туохт. Наһаа дохсун, уһуу буол. ☉ Быть очень горячим, ретивым, резвым
Аттар куолуларынан ахсымнаан, иннилэрин хоту батыгыраһан иһэннэр, эр киһи эрчимнээх илиитин билэннэр, арыый аҕырымныырга дылы буоллулар. Софр. Данилов
Эмньик аттыы ахсымныыр Эдэр сааһы айааһаан, Аны үлэ саҥалыы, Ааны аста аан бастаан. Р. Баҕатаайыскай
Якутский → Якутский
ахсымнаа
Еще переводы:
горячиться (Русский → Якутский)
несов. ыгымсый, ыгымнык быһыылан, быырпаһын; уйуһуй, ахсымнаа (о лошади); напрасно горячишься таак ыгымнык быһыыланаҕын.
аартас (Якутский → Якутский)
көр ааттас
Аартаһа тоһуйбут киһини, Ахсымнаан санаан Акы суолу кэҥэтэр Аҕыс ахтар айыыга Айыы да буолуо ээ, — дии санаата [Мүлдьү Бөҕө]. Д. Говоров
[Уолбутун] Баарынан бары манньалыы сатаатыбыт, Ардыгар ытыы-ытыы Аартаһа сырыттыбыт. П. Тобуруокап
батыгырас (Якутский → Якутский)
батыгыраа диэнтэн холб. туһ. Аттар ахсымнаан, иннилэрин хоту батыгыраһан иһэннэр, эр киһи эрчимнээх илиитин билэннэр, арыый аҕырымныырга дылы буоллулар. Софр. Данилов
Тигииктээбит сүөһүлэр …… үргүбүт үөр сылгылыы иннилэрин хоту батыгырастылар. «ХС»
айааһаа (Якутский → Якутский)
туохт.
1. Ыҥыырга, көлүүргэ үөрэт, көлө гынарга бэлэмнээ, сыһыт. ☉ Приучать к седлу или упряжке, объезжать
Чаппа уола аҕыйах хонуктан бэттэх баар-суох баайын, түөртээх сур соноҕоһу, айааһаан дьэргэтэн сылдьар. Амма Аччыгыйа
Остуорас Түмэппий оҕото Лэгиэнтэй, Кунаны айааһаан сир тиэрбит сэгэртэй. С. Васильев
Тап-тап-табакам, Айааһыам эйиигин! Чэчир-72
2. көсп. Кими, тугу эмэ бэйэҕэр бас бэриннэр, тугу эрэ баһылаа. ☉ Приучать, покорять кого-что-л.; овладевать кем-чем-л.; осваивать что-л. Аҕаларбытын кытта Атах тэпсэн тураммыт Айааһаабыппыт Хабыр айаннаах Халлаан харааптарын. Н. Рыкунов
Бу хотугу тыйыс айылҕалаах кыраайы айааһыылларыгар, дойду оҥостоллоругар кыаҕы биэрбит балык диэн — мунду! Багдарыын Сүлбэ
Аам-даам тымныыгын, Анысхан сата тыалгын, Аргыар муус тыыҥҥын Аттыы, «саттыы» айааһыахпыт. Күннүк Уурастыырап
Эмньик аттыы ахсымныыр Эдэр сааһы айааһаан, Аны үлэ саҥалыы, Ааны аста аан бастаан. Р. Баҕатаайыскай
бардам (Якутский → Якутский)
- даҕ. Харса-хабыра суох, толоос, дохсун (хол., майгы). ☉ Нахальный, наглый, дерзкий (напр., нрав)
Баай бардам, тот дохсун (өс хоһ.). Бу бардам уол кэккэттэн урутаан бараары муҥнуур буоллаҕа. Кинини хайдах эмэ гынан ахсымнаабат гына иитиэххэ наада. Эрилик Эристиин
Даарыйа да эмээхсин намылхай саҥатынан уолун бардам быһыытын намырата соруммата. Амма Аччыгыйа
Тусахов уруккуттан даҕаны бардам майгытынан, хабыр быһыытынан сураҕырара. Софр. Данилов - аат суолт. Харса-хабыра суох буолуу, толоос быһыы. ☉ Наглость, дерзость, спесь
Мин аҕам бардамын билбэккэ дылы Сырдык тыын көмүскэлигэр эргэ барбыт буруйдаах буоллаҕым. Эрилик Эристиин
Норуот Тыгын бардамын, ордуоһун, баттыгаһын, аҥаардас сэриинэн, өлөрүүнэн-сүтэриинэн дьарыктаммытын сэмэлиир. Саха сэһ. I
Бардамы бахтат, Дохсуну тохтот, Көлдьүнү күөй! Өксөкүлээх Өлөксөй
Хара санаа Хаҥыл бардама, Харса суоҕа Хампарыйбыта. Күннүк Уурастыырап. Тэҥн. дохсун
ср. монг. бардам ‘гордый, чванливый’
◊ Бардам баай – баай киһи тостутуора, толоостук быһыыланарын ойуулуур халбаҥнаабат эпиитэт. ☉ Постоянный эпитет, отражающий крутой, деспотичный нрав богатого человека (богача)
Ол гынан баран Күр үп Күнүскү үлэттэн көстүбэт, Бардам баай Балыыра суох барҕарбат. А. Софронов
Ол сирбит быйаҥын киниэхэ орооммут Күннэтэ оҕустуу көлүллэр этибит. Бардам баай ап-чарай илимэр иҥнэммит Бакаайы кэтэрбит, бакыйан иһэрбит. С. Васильев. Бардам тутуу Барылы кэскил Баай <байанай> барыылаах фольк. – булчуттары араҥаччылыыр Баай хара тыа иччитин хоһуйар эпиитэт. ☉ Постоянный эпитет, используемый при описании лесного духа – щедрого покровителя охотников
Бардам тутуу Барылы кэскил, Баай барыылаах Тойон эһэм, Истэ сэргэҕэлээ, Көрө бүдүлээ! Өксөкүлээх Өлөксөй
Баай хара тыам иччитэ, Бардам тутуу, Барылы кэскил, Баай байанай тойон эһэм! Барар күнүм баһыйда Бастаах бэйэбин бакытан тураммын Эҕэрдэлээн эрэбин. А. Софронов
Бардам тутуу, барылы кэскил Баай Барыылаах эһэҕит кэлэн турабын! Амма Аччыгыйа
боруок (Якутский → Якутский)
I
аат.
1. Ааҥҥа киһи атыллыыр алын өттө, холуодатын алын туорайа. ☉ Нижняя поперечина дверной рамы, через которую перешагивают, порог
Кини, саатынан тайахтанан, боруогу атыллаан дьиэҕэ киириэх курдук буолан иһэн эмискэ оҕутта. Эрилик Эристиин
Григорий дьонуттан арахсымаары, дьиэтиттэн барымаары …… ийэтин даба ырбаахытын тэллэҕиттэн тутуһа-тутуһа, аан боруогуттан тэбинэ-тэбинэ сарылаабыта. А. Бэрияк
2. көсп. Дьиэҕэ эбэтэр туохха эмэ киирэр аан. ☉ Вход куда-л. Силлиэни ким ыспыт Буурҕатын хомуйуо, Сэриигэ аан аспыт Боруогар хоруйуо. Дьуон Дьаