Якутские буквы:

Якутский → Якутский

алмаастыы

сыһ. Алмаас курдук, алмааска тэҥнээх. Наподобие алмаза, как алмаз
Тураҕас ат сиэлэн кынтайар, Туйаҕа алмаастыы кылбайар. Эллэй
Күөхтүҥү толбоннордоох, алмаастыы күлүмүрдүүр хаарынан бүрүммүт киэҥ, көнө хонуу бүтүннүү ый сырдыгынан налыйа сыдьаайан, эргиччи арыллан нэлиһийэ түстэ. Л. Толстой (тылб.)


Еще переводы:

күлүмүрдээ=

күлүмүрдээ= (Якутский → Русский)

ярко вспыхивать; блистать, сверкать, переливаться; алмаастыы күлүмүрдээ = засверкать алмазом.

күөхтүҥү

күөхтүҥү (Якутский → Якутский)

даҕ.
1. Халлаан күөҕэ курдуктуҥу. Голубоватый, синеватый
Куораппыт Туймаада киэҥ нэлэмэн хонуутугар, күөхтүҥү тумарыкка көстөрүн кэрэтэ, үчүгэйэ бэрт. Н. Якутскай
Иккиһин көрбүтүм, били тааһым халлаан дьүһүнэ күөхтүҥү-дьэҥкир буола кубулуйа охсубут. ДФС КК
Күөхтүҥү толбоннордоох, алмаастыы күлүмүрдүүр хаарынан бүрүммүт киэҥ, көнө хонуу бүтүннүү ый сырдыгынан налыйа сыдьаайан, эргиччи арыллан нэлэһийэ түстэ. Л. Толстой (тылб.)
2. От күөҕэ курдуктуҥу. Зеленоватый
Көҥүс икки өттүнэн кыһыл кытыан, маҥан хахыйах, күөхтүҥү тэтиҥ, бөлөхбөлөх …… хаптаҕас уга булкаастаах ыркый ыга үүнэн кэбиспит. Амма Аччыгыйа
Арай кэнники оттообут биэс уонча бугула ардах ылымына күөхтүҥү этэ. М. Доҕордуурап
Моонньун эргиччи синньигэс үрүҥ сурааһыннаах, күөхтүҥү хара түүлээх көҕөн хаамыталыыр. ПНЕ СТ

кырачаан

кырачаан (Якутский → Якутский)

  1. кыра диэнтэн аччат. Хаар алмаастыы чаҕыллар, Көмүстүү кылбаҥныыр, Умайар, умуллар, Кырачаан кыым буолан кыламныыр. П. Тобуруокап
    Кырачааны даҕаны Кыайан тарпакка, Сыарҕалаах оту Сыыры дабатардыы Сыра бөҕөнөн Сыналытан истэххиэн! П. Тобуруокап
    Сүгэҕэр кырачаан ытаһа маһы көмөлөһүннэрдэххинэ, бэрэбинэни да бэйэҥ билэргинэн таҥастыаҥ. «ХС»
  2. аат суолт. Кыракый оҕо (таптаан, аһынан этэргэ). Маленький ребенок, малышка, малыш, малютка
    Аҕам дьахтар мин аттыбар Сыллаан ылла кырачаанын. И. Гоголев
    Иккилии мэндиэмэннээх дьиэлэртэн бииртэн биир үчүгэйкээн баҕайы кырачааннар бойборуһан тахса-тахса, ким оскуолатыгар, ким детсадыгар сырсаллар. АА ИБ
    Көннөрү кырачааннар эйигин онноманна сүгүн-саҕын ыыппаттар. «ХС»
уолан

уолан (Якутский → Якутский)

  1. аат. Кэргэннэнэ илик, сааһын сиппит уол оҕо. Неженатый молодой человек
    Хаһан эрэ мин эдэр, Хоччорхой уолан баарым. С. Данилов
    Хаппытыан манна кэлэн уруккутугар түспүт, уоланыгар эргийбит курдук. А. Сыромятникова
    Уол оҕо, буутун этэ буһан, сиһин этэ ситэн, уолан бэрдигэр кубулуйар. С. Спиридонова
  2. даҕ. суолт. Эдэр, олоҕу билэ илик. Молодой, неопытный
    Ыларов, уолан хаана оонньоон утары дьохсооттоото. Р. Баҕатаайыскай
    Уолан сүрэх уот саҕыллан Арай кырдьык тааһырдын, Охсуһууга хатарыллан Алмаастыы тыйыһырдын. А. Абаҕыыныскай
    Уолан олоҕу кытта бырастыылаһар үгэс бу мээнэҕэ олохсуйбат. Төһө да дьоллоох буолтуҥ иһин, көҥүлгүн син аһыйаҕын. Л. Толстой (тылб.)
    Уолан дьон көр дьон
    Уолан дьон хараҕар кэрэтик көстөөрү, Кыргыттар киэргэнэн кэлэллэр. И. Гоголев
    Уолан дьон, эр бэртэрэ, айаннаан иһэн, айахтара хам буолбат. И. Егоров
    Уолан киһи көр киһи I. Тэһиин тутуохпут диэн тоҕус уолан киһи, аҕыс кыыс дьахтар тахсан сэргэ төрдүгэр мустубуттар. Саха фольк. Уолан киһи, оҕо сааһа ааһан, уҥуоҕа кытаатан, хаана-сиинэ кэйэн, сул тиити кытары туста оонньуур буолбут. Н. Павлов. Уолан оҕо — уол оҕо. Мальчик, юноша
    Дьахтары таптаабатах, уолан оҕо мин олоробун. П. Ойуунускай
    Күнүһүн ахтан Көмүс уолан оҕолорбун суохтуурум. И. Егоров. Уолан саас — уол оҕо кэргэн ыла илик сааһа. Юность, юношеские годы мужчины (до женитьбы)
    Григорий уолан сааһыгар түспүттүү, иэдэһэ итийбэхтээтэ. Р. Баҕатаайыскай
    О, кэрэ да кыысчаан этэ, Уолан сааспын кини киэргэппитэ. С. Васильев
    Уолан уол — уолан киһи диэн курдук (көр киһи I). Баар буоллар уолан уол эрдэххэ — Муударай, сиппит өй төбөҕө, Баар буоллар сааһырбыт сүрэххэ — Эдэр саас эрчимэ, төлөнө. С. Данилов
    Олох обургу мускуйан уолан уол киһи буолар. К. Уткин
    Билигин да уот сиэбэтэх, уу ылбатах чиргэл мас курдук уолан уол эбиккин. «ХС»
    ср. др.-тюрк., тюрк. оҕлан ‘мальчик; сын’