1. аат.
2. Суолу, уулуссаны, тротуары бүрүйэргэ туттуллар хара өҥнөөх сымала ититиллибит ууллаҕас (сойдоҕуна кытаатар) булкааһа. ☉ Асфальт. Икки самосвал асфальт тиэйэн аҕаллылар
3. Хара өҥнөөх сымала ититиллибит ууллаҕас булкааһынан бүрүллүбүт суол. ☉ Дорога, покрытая асфальтом
   Күүстээх самыыр түспүтүттэн авиапорт вокзалын иннинээҕи болуоссат асфальт иэнэ соҕотохто килэйэ түстэ. Н. Лугинов
   Уулусса килэрийбит көбүс-көнө ньуурдаах асфальтынан таһаҕас массыыналара, самосваллар, автобустар тигинэһэн ааһаллар. П. Аввакумов
4. даҕ. суолт. Асфальтынан бүрүллүбүт. ☉ Асфальтированный
   Остуол ньуурун курдук килэркэй асфальт таас уулусса устун автобус сырылаан истэ. Амма Аччыгыйа
   Туйахтарын тыаһа асфальт суолга тап-табыгырас. В. Гаврильева

аат.
1. Уу аала тохтоон турарыгар хомолоох, таһаҕаһы тиэйэргэ, сүөкүүргэ, аалы абырахтыырга аналлаах тэриллээх сир. ☉ Порт (морской, речной). Муора пуорда. Өрүс пуорда
□ Борохуоттар түмсэр пуортара улахан куорат баксаалыгар маарынныыр буола түһэр, олус сэргэх олохтонор. Амма Аччыгыйа
Туундара сир дьикти симэҕэ буолан силигилээбит Тиксии пуорт итии паардаах дьиэтигэр киирэммит, Титирэтэ тоҥорор тибииттэн дьэ тэйдибит. Эллэй
Манна дойдубар көтөрбөр Лена пуорка атаарбыта. Н. Лугинов
2
кэпс., авиапорт диэн курдук. Кылтааһаптаахпыт улуу куорат биир улахан пуордуттан үрдүк мэҥэ халлааҥҥа көтөн тахсыбыттара икки чаастан орпута. В. Гаврильева
Элбэх сырыылаах пуорт дии саныыгын. Икки бөртөлүөт, үс «антошка» түһэн олороллор. С. Окоёмов

дьүһ. туохт.
1. Дэхси, киэҥ ньалҕаархай ньуургунан сырдаан көһүн. ☉ Блестеть (о гладкой и прозрачной поверхности, напр., льда, стекла)
Түннүк тааһа килэйэ сытар. — Муус иэнэ сиэркилэ ньуурунуу дэхситик килэйэр. Н. Лугинов
2. Халыйан, тугу эмэ сабардаа (туох эмэ убаҕас туһунан). ☉ Блестеть разливаясь, растекаясь по поверхности чего-л. (напр., о воде, луже)
Дьиэ таһа чалбаҕынан килэйэн, киһи этэрбэһэ баллайа сытыйар буолан турар. Амма Аччыгыйа
Авиапорт иннинээҕи болуоссат аспаал иэнэ соҕотохто килэйэ түстэ. Н. Лугинов
Уулуссалар уунан, бадараанынан килэйдилэр. «ХС»
3. Тугуҥ эмэ (хол., тииһиҥ, этиҥ) сырдаан, маҥхайан көһүн. ☉ Сверкать, блестеть (напр., о зубах, животе; о чем-л. на темном фоне)
Күлэн кэчигирэс тииһэ килэйбит кыыс кэлэн турар эбит. Н. Габышев
Кирдээх маҥан илдьиркэй ырбаахылаах дьиэлээх киһи …… иһэ килэйэн турар. В. Чиряев
Кирдээх ырбаахытын хайдыбыт сиринэн кырыылаах лаппаакытын уҥуоҕа килэйэн көстөр. Тулхадыйбат д.
♦ Килэйэр киинэ — саамай ортото, үөһэ (сир, дойду о. д. а. туһунан). ☉ Самый центр, сердцевина чего-л. (напр., какой-л. части света)
Кыра үөрэхтээх боростуой саха уола …… Дьобуруопа килэйэр киинигэр тиийбитэ. Багдарыын Сүлбэ
монг. килэ