Якутские буквы:

Якутский → Русский

алаа

I. косящий взгляд (вследствие косоглазия); алаа харахтаах косой, косоглазый; с косыми глазами; 2. разноглазый, с разными глазами.

Якутский → Якутский

алаа

  1. даҕ.
  2. Ырааҕы кыайан көрбөт, чугаһы эрэ үчүгэйдик көрөр. Близорукий
    Дьиэлээх тойон, хара бытыктаах, киэҥ алаа харахтаах, толуу эдэр киһи …… атаҕын оллоонноон олорон, табах тардар. Амма Аччыгыйа
    Атаҕын анныттан алдьархай ааҥныырын арааран билбэтэх алаа харах мэкчиргэ, тугу оҥоруон булбакка, тула эргийбит. Р. Баҕатаайыскай
  3. Бииргэ буолбакка, туора-маары, атынатын сири көрбүт (үксүгэр киэҥник мэндээриччи көрбүт харахтаах киһи туһунан). Косоглазый, косящий (обычно о широко открытых, невыразительных глазах).
  4. аат суолт. Ырааҕы кыайан көрбөт, чугаһы эрэ үчүгэйдик көрөр киһи; ырааҕы көрбөт буолар харах ыарыыта. Близорукий человек; близорукость
    [Тииҥ] Оҕоҕо, дьалбааҕа, Улахан алааҕа Отой да көстүбэт, — Ыраахтан биллибэт Оргулун оҥордо, Оҕотун хоннордо! М. Тимофеев
    Уот Кутаалай Удаҕан эдьиийим! Аҕыс дьэс хараҕыҥ Атара былас уота Алаанан сабыллыбатах буоллаҕына Истэ оҕус, Көрө оҕус! С. Васильев

араҥ алаа

туохт.
1. Саас-сааһынан тус-туспа араар, саралаан ыл. Разделять на слои, разбирать по тонким слоям
Туос араҥатын араҥалаан, торҕо сиигин сииктээн (өс хоһ.). Тогойкин баайыыны аргыый араҥалаан истэ. Амма Аччыгыйа
Хаптаҕай, чараас гына кыс (хол., тоҥ балыгы). Строгать на тонкие слои (напр., мороженую рыбу)
Харыс уһун быһаҕын Хаар үрдүгэр кылбаҥнатан, Чараас-чараастык араҥалыы Чыыры кыһан кырылатар. А. Бэрияк
2. көсп. Ымпыктаан-чымпыктаан ырытан бил, быһаар. Тщательно разбирать, выяснять что-л. Бэйэҥ оҥостуммут дьыалаҕар бэйэҥ эппиэттиэҥ, сэбиэскэй суут араҥалыа
С . Ефремов. Б о - лугур оҕонньор манна олорбут эрэйдээх олоҕун барытын эргитэн, араҥалаан көрө сытар. Н. Якутскай. Чэ, бээ, аргыый, Лукерья сордооҕу олус үөҕүмэ, маҥнай хайдах-хайдах этэй, ону араҥалыахха, ону быһаарыахха. В.Гаврильева. Тэҥн. ырыҥалаа


Еще переводы:

подслеповатый

подслеповатый (Русский → Якутский)

прил. алаа, хараҕынан мөлтөх.

карикатуралас=

карикатуралас= (Якутский → Русский)

совм.-взаимн. от карикатур алаа=.

алаатаа

алаатаа (Якутский → Якутский)

туохт. Мөлтөх, алаа хараххынан көрө сатаа, ол-бу диэки көрбөхтөө. Стараться разглядеть своими слабыми, близорукими глазами
Алаа Моҕус, аадаҥнаан, Туран кэлээт, алаатаан Чаачахааны көрдүү сатыыр. М. Ефимов

алаатыгар

алаатыгар (Якутский → Якутский)

көр алаата
Ар-дьаалы! Аарт-татай! Алаатыгар эминэ туомуй! Алдьархайдаах аллараа дойдуттан, Үлүгэрдээх үс күлэр ньүкэнтэн …… Үөлэскит үүтүн өҥөйбүтүм Үһүс сыла туолла эбээт... П. Ойуунускай
Мас таҥараа, алаатыгар бааргын дуу, суоххун дуу? Ситэри, батары көр, мас таҥараа! Суорун Омоллоон
Аар-татай, алаатыгар нии, Ама тыйыс тыын! Туманынан үллүммүт Днепри Ким эрэ харбыыр. Баал Хабырыыс

