уураа диэнтэн төхт
көрүҥ. [Учуутал] паартаҕа олорор оҕолору кэрийэ сылдьан иэдэстэриттэн уураталаата. Амма Аччыгыйа
«Оһо! Кэнэҕэски учуонайдарга, бүгүҥҥү аспырааннарга, саамай истиҥ эҕэрдэ!» — диэбитинэн иккиэннэрин хардарыта кууһан, уураталаан ылбыта. Н. Лугинов

аат.
1. Бөдөҥ административнай-территориальнай единица. ☉ Крупная административно-территориальная единица, область
Талба нэһилиэгиттэн Охоноос Маппыайап Саха уобалаһын мунньаҕар сылдьыбыта. Амма Аччыгыйа
Дьоппуон сэбинэн, бүтүн уобалас Сэбиэскэй утары туруоҕа. Дьуон Дьаҥылы
Саха сириттэн барааччылар Иркутскай уобалас биир ыстаансыйатыгар тиийэн кутуллубуттара. ССС
2. көсп. Киһи ылбыт билиитинэн, үөрэммит үөрэҕинэн үлэлиэн, дьарыктаныан сөптөөх хайысхата, эйгэтэ. ☉ Отрасль деятельности, круг занятий, область
Аспыраан сүрүн сыала — талбыт уобалаһыгар дириҥ билиини иҥэринэн наука инники кирбиитигэр киирии. Н. Лугинов
Тиэрминнэр тылдьыттарыгар наука, тиэхиньикэ, ускуустуба уонна онтон да атын уобаластар тустаах салааларынан олоҕурар анал туттуллуулаах тиэрмин тыллар быһаарыллаллар. АПС СТЛ
Биллэн турар, бу оҕолор математика уобалаһын дириҥник үөрэтэр үрдүк оскуолаларга киирэр кыахтара суох. ОАП ОДьТС

туохт.
1. Уруккугуттан уларый, уларыйан хаал. ☉ Превращаться во что-л. иное, переходить в другое состояние, измениться до неузнаваемости
Кыыһа улаханнык кубулуйбут: сирэйэхараҕа курустуйбут. Н. Павлов
Хотугу киэҥ нэлэмэн истиэптэр уйаара-кэйээрэ биллибэт туундараларга кубулуйбуттара. БИГ ӨҮөС
Иккиһин көрбүтүм, били тааһым дьүһүнэ халлаан күөхтүҥүдьэҥкир буола кубулуйа охсубут. ДФС КК
Уол оҕо, буутун этэ буһан, сиһин этэ ситэн, уолан бэрдигэр кубулуйар. С. Спиридонова
2. фольк. Хомуһун күүһүнэн дьүһүн уларыйан атын буолан хаал (хол., олоҥхоҕо, остуоруйаҕа). ☉ С помощью волшебства принимать другой облик, оборачиваться кем-чем-л. (напр., в олонхо, сказках)
[Киис Бэргэн:] Умуннахпына сыгынньах истээх Чаччыгыныар оҕотугар кубулуйуум. И. Гоголев
Олоҥхоҕо айыы бухатыырдара ыраах айанныылларыгар үксүгэр хотойго, мохсоҕолго кубулуйаллар. КНЗ СПДьНь. Мэҥүн бил балыкка кубулуйан чуо мээчиги туһаайбытынан байҕалга устубута. Эвен фольк.
3. түөлбэ. Иир, өйгүттэн таҕыс. ☉ Сходить с ума, терять рассудок. Нохоо, кубулуйаары гынныҥ дуу?
♦ Дьүһүн кубулуй көр дьүһүн I
Киһи төрөөн баран өлүөр диэри үстэ дьүһүн кубулуйар: оҕо буолан ааһар, улаатар, кырдьар. Суорун Омоллоон
Остуоруйалар уонна олоҥхолор геройдара дьүһүн кубулуйаллар: кинилэр хотой кыыл эбэтэр уордаах мохсоҕол буолан, баһаам ыраах сиргэ көтөн тиийэ охсоллор. ССЛИО
Өстөөх онон-манан киирэ-тахса сатыыра, дьүһүн кубулуйара улаатан турар кэмэ. Н. Тобуруокап. Кур бэйэтэ кубулуйбат (эргэ бэйэтэ элэйбэт) — төрүт уларыйбат, уруккутун курдук хаалар. ☉ Оставаться самим собой, совсем не меняться
Төрүөҕүттэн кур бэйэтэ кубулуйбат баар үһү (тааб.: харыйа, бэс). Киргиэлэй өйө-санаата уһуктубут, сайдыбыт буоллаҕа диэн мин испэр хайгыы санаабытым. Онтум киһим кур бэйэтэ кубулуйбат, эргэ бэйэтэ элэйбэт диэбиккэ дылы, тохсунньу былаанын тоҕон түмүктүүр. «Кыым»
◊ Кубулуйбат эпиитэт көр эпиитэт
Үөрэнээччилэр …… кубулуйбат эпиитэттэри булан, тэтэрээттэригэр усталлар. СОТТЛ
Поэт тылыгар-өһүгэр гиперболаны, араас дэгэттээх тэҥнээһиннэри, кубулуйбат эпиитэттэри …… көрсүөххэ сөп. ОГГ СМ. Үгэскэ кубулуй — үгэс буолан хаал. ☉ Стать традицией
Туох барыта кэлин уһугар тиийэн син биир үгэскэ кубулуйар. Н. Лугинов
Аспырааннар салайааччылара, бэрэппиэссэрдэр, дуоктардар иитэр-үөрэтэр үлэлэрин туһунан отчуоттара үгэскэ кубулуйбута. Г. Угаров
Уруулуу омуктар драматургияларыттан ылан, дьаныһан туран, ирдэһэн туруоруу Ньурба тыйаатырыгар үгэскэ кубулуйда. «Кыым»
ср. тюрк. кудул, п.-монг. хубила ‘превратиться, перемениться’