биирдэм тыас туохт. Бүтэҥитик биирдэ эһин, онно маарынныырдык тыаһаа. ☉ Произвести глухой выстрел или похожий на это звук
Саа тыаһа бүтэҥи соҕустук түп гыммытын Дайыыла иһиттэ. М. Доҕордуурап
Ардырҕай кэннинэн хааман иһэн, улахан хааһаҕын түп гына тэбэн кэбистэ. А. Сыромятникова

ардьай диэнтэн дьаһ
туһ. Ардырҕай курдук аһыыларын ардьатан түһэн иһэр эһэ анаҕастаах аһыыларын дьороҕой туттуу атын сири хаптаран кэбистэ. Эрилик Эристиин
Кыылбыт өлөрүгэр тылын былас таһаарбыт, тиистэрин ардьаппыт. И. Федосеев
[Эһэ] айаҕын үөлэс саҕа атан, аһыыларын ардьатта, икки илин атахтарын өрө көтөхтө. В. Протодьяконов

аат., кэпс.
1. Куурбат, сымнаҕас бырыы сир, бадараан. ☉ В я зкая, невысыхающая грязь, болото
Чоху нуоратыгар дохсун (өс хоһ.). «Өлүү бидилгэх бадарааҥҥын эргитэн кулуй эрэ!» — диэтэ. Дьэ, инньэ диирин кытта билиҥҥи нуората ат саалын курдук араҕас кырдал буола түстэ. ПЭК ОНЛЯ I
Сирин майгыта биитэр ардырҕай, биитэр түгэҕэ суох нуора. УАЯ А
2. Илдьи кэһиллибит бадараан, кир. ☉ Растоптанная грязь, месиво
Сүөһүлэр оту тэпсэн, нуора оҥорбуттар. СГФ СКТ
◊ Нуора курдук — баһаам элбэх, үгүс. ☉ Очень много, множество. Нуора курдук элбэх балыгы илимигэр туттарбыт. Нуора курдук оҕолоох
ср. монг. норо ‘мокнуть, намокнуть’

туохт.
1. фольк. Абынанхомуһунунан эбэтэр атын албаһынан бэйэҕэр тарт, эрийэн ыл. ☉ Волшебными чарами или другими хитроумными способами (напр., силой слова, проникновенным красноречием) привлекать, притягивать к себе и завладеть
Аҕыс уон аҕыс Араас албастарын Алкыйан ылан, Ап гынан, Салгын куппутун алыптыаҕыҥ. Өксөкүлээх Өлөксөй
Айаҥҥытын саҕалыы тардыҥ, ап-хомуһун Дьааҥытыгар адьас уһаамаҥ — алкыйан ылыаҕа! Д.Апросимов. Хараҥа дьай санааҥ Аптаах албаһынан алкыйан, Дааммын ыллаҕыҥ. П. Ядрихинскай
Ардырҕай Акыым бу кыыһы хантан эрэ алкыйан аҕалбыт. А. Сыромятникова
△ Угуйан, сөрөөн илдьэ бар; дьалкыйан-суурайан бар. ☉ Завлекать, увлекать, зазывать; унести с собой (захватив, подхватив); увлекать за собой (смешав, растворив — о реке, волнах)
[Бүлүү] Арҕаа Сибиир диэкиттэн Аарыгыран-айманан Айаннаан тиийэн кэлбитин [Өлүөнэ] Алкыйан ылан баран Ааһа бара турбут. Саха нар. ыр. I
Бииргэ сэргэстэһэн киһи буолбут Истиҥ доҕотторум үгүстэрин Амыр дьылҕа тыаллара алкыйбыттар. Күннүк Уурастыырап
2. поэт. Хаҕыстык, тымныытык тыалыр. ☉ Дуть (обычно о встречном холодном пронизывающем ветре)
Арҕааттан биһигини утары тымныы тыал алкыйар. Н. Якутскай
Сөрүүн салгын алкыйар, киэһээҥҥи Москва үчүгэй да буоллаҕыҥ, түҥ хараҕаны кыйдыы, араас уотунан оонньуур. А. Сыромятникова
Өрүс күһүҥҥү кыдьымаҕа Мин дууһабар аалсыһар. Тыала-кууһа, тымныыта Эппин-хааммын алкыйар. Н. Босиков
◊ Аат алкый көр аат. Албан алкый көр албан I