I
уһун I диэнтэн холб. туһ. Кыһынын үөрэнэрэ, сайынын борохуотунан устуһара. Н. Лугинов
Кини Арктикаҕа мууһу кытта устуһа сылдьар ыстаансыйаҕа арадьыыһынан үлэлиир үһү. «Чолбон»
II
уһул диэнтэн холб. туһ. Бэргэһэтин устан бытыгын кырыатын ириэрэ, сотто турар Василий Ивановиһы ыҥыран ылан, барааҥкатын устуста. Болот Боотур
Устуһа-устуһа бары тус-туһунан ырыаны ыллыырбыт. ӨӨ ДДьДТ

аат.
1. Органическай холбоһук: ураты сыттаах, көтүмтүө дьэҥкир убаҕас (үксүгэр эмтээһиҥҥэ-томтооһуҥҥа, тиэхиньикэҕэ тут-лар). ☉ Эфир (как органическое соединение)
Эпэрээссийэлиир сири …… мыылалаах сылаас уунан кичэйэн сууйан баран ыраас салпыакканан сотон куурдуллар уонна ыраас испииринэн эбэтэр эпииринэн хас да төгүл сотуллар. НПИ ССЫа
Эпиирдэр үгүс араастаахтар, олортон дьиэҕэ-уокка туттуллааччылар аҕыйахтар. ХОДь
Кини учууталы кырабаакка сытыарда, айаҕын уонна муннун …… баатанан саба ууран баран, эпииринэн илитэн барда. А. Куприн (тылб.)
2. Араадьыйа долгуннара тарҕанар салгын эйгэтэ. ☉ Воздушное пространство как распространитель радиоволн, эфир
Чугаһынан араадьыйа-ыстаансыйалар тугу эпииргэ биэрэллэрин дьуһуурунайдар иһиллииллэр. Н. Якутскай
Арадьыыс В. Данилов аппараатын аттыттан арахсыбакка, уон биэс-сүүрбэ мүнүүтэ буола-буола, эпииргэ тахсара. А. Данилов
Вятка куорат, араадьыйата эпииргэ бастакы биэриини 1929 сыллаахха ыыппыта. «ХС»
«Күн Күндүйэ», «Үөлэн Нүрүйэ» диэн олоҥхолоруттан өрөспүүбүлүкэтээҕи араадьыйа эпииргэ биэртэлээн турар. ПДН ӨСДь
◊ Аһаҕас эпиир — араадьыйаҕа, тэлэбиисэргэ эрдэ уһуллубакка быһаччы тахсыы. ☉ Прямой эфир. Дириэктэр бүгүн аһаҕас эпииргэ тахсар

аат.
1. Нэһилиэнньэни тугунан эмэ (хол., сибээһинэн, уотунан) хааччыйар тиһик, ону үлэлэтэр тэрилтэ. ☉ Система обеспечения населения чем-л. (напр., связью, электроэнергией), также учреждение, контролирующее её работу, станция
Чугастааҕы дьылларга уот ыстаансыйата ылыахпытын баҕарабыт диэн оройуон салайааччыларын кытта кэпсэтээриҥ. М. Доҕордуурап
Оҕолор бөһүөлэк ортотугар, ыстаансыйа туруохтаах сирин чугаһыгар балааккаҕа олороллор. П. Аввакумов
Ыстаансыйа салалтата ити үлэҕэ төһө даҕаны сөптөөх усулуобуйаны тэрийбэтэҕин үрдүнэн, сүнньүнэн элбэх үлэ оҥоһуллубут эбит. ГМФ ССССС
2. Пуойас тохтоон ааһар сирэ, пууна. ☉ Пункт, место остановки на железных дорогах, станция
Москва метротун ыстаансыйалара, Париж киэнигэр холоотоххо, дыбарыастар эбит. Н. Якутскай
Онтон сотору соҕус иккис ыстаансыйаҕа тиийдэ. Эрилик Эристиин
Үүйэлээх Симон ыстаансыйаттан тахсалларыгар куораты үрдүнэн этиҥ этэн лүһүгүрүү сүүрдэ. Л. Попов
3. Чинчийэн, кэтээн көрөргө аналлаах көһө сылдьар биитэр олохтоох лаборатория. ☉ Стационарная или передвижная исследовательская лаборатория, станция
Нина полярнай ыстаансыйалары, чугастааҕы аэродромнары барыларын кытта кэпсэппит, сибээстэспит. Н. Якутскай
Антарктиданы чинчийэр ыстаансыйалар ханан баалларын булаттаан биэрэр. А. Бродников
Учуонайдар чинчийэр үлэлэрин базатынан «Мирнэй» диэн научнай ыстаансыйа буолбута. КВА МГ
Кини Арктикаҕа мууһу кытта устуһа сылдьар ыстаансыйаҕа арадьыыһынан үлэлиир үһү. ЕМП БС

