Якутские буквы:

Якутский → Якутский

акаарытыйыы

акаарытый диэнтэн хай
аата. [Серпилин] ол хаайыыга сылдьыбытыгар Сэбиэскэй былааһы, биирдэ да хомуруйа санаабатаҕа, ынырык мунуу-тэнии, алҕас, акаарытыйыы дии саныыра. К. Симонов (тылб.)

акаарытый

туохт.
1. Өйгүнэн мөлтөөн, акаары буолан хаал, акаары буолан ис. Становиться глупым; глупеть
Хайҕаммыт киһи акаарытыйар, мөҕүллүбүт киһи өйдөнөр. Н. Габышев
Кэнникинэн туостар утуу-субуу этиллэн, элбээн барбыттара. Гриша көрөн олордоҕуна дьоннор бары уларыйдар уларыйан, аар-маар буола акаарытыйан иһэллэриттэн сөрү диэн сөхпүтэ. Э. Соколов
2. Баар балаһыанньаны ситэ өйдөөбөккө, сөбө суохтук, акаарытык быһыылан, сыыһа быһаарыныыны ыл. Неправильно оценив ситуацию, имеющиеся факты, принимать неверное решение; сглупить, наглупить. Акаарытыйан биэр
Адьарай да ааттаахтара Адьас да акаарытыйар эбиттэр! П. Ойуунускай
Эй, хотуой, сэрэн, акаарытыйыма, көстө кэлбит дьолгун куоттарыма. И. Чаҕылҕан
Акаарытыйыма, түргэнник суруйа оҕус, ийэҕин эрэйдээмэ, өйүттэн таһаарыма, бырастыы гынарыгар көрдөс уонна барытын кэпсээ. «ЭК»

Якутский → Русский

акаарытый=

1) становиться глупым; глупеть; 2) вести себя глупо; проявлять, выказывать свою глупость; олус да акаарытыйан биэрдим ! как я сглупил!, какую я сделал глупость!


Еще переводы:

сүрэҕэлдьээһин

сүрэҕэлдьээһин (Якутский → Якутский)

сүрэҕэл- дьээ диэнтэн хай
аата. Сүрэҕэлдьээһин — эт-хаан акаарытыйыыта, оттон акаарытыйыы — өй сүрэҕэлдьээһинэ. ЭБЭДьА
Сүрэҕэлдьээһин арыт оҕо куһаҕан сыананы ылан, санаата түһүүтүттэн саҕаланар. ЧКС ОДьИи
Оскуола олоҕо көрдөрөрүнэн, сорох төрөппүттэр оҕолорун сүрэҕэлдьээһинин көмүскүүр буолааччылар. ОАП ОДьТС

кэтэмэҕэйдэс

кэтэмэҕэйдэс (Якутский → Якутский)

кэтэмэҕэйдээ диэнтэн холб. туһ. Билигин бэйэбит дьаһалбытыгар суох сирдэри кэтэмэҕэйдэһэр акаарытыйыы буолуох этэ. Софр. Данилов
Уруккута буоллар Өлөксөй булгу кэтэмэҕэйдэһиэхтээх этэ. Э. Соколов
Көрсүһүү хара саҕаланыаҕыттан кэтэмэҕэйдэспэккэ атаакаластылар. НЕ ТАО

поглупеть

поглупеть (Русский → Якутский)

сов. акаарытый, акаарытыйан хаал.

сглупить

сглупить (Русский → Якутский)

сов. разг. акаарытый, акаарытыйан биэр.

глупеть

глупеть (Русский → Якутский)

несов. акаарытый, акаары буолан ис.

дурить

дурить (Русский → Якутский)

несов. разг. акаарытый, мэниктээ; бугуй, уурастаа (о лошади).

акаарылаа

акаарылаа (Якутский → Якутский)

туохт.
1. көр акаарытый
2. Акаарыгын диэн, акаарынан хомуруй, акаарынан үөх. Называть, обзывать кого-л. глупцом, дураком
[Абыланов:] Акаары, акаарылаабыт буола-буола. Киһи аймах саатыан иһин төрөөбүт хара түөкүн. Эрилик Эристиин

быладыйа

быладыйа (Якутский → Якутский)

сыһ. Хос эргиллибэттик, букатын, бүтэһиктээхтик. Совсем, совершенно; бесповоротно. Быладыйа сүттэ. Быладыйа барда
Эн хотуой, сэрэн, акаарытыйыма, Көстө кэлбит дьолгун куоттарыма, Кинээһи тэйитимэ Дьэ туох буолла? Билигин быладыйа сүтэрбит дьолгун Аһыйан ытыы олор! И. Чаҕылҕан
Көҥүл босхо. Совершенно свободно. Тоҕо быладыйа ыытаҕын?

разыграть

разыграть (Русский → Якутский)

сов. 1. что (пьесу, роль и т. п.) оонньоо, толор; 2. что (какую-л. вещь) оонньоо, оонньот; разыграть в лотерею лотереяҕа оонньоо; 3. кого-что (изобразить) буола оонньоо, буолбута буол; разыграть невинно пострадавшего буруйа суох эрээри туоранан иэдэйбитэ буол; 4. что (довести до конца) оонньоо; разыграть партию в шахматы саахымакка биир партията оонньоо; 5. кого, разг. (поднять на смех) оонньуу оҥоһун, күлүү оҥоһун;# разыграть дурака разг. акаарытый, акаарытык быһыылан.

свалять

свалять (Русский → Якутский)

сов. что хатайдаан оҥор; свалять валенки из шерсти түүттэн хаатыҥката хатайдаан оҥор; # свалять дурака разг. акаарытыйан биэр, сыыһа тутун.