сүһүөх, саахарымса (маҥхааһайга, ам-паарга эбэтэр оҕуруот аһын харайар сиргэ бурдугу эбэтэр оҕуруот аһын хаһаанарга аналлаах xannaga суох хоппо курдук лаар (лаардар).)

аат., атаах. Оҕону таптаанууллан ааттааһын: тукаам, оҕоккоом (үксүгэр оҕоҕо туһулаан этэргэ тард. ф-тын 1-кы с. тут-лар). ☉ Дитятко моё, чадо моё, миленький мой (обычно употр. с аффиксом принадлежности 1-го л. при обращении к ребёнку)
«Утукаам оҕото!» — диэн баран хаҥас диэки үгэҕэр көтөн түстэ. ПЭК ОНЛЯ I
Утука-ам, утука-ам, Утуй дуу, оо, тукаам! «ХС»

бэсиэдэлэс диэнтэн хай
аата. Сынньалаҥ буолан, хаһыат ааҕыыта, бэсиэдэлэһии саҕаланна. Дьүөгэ Ааныстыырап. Сэминээр салайааччыта А.М. Фомин истээччилэри үөрэтиллэр тиэмэ сүрүн боппуруостарын кытта билиһиннэрэр, ити боппуруостарга хас биирдиилэригэр тыл этээччилэр ананаллар, табаарыстыы бэсиэдэлэһии бириэмэтигэр кинилэр бэйэбэйэлэрин көннөрөллөр, ситэрсэллэр. «Ленин с.»

суруйус диэнтэн хай
аата. А.М. Горькай уонна А.А. Семёнов икки ардыларыгар чугастык доҕордоһуу, табаарыстыы суруйсуу саҕаламмыта. Н. Якутскай
Икки эдэр дьон суруйсуулара оруобуна балтараа сыл устата хойдубакка-убаабакка биир тэҥник барбыта. Э. Соколов

сыһ. Суолта биэрэн, наадалааҕынан ааҕан. ☉ Ответственно, по-деловому
Аҕабыт сэбиэскэй-партийнай хаһаайыстыбаннай үлэҕэ үлэлээбит буолан, туохха барытыгар олус эппиэттинэстээхтик сыһыаннаһара. АВД АМ
Оччоттон биһиги үлэбитигэр үрдүк эппиэтинэстээхтик сыһыаннаһарбыт. ӨӨ ДДьДТ

аат. Бэчээттээн таһаарыы (кинигэни, сурунаалы, хаһыаты); тиэкиһи бэчээттиир массыыҥканан, компьютерынан кумааҕыга түһэрии. ☉ Печатание
А.М. Горькай айымньыларын сахалыы бэчээттээһиҥҥэ боччумнаах хардыынан 1934 сыллаахха Москваҕа П.А. Ойуунускай, Георгий Эргис, Г.М. Васильев, Г.О. Лукин тылбаастарынан «Талыллыбыт ырыалар уонна кэпсээннэр» бэчээттэнэн тахсыылара буолар. Софр. Данилов
Кытайга бэрт эрдэ кинигэни бэчээттээһин үөдүйбүтэ. АЕВ ОҮИ

дьүһ. туохт. Эмискэ түргэн хамсаныылары оҥор (малаҕар киһини этэргэ). ☉ Делать быстрые и резкие движения, бросаясь в глаза своим чрезмерно широким и полным лицом
Дабыыт өһүргэнэн малахачыйда. Ам ма Аччыгыйа. Сарсыныгар Чыычаахап Күөх моҕойдуун куустуспутунан ыллаан-туойан арыгы маҕаһыыныгар тиийдилэр. Биир …… малахачыйбыт баҕайы кинилэр уолуктарыгар түһэн истэҕинэ атыттар тохтоттулар. ДьИэБ

туохт. Моонньоҕону хомуй. ☉ Собирать чёрную смородину
Биһиги …… моонньоҕоннуу с ы лдьар кыргыттарга тиийэн кэлэбит. Ам ма Аччыгыйа. — «Ийээ, мин би лиги н элбэх да моонньоҕону моонньоҕонноотум ээ», — Таня ийэтигэр кэлэн сапта түстэ. Дьүөгэ Ааныстыырап
Моонньоҕонноон кэллибит. Элбэҕи буламмыт, үөрүү-көтүү, сардьыгынаһыы бөҕөбүт. «ХС»

сыһ. Кырыыта, уһуга суох буола, мүлтүгүр гына (элэй). ☉ Округ ло, закруглённо, без углов и граней (стачиваться)
Илиитин остуолга ууран, суон тымырдардаах мүлтүччү элэйбит курдук кылгас, суон тарбахтардаах илиитин көхсүн одууласта. Ам ма Аччыгыйа. Оҕонньорум …… төҥкөйөн, орон анныттан мүлтүччү элэйбит чохороону кытта буруус ылла. Далан
Тиит чөҥөчөгөр хатаммыт, ыт кө мүллээбит уҥуоҕунуу мүлтүччү э л э йбит, …… күрбэ таас саҕа тимир кыстык турар. И. Никифоров

даҕ., эргэр. Дьиҥ айылҕа биэрбит, туох да буортута суох (аһы этэргэ). ☉ Чистый, натуральный, полезный (о пище, еде)
Аал уот баар суо һун дьэ биллилэр бу икки киһи, айыы намаҕан аһыы амтанын дьэ билэн аһаатылар. ПЭК ОНЛЯ III
[Күн Толо мон Ньургустай уолугар:] Хайа, кутука-ам! …… ол араҥас оҥордубут ээ; онно тах сан айыы намаҕан аһын аһаан көрүөххүн хайдах буолуой? ПЭК ОНЛЯ III