аат.
1. Ыраах эбэтэр тэйиччи баары кытта билсиһии, сылдьыһыы (хол., төлөпүөнүнэн), ону тэҥэ оннук билсиһэр кыах, суол. ☉ Сообщение, сношение с кем-л. находящимся далеко или в отдалении, а также возможность такого сношения, связь. Улуустары кытта сибээс. Москубаны кытта төлөпүөнүнэн сибээс
□ «Танкердар сибээскэ таҕыстылар, — арадьыыс хап-сабар этэр
— Киренскэйи үс чаас саҕана ааспыттар». И. Егоров
Атастар! Амматтан Чурапчы Сибээһэ бэҕэһээ быһынна. Куотурус хамандыыр Сулҕаччы Иһиттэн Аммаҕа анньынна. Эрилик Эристиин
Мантан Новосибирскайы кытта быһа сибээс олохтоммут. И. Данилов
Федот түөрт уон биирис стрелковай куорпус сибээһин хааччыйар батальоҥҥа сэриилэһэр эбит. ССС
2. Ыраахтан билсиһиини, кэпсэтиини тиэхиньиичэскэй өттүнэн хааччыйар тэрилтэлэр бүттүүннэрэ (тэлэгирээп, буоста, төлөпүөн, араадьыйа). ☉ Совокупность учреждений, обслуживающих техническими средствами общение на расстоянии, связь. Сибээс хонтуората. Сибээс үлэһиттэрэ
3. кэпс. Кими-тугу эмэ кытта хардарыта сыһыан, өйдөһүү, биир ситиминэн үлэлээһин. ☉ Взаимоотношения, взаимопонимание, согласование своих действий, деятельности, связь с кем-л.
Төрөөбүт дьонун-сэргэтин, төрөөбүт норуотун олоҕун кытта сибээһэ быһыннар эрэ, киһи үлэтэ-хамнаһа да үөтэлээбэт үгэстээх. Софр. Данилов
Кэнники Өлөксөөс биһикки икки ардыбыт ыраатан, тэйэн, уһаан-тэнийэн, сибээспит быстан хаалбыта. А. Бэрияк
Биһиги норуоттарбыт интернациональнай сибээстэрэ гражданскай сэрии сылларыгар уопсай өстөөҕү утары кырыктаах кыргыһыыга силис тардан сириэдийбитэ. И. Федосеев
Бурдугу үүннэрэ үөрэммит бааһынай бурдуга үүммэт буоллаҕына, сири кытта сибээһэ мөлтөөн, олохтуун-дьаһахтыын, майгылыын-сигилилиин уларыйар. П. Егоров
△ Туох эмэ балаһыанньалаах, кыахтаах дьону кытта чугас сыһыан, билсии. ☉ Близкое знакомство с кем-л., обеспечивающее поддержку в чём-л.
Баһыккаҕа баай-дуол, төрүт-уус, сибээс бастакы турар эбит буоллаҕына, Нараҕаҥҥа үлэ айар, үөскэтэр улуу күүһэ, кэрэ майгы-сигили ордук чорботуллар. КНЗ ТС
4. кэпс. Этэр санаа, саҥарыы ис хоһоонунан утума-ситимэ. ☉ Логическая последовательность, согласованность, связь (в речи, мыслях)
Сибээһэ суох, киһи үөйбэтэх-ахтыбатах араас санаалара, хараҕар дьон сирэйдэрэ элэҥнэһэллэр. Н. Лугинов. Эмискэ Колка туох да сибээһэ суох ыйытан саайбыта: «Эһээ, эт эрэ, кыһын тоҕо тымныы буоларый?» В. Санги (тылб.)
5. кэпс. Туох эмэ ыккардыгар хардарыта тутулук. ☉ Взаимозависимость, обусловленность, связь чего-л.. Бырамыысыланнас уонна тыа хаһаайыстыбатын сибээстэрэ. Наука уонна производство сибээстэрэ
□ Философия, предметтэр саамай уопсай сибээстэрин уонна сыһыаннарын үөрэтэр буолан, наукалар ортолоругар туспа миэстэни ылар. ДИМ
6. кэпс. Туохха эмэ тугунан эмэ кыттыы, кытык сыһыан. ☉ Участие, соучастие в чём-л., отношение к чему-л. [Сарапыана:] Солко Миитэрэй куоракка киирбитигэр эн сибээһиҥ суох үһү дуо? С. Ефремов
7. анат. Туох эмэ тугу эмэ кытта холбоһор ситимэ, силбээһинэ; силбээһин, ситим (харамай уорганнарыгар). ☉ Плотное образование из соединительной ткани, скрепляющее отдельные части скелета или соединяющее отдельные органы тела, связка
Сис балык эттиин Бары баар сибээс силгэлэрим Сириэһиннээх ыарыылары тулуппатылар. Саха нар. ыр. II
[Сүөһүнү аттыырга] үрүҥ субаны сыҕайа анньан, сымыыты таһаарыллар. Үрүҥ суба тымырыгар сибээһи илиинэн эбэтэр кыптыыйынан кырыйан араарыллар. НПИ ССЫа
Академик И.П. Павлов үөрэтэринэн, ханнык баҕарар сатабыл, үөрүйэх төрүтүнэн мэйиигэ үөскээбит уустук ньиэрбэ сибээстэрэ буолаллар. ЧКС ОИиСТ