Самая суровая, грозная клятва
Хоруоптаах андаҕары андаҕайда. КАЕ НТ
Тэҥн. хааннаах андаҕар. Хоруопка киллэр — ииҥҥэ киллэр диэн курдук (иин II). Ыраахтааҕы аармыйатынан ааттанааччы ыар хаатырга элбэх дьону хоруопка киллэрбитэ. НАГ ЯРФС II

байтаһырт

байтаһырт (Якутский → Якутский)

  1. байтаһыр диэнтэн дьаһ. туһ. Охоноонноох бу сайын биир ынаҕы байтаһырдан баран, күһүн Маппыайабыс сириттэн быстаран ылбыт сирдэригэр уотан, идэһэлэммиттэрэ. Бэс Дьарааһын
  2. көсп., кэпс. Өрөтөн буорун уоҕун тупсаран биэр (хол., солооһуну). Давать земле отдых от ежегодного посева (обычно о пашне)
    «Даша солооһуна» диэн ааттанааччыны быйыл биир сыл байтаһырдан баран сэлиэһинэй ыһыллыбыта киһи хараҕа халтарыйар гына үүнэн, көҕөрөн мөлбөйөн көстөр буолла. М. Доҕордуурап
    Сыыһардаах чараҥын хара паарынан байтаһырдан ыһыллыбыта. М. Доҕордуурап
линчевание

линчевание (Русский → Якутский)

с. линчевание (АХШ-гар Линч суута диэн ааттанааччынан сууттааһынреакционной элеменнэр негрдэри, революционердары суута суох кыыллыы дьүүллээһиннэ-рэ).

зваться

зваться (Русский → Якутский)

несов. ааттан.

сут

сут (Якутский → Якутский)

аат. Хоргуйуу, аччыктааһын (үүнээйи үүммэккэ, аһыыр ас уонна сүөһү аһылыга суох буолан). Голод в неурожайный год
Аан дайдыга анаарбатах Ахсым алдьархай таҕыста …… Икки атахтаах истибэтэх Иэдээннээх сут эргийдэ. Өксөкүлээх Өлөксөй
Биирдэ улахан сут буолбутугар «Нуотара үрэҕэр», от сии, Тааттаттан хас да ыал кыстыы киирбиттэрэ. Болот Боотур
Саха сиригэр өтөрүнэн түспэтэх уот кураан таҥнары сатыылаан, быйыл улуу сут адаҕыйда. И. Гоголев
Боруон сут — Бастакы аан дойду сэриитин саҕанааҕы аччык кэм. Голод в годы Первой мировой войны
Боруон сутугар мин уон аҕыһым этэ. Саха сэһ. II. Сут тыала — соҕурууттан үрэр сылаас, курааны аҕалар тыал. Тёплый сухой ветер с юга, приносящий засуху
Тоҕус байҕал улаҕатыттан Тоҥ тобурах түһүтэлээтэ, Сут тыал үксээбититтэн Тооппоор аһыҥа Дьоһуннук ууһаата. Д. Говоров
Күөх ойуурдар сут тыала диэн ааттанааччы итии, кураан тыаллары тохтотоллор. КВА Б. Уот сут — сайын эрдэттэн улахан уот туран, үүнээйи үүммэккэ ас-үөл уонна сүөһү аһылыга суох буолуута. Голод в результате больших пожаров в начале лета
Дьахтар кыра оҕолуун огдообо хаалан, кэнники дьыл уот сут той буолан, үлэни-хамнаһы кыайан дьаһанымына бэркэ дьадайаллар. Д. Софронов. Уу сут — улаханнык халааннаан эбэтэр сайыны быһа ардах түһэн үүнээйи үүммэккэ, ас-үөл суох буолуута. Голод вследствие сильных затяжных дождей
Былыргы уу сут дьылларыгар улахан дайыымпа буола сылдьыбыта. П. Ойуунускай
Сааллар этиҥ лүҥсүйбүт, Самыыр ыаҕастан куппут. Кураайы сир-дойду өҥсүйбүт. Куттаан барбыт уу суппут. Болот Боотур
Мин билэрбинэн, Саха сиригэр сут икки көрүҥэ баар: кураан сут уонна уу сут. «Кыым»