Якутские буквы:

Якутский → Якутский

алкый

туохт.
1. фольк. Абынанхомуһунунан эбэтэр атын албаһынан бэйэҕэр тарт, эрийэн ыл. Волшебными чарами или другими хитроумными способами (напр., силой слова, проникновенным красноречием) привлекать, притягивать к себе и завладеть
Аҕыс уон аҕыс Араас албастарын Алкыйан ылан, Ап гынан, Салгын куппутун алыптыаҕыҥ. Өксөкүлээх Өлөксөй
Айаҥҥытын саҕалыы тардыҥ, ап-хомуһун Дьааҥытыгар адьас уһаамаҥ — алкыйан ылыаҕа! Д.Апросимов. Хараҥа дьай санааҥ Аптаах албаһынан алкыйан, Дааммын ыллаҕыҥ. П. Ядрихинскай
Ардырҕай Акыым бу кыыһы хантан эрэ алкыйан аҕалбыт. А. Сыромятникова
Угуйан, сөрөөн илдьэ бар; дьалкыйан-суурайан бар. Завлекать, увлекать, зазывать; унести с собой (захватив, подхватив); увлекать за собой (смешав, растворив — о реке, волнах)
[Бүлүү] Арҕаа Сибиир диэкиттэн Аарыгыран-айманан Айаннаан тиийэн кэлбитин [Өлүөнэ] Алкыйан ылан баран Ааһа бара турбут. Саха нар. ыр. I
Бииргэ сэргэстэһэн киһи буолбут Истиҥ доҕотторум үгүстэрин Амыр дьылҕа тыаллара алкыйбыттар. Күннүк Уурастыырап
2. поэт. Хаҕыстык, тымныытык тыалыр. Дуть (обычно о встречном холодном пронизывающем ветре)
Арҕааттан биһигини утары тымныы тыал алкыйар. Н. Якутскай
Сөрүүн салгын алкыйар, киэһээҥҥи Москва үчүгэй да буоллаҕыҥ, түҥ хараҕаны кыйдыы, араас уотунан оонньуур. А. Сыромятникова
Өрүс күһүҥҥү кыдьымаҕа Мин дууһабар аалсыһар. Тыала-кууһа, тымныыта Эппин-хааммын алкыйар. Н. Босиков
Аат алкый көр аат. Албан алкый көр албан I


Еще переводы:

аккый

аккый (Якутский → Якутский)

көр алкый
Албан аккыйан кэллим. ПЭК СЯЯ

алкыйыы

алкыйыы (Якутский → Якутский)

алкый диэнтэн хай
аата. Күндү этэ миэнэ атым... Ааһар алып алкыйыытыттан Ахсым суолбун ымыылыыра. Таллан Бүрэ

алкылын

алкылын (Якутский → Якутский)

алкый диэнтэн атын
туһ. Ол дойдуттан хомуһун бөҕөҕө уһуйуллан, ап бөҕөҕө алкыллан, аар — саарга аатырар ойуун буолан тахсыбыта. Болот Боотур
Бу сыакаары [Хочугуру] күлгэри оҥорон кэбиспэккэ. Апхомуһун, алкылын, кубулун-дьибилин, куудьулун! Көстүбэт уола, күлгэри буол! И. Гоголев

уккуй

уккуй (Якутский → Якутский)

туохт. Кими эмэ туохха эмэ (үчүгэйгэ эбэтэр куһаҕаҥҥа) кучуй, угуй, көҕүт. Подстрекать кого-что-л. на что-л., вовлекать во что-л. Эн уккуйан аҕалан, Уйгууран, тэбиллэн испитим. Күннүк Уурастыырап
Алыы олохтоохторун албыннаан, бэйэлэригэр уккуйдахтара. Л. Попов
[Хороҕор:] Хайыай, Татыйаана курдук кыыһы уккуйар манан ахан буолбатах. Л. Габышев
Аат алкый (уккуй) көр аат I
[Буура Дохсун бухатыыр] бэйэтэ аат уккуйан, албан ньаҕыдыйбыт ыалыгар ааһар былыт албаһынан атах кырааскаланан, көтөр былыт көлдьүнүнэн көҕүс түүлэнэн көтөр күнэ буолла. Эрилик Эристиин
Албан уккуй (алкый) көр албан II. Аат ааттыыргар, Албан уккуйаргар Атыыр өттүттэн Арбатан көрөөр. П. Ойуунускай
Албан уккуйа, Ырыа ыллыы, Тойук туойа, Кэс тылын кэпсии, Аман өһүн амалыйа Олорбут эбитэ үһү. Күннүк Уурастыырап

алкыйтар

алкыйтар (Якутский → Якутский)

алкый диэнтэн атын
туһ. Бар дьоҥҥутугар, Очурга оҕустарбакка, Араскаакка алкыйтарбакка, Айаннаан тиийэҥҥит, Ахтылҕаҥҥытын таһаарыҥ. П. Ядрихинскай. [Куралай Кустук:] Аар-дьаалы, ааһар былыт албаһыгар алкыйтара сыспыппын, бэйи эрэ аны бэйэтин [кыыһы] көрүөххэ! Д. Апросимов
Аныгы абылаҥнаах үйэ аан ийэ дойдуну соҕотохто алкыйтаран ааһар адьынаттаах. С. Федотов
Аан дайды аҥаардастыы Атаҕастабылыгар алкыйтаран. Аттанар күнүм аһайда. А. Софронов

алыптаа

алыптаа (Якутский → Якутский)

туохт. Киһи санаатын, иэйиитин сүүй; күүстээх сөҕүмэр албаһынан, ньыманан сэбилээ, албаһы иҥэр. Придавать волшебную силу; очаровывать
Аҕыс уон Араас албастарын Алкыйан ылан, Ап гынан, Салгын куппутун алыптыаҕыҥ. Өксөкүлээх Өлөксөй
Үс сүүс сыл анараа өттүгэр тутуллубут дыбарыас киһини алыптыыра, уоскутара. Ю. Чернов (тылб.)

