прил. разг. абааһытыйбыт, кыыллыйбыт; осатанелый враг кыыллыйбыт өстөөх.

көр ньээҥкэ
Эндэрдээх кэмим эрэл доҕоро, Эмэҕирбит ньээньэм эрэйдээх! Чиэски чагда тыаҕа олорон Төһө-төһө көһүтэн эрдиҥ. А. Пушкин (тылб.)
«Хайдах эрэ абааһытыйдыҥ ээ — уларыйбакка бэйэбинэн сылдьабын диэн кириэстэн», — диирэ миэхэ ньээньэм. И. Тургенев (тылб.)
Кини балыыһа олбуоругар күн тахсыбытын эрэ кэннэ тиийбитэ. Лена иннигэр үрүҥ халааттаах икки ньээньэ иһэллэрэ. Г. Николаева (тылб.)

I
1. даҕ.
1. Киһини салыннарар, дьулатар, чымаан. ☉ Страшный, ужасный, жуткий
Хаппытыан хайдах гынан бу ынырык өлүүнү мүччү түһэрин туһунан толкуйдуу сатыыр. А. Сыромятникова
Бу ынырык, хомолтолоох сураҕы истэн Макаар хараҕа ууланна. В. Протодьяконов
Эн сэриини абааһы көрөҕүн, ол эрээри Индияҕа хоргуйуу ханнык баҕарар сэриитээҕэр ынырык. «ХС»
2. Иэдээни, алдьархайы суоһуох айылаах кутталлаах, киһини чаҕытар, дьулаан (хол., ким, туох эмэ тас көрүҥэ). ☉ Внушающий страх, ужас, устрашающий, угрожающий (напр., о чьем-л. внешнем виде)
Абааһытыйбыт кыыл ырдьыгыныы олорор ынырык дьүһүнэ кинилэри тилэхтэриттэн субу сыыһахалты харбаан иһэр курдуга. Н. Заболоцкай
Дьөлүһүөн харах [киһи аата] таллан эриэнинэн туруору көрбүт харахтаах ынырык киһи этэ. М. Доҕордуурап
[Филипп:] Үтүө доҕотторуом, өйдөөн кэбиһиҥ, өстөөхтөр ынырык сирэйдэрин! С. Ефремов
2. аат суолт. Туох эмэ дьулаана, амырыына. ☉ Что-л. страшное, внушающее страх и ужас
Өлүүттэн саамай ынырыга хоргуйан өлүү буоллаҕа буолуо. Амма Аччыгыйа
Кини оччоҕо ынырыгы өссө билэ илигэ да, сүрэҕэ аһый гыммыта. А. Сыромятникова
Араас ынырыктары түһээн муҥнанар. Өрүү куһаҕан дьүһүннээх бөрө саҕа ыттар сиэри эккирэтэллэр. И. Никифоров
3. сыһ. суолт., кэпс. Ураты, уһулуччу, аһары. ☉ Очень, крайне, чрезвычайно
Эмиэ да чугас курдук, эмиэ да ынырык ыраах. Н. Лугинов
Чэ, утуйуохха, сарсын үлэ, түбүк ынырык элбэх. Н. Габышев
Оо, дьэ онно бааллар — Сибиир наукатын тулааһын баҕаналара дьоннор! Холобурга Дорофей Давидовиһы да ыллахха. Ынырык үчүгэй! Е. Неймохов
II
аат эб. Хайааһыны күүһүрдэн-күүркэтэн этиини көрдөрөр. ☉ Выражает эмоциональное усиление признака действия
Кыаҕым суоҕа ынырык, Ол эрээри мин саныыбын, Мин саатыы саныыбын: Бэйэм биир кыахпыттан, Биир үрдүк аналбыттан, Мин кыайыах тустаахпын Дууһа туймаарар кураанын — Дуулаҕа санаа сарбыллыытын. С. Данилов
«Онно эн аҕаҥ төрөөбүтэ. Өлүүтэ даҕаны ынырык, быстах суолга түбэһэн өлөөхтөөбүтэ», — диидии үөһэ тыынар, хараҕын уутун соттор. Н. Якутскай
[Ыт] муҥнаах, аата, түбэстэҕэ ынырыга. Н. Заболоцкай