Якутские буквы:

Якутский → Якутский

айыылаа

I
туохт. Тугу эмэ өлүүлээ; үтүөнү үтүөнэн төлөө. ☉ Наделять, выделять кому-л. что-л. (напр., охотнику добычу — о духе леса); делать кому-л. добро, отплачивать за добро добром
Миэхэ тугунан айыылыыр? Үтүөнү айыылааҥ! (муҥханы алгыыр алгыс түмүк тыллара). ПЭК СЯЯ
Аал уот иччитэ Тойон эһэм обургу, Ааттанан арах, аһаан асхарый, Үтүөнэн айыылаа, Үрдүгүнэн соргулаа. С. Зверев
II
туохт. («й» мурун дорҕ.). Кими эмэни айыылааҕынан аах, айыыны оҥорбутунан, буруйдааҕынан билин. ☉ Признавать кого-л. грешным, считать согрешившим, виноватым
[Дьылыгыс Маайа:] Букатын уоран сиэбэтэхпит [ынаҕы], айыыта суох дьону айыылаан, буруйа суох дьону буруйдаан эрэҕит, таҥараҕа айыы буолуо. Эрилик Эристиин
[Кулун Куллустуур — Үрүҥ Аар Тойоҥҥо:] Миигин былыргы дьылга хараҥа айыылааҥҥыт, атын Арасыйа аҕата оҥорбуккут. ПЭК ОНЛЯ III

Еще переводы:

айыылыы

айыылыы (Якутский → Якутский)

сыһ. Айыы киһитинии (иһирэхтик, үтүөтүк, үтүөнү-дьолу баҕарардыы, эбэтэр сахалыы, үтүө саха киһитинии эбэтэр үтүө саха тылынан). ☉ По-человечески, по-доброму; как добрый якут; на добром якутском языке
Билиги дьахтар хаана-сиинэ кытара кыыһан барда …… үс төгүл айыылыы туойан дьалыһыйда. ПЭК ОНЛЯ III
[Хаһыҥнаах лабыкта] Күн айыылыы, ырыалыы Өлбөт-сүппэт үөстээххин, Эйигин кыайбат тымныы, Уот куйаастан ииммэккин. И. Гоголев
Айыылыы баҕараҕын барыга!.. Үөрүү үрдүктэн үрдүк өрөгөйүгэр, Таптал хааччаҕа суох алыбыгар, Ахтыы үрдэ суох үлүгэригэр. М. Карим (тылб.)

айбалаа

айбалаа (Якутский → Якутский)

туохт., поэт. Күҥҥэ көрдөр, баар гын, төрөтөн-үөскэтэн таһаар. ☉ Создавать, творить, производить
Өрөгөйдөөх күннүүрүм Алыныктыыр өттүгэр Айбалаан таһаарбыт Айыылыыр далбарайым, Күннүүрүм өрүөлэ, Көрдөр хараҕым, Көтүрдэр тииһим, Хорсун уоллуур оҕокком! С. Зверев

бурҕалдьылаа

бурҕалдьылаа (Якутский → Якутский)

туохт., көсп. Бурҕалдьы кэтэрт. ☉ Надевать на кого-л. ярмо (обременять, отягощать чем-л.)
Адаҕа кэтэрдэн, Буулаҕа бурҕалдьылаан Хаппытаал халаматын хаптараннар, Сырдык хааннарын уулаан, Суорума суоллааннар, Итэҕэс айыылааннар Ийэ сири Иҥнэри үктээн эрэллэрэ Иэдээнин ньии! С. Зверев
Потоцкай, син нууччалары, украинецтары бурҕалдьылыылларын курдук, бурҕалдьы кэтэрпит поляктарга, оробуочайдар биһиги ортобутугар аҕыйахтар дуо? Н. Островскай (тылб.)

соргулаа

соргулаа (Якутский → Якутский)

туохт. Үчүгэйи, дьоллооҕу түстээ, төлкөлөө. ☉ Предугадывать, предопределять кому-л. благополучное, счастливое будущее
Аал уот иччитэ Тойон эһэм обургу, …… Үтүөнэн айыылаа, Үрдүгүнэн соргулаа, Үчүгэйинэн үөрт, Үөрүүлээҕинэн көрүс. С. Зверев
Илин өттүбэр Соноҕос ат саҕа Солбонуйбат соргута Солбуйа туойан соргулаа! А. Софронов
«Биһиги бэйэбит түөлбэбитигэр холкуос тэринээри гынабыт, онно бараҥҥыт эһиги мунньахтаан, сүбэлээн, соргулаан кулуҥ», — диэн көрдөстүлэр. Күндэ

асхарый

асхарый (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт.
1. Наһаа уойан сыанан-арыынан чалҕарыйа, көлөһүн тахса сылдьар буол. ☉ Пыхтеть, потеть от чрезмерного ожирения. Суон киһи аһаан асхарыйда
□ Үөһүн тартаран кэҕэрдэрэ, тиритэн асхарыйара, тыынан сыыгыныыра, саҥаран бобуллаҥныыра — барыта киһи тириитин таһынан, киһи сиргэниэх айылаах. Болот Боотур
2. фольк. Тугунан эмэ (хол., арыынан, сыанан) өлгөмнүк алын. ☉ Обильно сочиться, литься (напр., маслом, жиром)
Аал уот иччитэ Тойон эһэм обургу, Ааттанан арах Аһаан асхарый, Үтүөнэн айыылаа, Үрдүгүнэн соргулаа, Үчүгэйинэн үөрт, Үөрүүлээҕинэн көрүс, Дом сүлгүрдүүр! С. Зверев
Булумньута буоллаҕына, Боростуой таас буолбатах — Муударастаах таас үһү, Аһыырынан-таҥнарынан Асхарыйа сытар үһү. Эллэй
Аан дойдум иччитэ, иһит! Аһаан-сиэн асхарый, чалҕарый. Күлүм аллай! Эһэм аһаа! Далан

майгы-сигили

майгы-сигили (Якутский → Якутский)

аат. Тутта-хапта сылдьыы, дьоҥҥо-сэргэҕэ сыһыан (үксүгэр куһаҕан өрүттээх майгыны этэргэ). ☉ Характер, манера, поведение. Алек сей Елисеевич майгытын-сигилитин судургута, элэккэйэ киһини ордук таптатара, бэйэтигэр тардара. Н. З аболоцкай. Тарабыыкын баай өлбөт-сүппэт дьүһүнэ-бодото, майгыта-сигилитэ Өксөкүлээх Өлөксөй «Кэччэгэй баайыгар» үүт-үкчү ойууланан турар. Л. П опов
♦ Майгыта-сигилитэ алдьанна — майгыта уларыйда, куһаҕан буолла. ☉ Характер испортился у кого-л.
Саапка дьэ бу быйыл кэлэн тоҕо эрэ тосту уларыйан, майгыта-сигилитэ алдьанан, араас айдааны таһаарар буолбута. Д. Таас
«Айыыта суоҕу айыылыыр, буруйа суоҕу буруйдуур сэттээх-сэлээннээх буолуоҕа. Ыччат кэрэ кэскилин кэҕиннэриэ суох баара. Мантан сылтаан, киһибит баҕар майгыта-сигилитэ алдьаныаҕа», — диэбит. МНН