хомуһун

хомуһун (Якутский → Якутский)

аат. Ап күүһэ, ойуунудаҕан аба. Волшебство, колдовство, чары
Мин бэйэлээх Албаспын алкыйан Хомуһуммун хомунан Хотой кыыл буоламмын көттүм. Өксөкүлээх Өлөксөй
Кини бэйэтин туһугар эмиэ аатын киһи ааттаабат, оҕонньорунааҕар ордук хомуһуннаах удаҕан этэ. Н. Якутскай
Ордьонумаан ойуун хомуһунун көрдөһөн ааттаһан ылбыт дииллэр. И. Гоголев
ср. др.-тюрк. ховуз ‘заклинание для изгнания злого духа’

алыптаах

алыптаах (Якутский → Якутский)

даҕ. Киһи санаатын, иэйиитин сүүйэр, баһылыыр күүстээх. Волшебный, чарующий
Арсыын тиистээх кыыллартан Алыс чаҕыйбата, Антах-бэттэх хаампата, Албастаах санааланна, Алыптаах айахтанна. Эллэй
Ол алдьархайдаах кэмҥэ, Өлөр биитэр өрүһүллэр мүччүргэҥҥэ Килиэп өлбөт мэҥэ Алыптаах уутугар тэҥэ. И. Федосеев
Атын дьон амарах дууһатын Абылыыр айымньы Алыптаах тылынан Айыллар сокуоннаах. Күннүк Уурастыырап
Киһини сөрүүр, үктэтэр кубулҕаттаах албын-көлдьүн быһыылаах. Хитроумный, коварный, способный окрутить, опутать
Алыптаах ойуун Албаһын атаарбытым, Албынын алкыйбытым, Түөрт уон сылы мэлдьи Түҥнэстибэт түөрэх буолбутум. С. Зверев
Сүүйсүүлээх сүүлүктээһиннээх ат сүүрдүүтүн алыптаах абыгар ылларан баардарын-суохтарын барытын ат атаҕар уган биэрбит. И. Никифоров

арбах

арбах (Якутский → Якутский)

аат. Мас лабаата биир сиргэ чөмөхтүү мунньуллубута. Ветви дерева, собранные в одно место
[Мүүкэ] өйдөөн көөртө, арбах анныттан кус сүүрэн эрэрэ. Суорун Омоллоон
Били, мааҕын, биир өлбүт немецтэн ылбыт зажигалкабынан уот ылан, арбах үрдүгэр кутаа отуннум. Т. Сметанин
Арбах анныгар, төҥүргэс төрдүгэр, кистээнкистээн баттаабыт кус сымыытын тэһэн ууга киллэрэн эрэрэ. Далан
Арбах бастаах атыыр ойуун — улуу ойуун. Великий шаман
Баай Харахаан тойонтон арбах бастаах атыыр ойуунунан алгыс ылан, аар баҕах астаран араҥас атыыры арбатан аттаныах тустааххын. ПЭК ОНЛЯ I
Арбах бастаах Атыыр ойуун аргыспын, Түүлээх төбөлөөх Түөкүн ойуун дьүөгэбин Түҥнэри дьүһүйдэҕим буоллун, Таҥнары алкыйдаҕым буоллун. С. Зверев

даам

даам (Якутский → Якутский)

даамын биэрдэ - кимиэхэ, туохха эмэ утарылаһар кыаҕа баранан кыайтарбытын билиннэ, бас бэриннэ. Смирившись с поражением, беспрекословно подчиниться кому-л., стать послушным исполнителем чьей-л. воли. Арай Дыгын инитэ Уһун Ойуун даамын биэрбэккэ сылдьыбытын тутан ылбыттар. Саха сэһ. II
Аанньаҕа [Сылкан оҕонньор] аны сылдьыбатах сырыттын диэн даамын биэрэн эрийиэ дуо? Н. Лугинов
Лоҥхолоох даамын биэрэн түһээни төлүөх буолар. «ЭК»; даамын ыл - хотон, кыайан, баһын бэриннэр, утарыласпат оҥор. Заставить кого-л. сдаться, уступить, признать свое поражение
Хараҥа дьай санааҥ Аптаах албаһынан алкыйан, Дааммын ыллаҕыҥ, Чуурбун туттаҕыҥ диэн Хомойо, курутуйа санаама. П. Ядрихинскай
[Өстөөҕү] Үлтү сыспыппыт, даамын ылбыппыт. И. Эртюков
русск. дань 'ясачная подать'