Якутские буквы:

Якутский → Русский

абакка

досада, возмущение; абаккам ! какая досада!; абаккатыгар ытаата от досады он заплакал.

Якутский → Якутский

абакка

  1. аат. Олус улахан хомолто, кыһыы (үксүгэр күүстээх иэйиилээх этиилэри доҕуһуоллуур). Сильная досада, крайнее раздражение (обычно сопровождает эмоционально-аффективное выражение)
    Кистээбэккэ эттэххэ, ыарыытынааҕар абакката ордук күүстээх. И. Гоголев
    Хоһоон суруйарга, тыл этэргэ, Доҕоттоор, эһигинниин кэпсэтэргэ Миигин соруйда өссаас, абакка. Л. Попов
    Чугас ыаллыы үөскээбэтэх Тугун баҕас абаккатай! Тоҕой суолга көрсүбэтэх Тоҕо баҕас кыһыытай! С. Васильев
  2. саҥа алл. суолт. Муҥутуур кыһыыаба түмүллүбүтүн, ону тута ситиһэр, тугу да гынар кыах суоҕуттан тахсар муҥатыйыылаах күүстээх иэйиини көрдөрөр (үксүгэр тард. ф-гар атын тыллары кытта уустук этиини үөскэтэр). Выражает крайнюю степень раздражения, бессильную злобу (обычно употр. в притяж. ф. и в сочет. с др. словами, образуя межд. предложение)
    Иэримэ дьиэ итиититтэн тэйэн, Алгыстаах аал уот баһын билэртэн Арахсан сылдьарым Абаккатын эбитин ньии! А. Софронов
    [Онтоон — Түмэппийгэ:] А, бу абаккам да баар буолар эбит! Бу хара ыттар, бу бэҕэһээҥҥи саах үөннэрэ, бу муҥнаан-сордоон эрдэхтэрин көрүҥ эрэ. Абатын да абатын! Күндэ
    Бу абаккабын көрүҥ эрэ! Мааҕын бэйэтэ айаҕын муҥунан хайҕаан айдаарбыта. Аны сирэн, сэнээн сордоон эрэр дии! Амма Аччыгыйа

абакка-сүттүккэ

саҥа алл. Муҥур уһугар тиийбит киһи өһүөннээх муҥатыйыытын көрдөрөр. Выражает крайнюю степень возмущения вышедшего из себя человека (обычно употр. в фольк.)
Алаата, алаата! Абаккабынсүттүккэбин көрөллөр-көрбөттөр, оҕолоор! Мин эйигин ааттыырга-көрдөһөргө кэлбэтэҕим! Ньургун Боотур. Тэҥн. аба-сүттү


Еще переводы:

хомойуу

хомойуу (Якутский → Якутский)

хомой диэнтэн хай
аата. Уоста сонньуйуу Төрүүр түгэх күлүүттэн, Албыннатан хомойуу Абаккатын бэлиэтэ. С. Данилов
Олох биир үөрүүнэн, биир хомойуунан бүтүө сатаммат эбит. Н. Заболоцкай

абаккатыгар

абаккатыгар (Якутский → Якутский)

аат сыһыан т. Саҥарааччы этиллэр санааны киһи абарыах курдук диэн сыаналыырын көрдөрөр. Выражает оценку говорящим выска-зываемой мысли как весьма нежеланной, досадной (соотв. к досаде, назло). Абак-катыгар, ботуруонум бүтэн хаалла
Абаккатыгар, күн аайы ардаан сордоото. «ХС»
Абаккатыгар, аттыбар мас да суох буолан биэрдэ. ПНЕ МСЯЯ

аба-сүттү

аба-сүттү (Якутский → Якутский)

саҥа алл. Кырыктаах, өһүөннээх кыйаханыы муҥутуур көстүүтүн көрдөрөр (үксүгэр атын саҥа алл. кытта, фольк. тут-лар). Выражает гневное возмущение, негодование (обычно употр. в фольк. в сочет. с др. межд.)
Абам-сүттүм эбит!!! Өлөр быатыгар, Өйбүн сүүйтэрэн, Суорума соруктаммыт Сорум эбит. П. Ойуунускай
Тойон Ньургун Абааһы тылын иһиттэ: «Абам-сүттүм!» — диэн санаата, улаханнык хараҥатыйда. ПЭК ОНЛЯ II. Тэҥн. абакка-сүтүккэ

аба{кка}м эбит

аба{кка}м эбит (Якутский → Якутский)

саҥа алл. Этэр киһи тугу эрэ көннөрөр кыаҕа суоҕуттан олус кыһыйарын, кыйаханарын бэлиэтиир. Обозначает бессильную досаду говорящего (обычно не имеющего возможности исправить случившееся)
Алыс да эрдэ кырытыннардыҥ! Абам эбит! Абаккам эбит! С. Данилов
«Тууй-сиэ! Абам эбит», — диэн баран сиргэ силлээтэ. Н. Неустроев

дьыртай

дьыртай (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт., фольк., сиилээн. Муус маҥан сирэйдээх буол. Бросаться в глаза своим белым лицом
Субаҕынан туртайаҥҥын, Сырайгынан дьыртайаҥҥын, Сотоҕунан дьоройоҥҥун …… Тэгил сиртэн Тэҥнээххин булбаккаҕын …… Ордуктук туттубуккун, Улаханнык санаммыккын. Күннүк Уурастыырап
[Күн Чөллөрүүн Куо] Субатынан туртайан, Сырайынан дьыртайан …… Ас курдук мыыммыт, таҥас курдук сирбит Аанай-туонай абаккатын! «ХС»

көлбүһэх

көлбүһэх (Якутский → Якутский)

көр күлбүһэх
Бу көрдөхпүнэ, хараҕын уута көлбүһэх курдук бытыгар чоккуруу сүүрэн, атаҕын икки ардыгар хара сиргэ мөл-мөл таммалыыра. П. Аввакумов
Суокканы, көлбүһэҕи эҥини ыраас биэдэрэлэргэ угуллар уонна оһуобай өҥнөөх кырааскалаах ыскаапка ууруллар. ЗЛГ ҮүЫА
Көлбүһэхтээх эрээри, көр, Көхсүбүн анньан биэрбэтэх Абакката баар ээ, үөн, Ама, дьэ, умнар үһүбүөн. «Кыым»

кыайтарыы

кыайтарыы (Якутский → Якутский)

кыайтар диэнтэн хай
аата. Махтанабын сэдэх кыайыы Өрөгөйүн тиксэрбиккэр. Кыайтарыы да алдьархайын Абаккатын амсаппыккар. С. Данилов
Уулаах …… үҥсүү да буоллаҕына хойукку өттүгэр бэрт кыайтарыыта суох буолаарай диэн эттэ. Эрилик Эристиин
Сэрии отучча сыл устата салҕанан барбыта уонна Афина кыайтарыытынан түмүктэммитэ. КФП БАаДИ

кыйырҕас

кыйырҕас (Якутский → Якутский)

даҕ. Аата-ахсаана биллибэт, муҥура суох элбэх, барҕа. Несметный, неисчислимый
Бу сытар быар таас быыһа Барыта — кыйырҕас кылаат. Суорун Омоллоон
Лариса Попугаева аспыт «Зарницатын» үрдүгэр былыргы булчут сахалар отуулара, уоттарын онно баара үһү. Бу муҥнаахтар бу кыйырҕас алмаас үрдүгэр хонон-өрөөн баран, түһээн да баттаппакка, ааһа турбут абаккаларын. «ХС»

сорука

сорука (Якутский → Якутский)

саҥа алл. Эрэйгэ, улахан кыһалҕаҕа ылларбыт киһи муҥатыйыытын, абатын көрдөрөр тыла. Восклицание, выражающее недовольство, досаду, горе, сетование попавшего в большую беду человека
[Сорук-боллур уол:] Уоттатай! Соруката да баар эбит эбэ-э! Бу илиэһэй дьиккэрэ хаарыан хотуммун өлөрдөҕүн-сиэтэҕин абаккатын көрбөккүөн! ПЭК ОНЛЯ III. Огдооччуйа: Бу сорукабын! (ытыы-ытыы кэннилэриттэн барар). А. Софронов

үллэрэҥнээ

үллэрэҥнээ (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Биир тэҥник үллэ-үллэ түһэн, өрө бүгүллэҥнээн хамсаа. Двигаться ритмично, равномерно, вздымаясь всем телом (напр., о медведе)
Буур тайах хаар күдэни көтүтэн, абыр-табыр сиэлэн, үрдүк арҕаһа үллэрэҥнии турда. Амма Аччыгыйа
Ол икки ардыгар эһэтэ бу сүүрэн үллэрэҥнээн иһэрэ көһүннэ. Н. Заболоцкай
Бөрө мэнээк абаккатыгар эрэ ойон туран, ат диэки сүүрэн үллэрэҥнээтэ. «ХС»