абакка-сүттүккэ

абакка-сүттүккэ (Якутский → Якутский)

саҥа алл. Муҥур уһугар тиийбит киһи өһүөннээх муҥатыйыытын көрдөрөр. Выражает крайнюю степень возмущения вышедшего из себя человека (обычно употр. в фольк.)
Алаата, алаата! Абаккабынсүттүккэбин көрөллөр-көрбөттөр, оҕолоор! Мин эйигин ааттыырга-көрдөһөргө кэлбэтэҕим! Ньургун Боотур. Тэҥн. аба-сүттү

бэтэҕирдээ

бэтэҕирдээ (Якутский → Якутский)

туохт. Аһара аһаа, олус элбэҕи сиэ. Кушать много, переедать, наедаться до отвала. Алаа Моҕус аһаан-сиэн, бэтэҕирдээн бүттэ

дьэбидиҥнэт

дьэбидиҥнэт (Якутский → Якутский)

дьэбидиҥнээ диэнтэн дьаһ. туһ. Алаа Моҕус дьиэ түөрт муннугун диэки дьөлө сургуйан, муус туналҕан хараҕынан көрүтэлээн дьэбидиҥнэттэ. Саха фольк.

улаата

улаата (Якутский → Якутский)

көр алаата
Улаата! Уобарас буолаахтаан! П. Тобуруокап
Улаата, таас дьүлэй буолан хааллаххыный. А. Сыромятникова
Улаата! Ойдоххут да омунун! «ХС»

алаата

алаата (Якутский → Якутский)

саҥа алл.
1. Абарыыны, кыйаханыыны, абааһы көрүүнү бэлиэтиир. Выражает досаду, раздражение, крайнее недовольство
Алаата, алаата! Абаккабын-сүттүккэбин көрөллөр-көрбөттөр, оҕолоор! Мин эйигин ааттыырга-көрдөһөргө кэлбэтэҕим! Ньургун Боотур
«Алаата, итинник аһыйыах аата тоҕо аныыгын, биһиги сүөһү эрэйбэппит ээ, урут даҕаны көрдөөбөтөхпүт»,— диэн Күөрэгэй ийэтэ сөбүлэммэтэ. Дьүөгэ Ааныстыырап
Аарт-татай! Алаата оҕолор! Ааттаах күүстээх Аарыма оҕус диэн Алҕас даҕаны Арбыыллар эбит! П. Тобуруокап
2. Куттаныыны, кэмсиниини, кутурҕаны бэлиэтиир. Обозначает испуг, сожаление, чувство позднего раскаяния
Алаата, ар-татай эбит ини! Иһиликпин-таһылыкпын, иэдээммин-алдьархайбын, аарыкпын-айдааммын, оҕолоор! Өлүү бөҕө үтүрүөтэ, алдьархай бөҕө нии ааҥнаата! Саха фольк. Алаата, алаата! Дьэ, көмүс түөстээх күөрэгэйим, алтан түөстээх далбарайым, дьэ түрбүөннээххэ түбэстим, уһуктаахха уолдьастым! Ньургун Боотур
Бу айылаах Буолуом кэриэтэ Өргөстөөх төбөлөөххө Өтөрү түһэммин Өлбүтүм ордук буолсу, Алаата, оҕолоор! П. Ойуунускай
3. Үөрүү, сөҕүү, дуоһуйуу иэйиитэ холбоспутун көрдөрөр. Выражает чувство радости, восхищения, удовлетворения
Алаата үчүгэйин! Алаата, саха киһи аһа амтаннаах даҕаны буолар эбит. ПЭК СЯЯ
Алаата, кэрэтиэн — Айылҕа барахсан, оо, бэрдиэн!! Күннүк Уурастыырап. Куһаҕан Холдьугур били үөнүн дьиэ муҥунан кутан кээспит. Алчах көтүөлээтэҕин аайы: «О, бөтөкөс! Уу-у, бабат!.. — дии-дии, оонньообут. — Алаата, үчүгэйин!» Саха фольк.

аччарыһыы

аччарыһыы (Якутский → Якутский)

аччарыс диэнтэн хай. аата. [Алаа Моҕус] көөһөкөчүйэн кэлэр да, бөҕү хаһар. Таал-Таал эмээхсин ыстанар. Сыыһа-халты харбаһыы, аччарыһыы буолар. Саха фольк.