сыһ. Туох эмэ буола турар кэмигэр (хол., тиийэн кэл). ☉ Как раз, вовремя, в тот момент (напр., появиться)
[Күкүр Уус:] Дьэ, хата, түбэһэ кэлбиччэ, сүбэлээ, соргулаа, — оҕом барда, хайдах гынан оҕобун төннөрөбүн? Суорун Омоллоон
Бүгүн Одунуттан биир дьахтар төлөпүөннээтэ, түбэһэ истээччи мин буоллум. У. Нуолур

I
туохт. Тугу эмэ өлүүлээ; үтүөнү үтүөнэн төлөө. ☉ Наделять, выделять кому-л. что-л. (напр., охотнику добычу — о духе леса); делать кому-л. добро, отплачивать за добро добром
Миэхэ тугунан айыылыыр? Үтүөнү айыылааҥ! (муҥханы алгыыр алгыс түмүк тыллара). ПЭК СЯЯ
Аал уот иччитэ Тойон эһэм обургу, Ааттанан арах, аһаан асхарый, Үтүөнэн айыылаа, Үрдүгүнэн соргулаа. С. Зверев
II
туохт. («й» мурун дорҕ.). Кими эмэни айыылааҕынан аах, айыыны оҥорбутунан, буруйдааҕынан билин. ☉ Признавать кого-л. грешным, считать согрешившим, виноватым
[Дьылыгыс Маайа:] Букатын уоран сиэбэтэхпит [ынаҕы], айыыта суох дьону айыылаан, буруйа суох дьону буруйдаан эрэҕит, таҥараҕа айыы буолуо. Эрилик Эристиин
[Кулун Куллустуур — Үрүҥ Аар Тойоҥҥо:] Миигин былыргы дьылга хараҥа айыылааҥҥыт, атын Арасыйа аҕата оҥорбуккут. ПЭК ОНЛЯ III

дьүһ. туохт.
1. Наһаа уойан сыанан-арыынан чалҕарыйа, көлөһүн тахса сылдьар буол. ☉ Пыхтеть, потеть от чрезмерного ожирения. Суон киһи аһаан асхарыйда
□ Үөһүн тартаран кэҕэрдэрэ, тиритэн асхарыйара, тыынан сыыгыныыра, саҥаран бобуллаҥныыра — барыта киһи тириитин таһынан, киһи сиргэниэх айылаах. Болот Боотур
2. фольк. Тугунан эмэ (хол., арыынан, сыанан) өлгөмнүк алын. ☉ Обильно сочиться, литься (напр., маслом, жиром)
Аал уот иччитэ Тойон эһэм обургу, Ааттанан арах Аһаан асхарый, Үтүөнэн айыылаа, Үрдүгүнэн соргулаа, Үчүгэйинэн үөрт, Үөрүүлээҕинэн көрүс, Дом сүлгүрдүүр! С. Зверев
Булумньута буоллаҕына, Боростуой таас буолбатах — Муударастаах таас үһү, Аһыырынан-таҥнарынан Асхарыйа сытар үһү. Эллэй
Аан дойдум иччитэ, иһит! Аһаан-сиэн асхарый, чалҕарый. Күлүм аллай! Эһэм аһаа! Далан

туохт.
1. Ылан биэр, аҕал, тугу эмэ гын. ☉ Дать, подать (мне, нам)
[Аҕабыт:] Эйигиттэн көрдөһөбүн: миэхэ, баһаалыста, сүүрбэ биэс сүүс харчыта иэс кулу. Н. Неустроев
2. -ан сыһыат туохтууру кытта көмө туохтуур суолтатыгар көрдөһүүнү көрдөрөр. ☉ В сочетании с деепричастием на -ан основного глагола выступает в роли вспомогательного глагола и выражает просьбу или предложение
[Боккуойа:] Миэхэ Хабырыыска кэтэрдиэхпин саҕынньахта, сүгэһэрдэ, хайыһарда, айата таһааран кулу. П. Ойуунускай
Билииҥ киэҥэ биһирэбиллээҕин Тоҕо-хоро кэпсээн кулу. С. Зверев
Биһиги бэйэ түөлбэбитигэр холкуос тэринээри гынабыт, онно бараҥҥыт эһиги мунньахтаан, сүбэлээн, соргулаан кулуҥ. Күндэ
ср. с.-юг. кол, кул, др.-тюрк. хол ‘просить, добиваться, вымаливать’

тыаһы үт. туохт. Биир кэм субуллук, ыраахха диэри дуораһыйан иһиллэр гына тыаһаа (хол., тоҥсоҕой, тыраахтар туһунан). ☉ Издавать непрерывный раскатистый звук, отбивать звонкую дробь (напр., о дятле, тракторе)
Чогдоон тыабыт толуу тиитин Тобуллаҕас көҥдөйүгэр Тоҥсоҕойбут тумсун уган, Дорҕооннук торулаата. Күннүк Уурастыырап
Бу мастарга кулун тутар ыйдааҕы дьыбардаах сарсыарда тоҥсоҕой түһэн, тумсун тыаһа торулуура. Н. Якутскай
Тыа баһа сатарыйан ыраах тыраахтар торулаабытыгар, Серёжа төттөрү хаампыта. Н. Лугинов
♦ <Торулуур> тоҥ нуучча көр тоҥ II
Бу дэриэбинэ дьоно үксүлэрэ нуучча хааннаахтар, торулуур тоҥ нуучча сылдьар диэх курдук көрүҥнээхтэр. Н. Якутскай
Оннук ээ, доҕоттоор, торулуур Тоҥ нуучча дойдута эрээри, Россия — бар дьону соргулуур Баараҕай ытыктан ытык сир. Н. Босиков
ср. хак. торлас ‘издавать шум (о птицах при полёте)’, алт. торло ‘рябчик, куропатка’

I
туохт. Туох эмэ сайдар тосхолун, хайысхатын быһаар, ыйан-кэрдэн биэр. ☉ Определить направление, курс, верное русло развития чего-л. [Лэгиэн:] Гаврил Нилович, бу саҥа булчуттары кытта сэһэргэс, суолларын иистэрин ыллыктаан, соргулаан биэр. Суорун Омоллоон
Доргууйап сопхуос сайдыытын ыллыктыырга, хаһаайыстыбатын өрө көтөҕүүгэ, барыстаахтык үлэлиири ситиһэргэ санааны тобула сатаан олус да эрэйдэннэ даҕаны этэ. В. Протодьяконов
Баартыйа оччотооҕуга ыччаты ыллыктаабыт ыйыылара уонна сүбэлэрэ билигин да кэмигэр суолталарын сүтэрбэттэр. «ХС»
II
туохт. Сыарҕа соһулларыгар чэпчэки буоллун уонна элэйбэтин диэн сыҥааҕын аннынан батыһыннары уһун синньигэс тимирдээ. ☉ Закреплять узкую железную пластину (подрез) вдоль каждого полоза саней для прочности и лучшего скольжения
Ат соһоругар аналлаах, модьу-таҕа оҥоһуулаах, сабыс-саҥа доруобунньа сыарҕаларын сыҥааҕын ыллыктаан кэбистилэр. Дьэ, сыарҕа, да сыарҕа! Н. Габышев