ж. 1. (замысел) айаҕаланыы, тэрийии, оҥорорго сананыы; неудачная затея табыллыбатах айаҕаланыы; 2. (забава, причуда) көр, ыаһах; ребячьи затеи оҕо ыаһаҕа; # попросту, без затей судургутук, эгэлгэтэ суох.

аат., кин. Хайдыһыыта, ыһыллаҕаһа суох буола бииргэ түмсүү, биир санааланыы. ☉ Сплочённость, единение, единство
Эйэ өстөөхтөрүн ханнык да айаҕаланыылара биһиги модун сомоҕолоһуубутун тулхадытар кыаҕа суох. Н. Кондаков
Бэстибээл ыччат актыыбынаһын, үтүөҕэ-кэрэҕэ дьулуурун, биир сомоҕолоһуутун көрдөрөр. «Кыым». Кыргыһыылар уоттарыгар бырааттыы норуоттар интернациональнай бойобуой бииргэ сомоҕолоһуулара сиппитэ-хоппута. «ПА»

тулхадый диэнтэн дьаһ
туһ. Тобукпар уйунуохпуттан ыла Туора хаартыга тууһурдан Туруудалаах олохпун тулхадыттыгыт. Саха нар. ыр. II
Эйэ өстөөхтөрүн ханнык да айаҕаланыылара биһиги модун сомоҕолоһуубутун тулхадытар кыаҕа суох. Н. Кондаков
Аныгы үөрэхтээх оҕолор ыал-көс буолуулара сааһырбыт ийэлэрин-аҕаларын …… олохторун илгэтин эмиэ тулхадытан барар. ЭСЭ

көр айаҕалан
Дьэ [саах күрдьэр массыынаны] оҥорбукка буоллаҕына, бастаан үөрбүтэ буолан айаҕалыктанан баран, дьиҥэр тиийдэххэ, дьэ төттөрү түһэр. В. Яковлев

сов. что 1. (начать что-л.) тэрий; затеять игры оонньууларда тэрий; 2. (задумать) айаҕалан, тэрий, оҥорорго санан; они что-то затеяли кинилэр тугу эрэ оҥорорго санаммыттар.

туохт., сөбүлээб. Үҥсэргээн айаҕалан, айдаар. ☉ Жаловаться, сетовать (ворчливо, навязчиво)
— Тарбахтарым ыалдьаллар, уҥуохтарым хайытталлар, барым барыта эргэ тэрэпиискэлии ибилитэ барыах курдук, — Бурҕаачай Боскуо энэлийэ-сыналыйа аҕылайданна. В. Протодьяконов

туохт., кэпс. Түгэнигэр сөп түбэһиннэрэн тугу эмэ оҥор (чэпчэкитик, ааһан иһэн). ☉ Делать что-л. по случаю, при случае (легко, мимоходом)
Аламаҕай санаалаах атаһым …… Ахта-саныы сылдьыахпын Аҕыйах тыл да буоллар, Аҕаамахтыы түһэн кулу диэн Амарахтык ааттаспытын Айаҕаланан эрэбин. А. Софронов

туохт., кэпс. Сонурҕаан арааһынан үлүһүй; айаҕалан, айдаар. ☉ Легко увлекаться разными занятиями (но быстро остывать); проявлять показную активность, быть навязчивым
Ваня туохха барытыгар бастаан аҕылайдаан, бу туох үчүгэй көхтөөх оҕотой дэтиэх курдук. Күһүн куруһуок суруйтарыытыгар хас да көрүҥҥэ киирэр. ЧКС ОИиСТ

туохт. Үчүгэйдик тото-хана аһаа-сиэ; аһаан-сиэн, арыгылаан холуочуйан, киһиргээн элбэхтик айаҕалан. ☉ Сытно, обильно угощаться, есть; сытно есть-пить, быть навеселе и стать болтливым, хвастливым
Аллайанчаллайан истилэр. Кинилэр саҕа өйдөөхмэйиилээх, кинилэр саҕа күүстээх-уохтаах дьон суох буолтара. М. Доҕордуурап

көр арылыччы
Маша санаатыгар Александр аралыччы көрбүт харахтарынан мичээрдии-мичээрдии олороро субу баарга дылы. М. Доҕордуурап
Аалай күн ойон аралыччы көрбүт. Т. Сметанин
Атомнай сэриинэн Айаҕаланар Америка Албынын, алдьархайын арыйан, Аан дойду хараҕын Аралыччы көстөр гына Аһаҕастык саҕалыаҕыҥ! Күннүк Уурастыырап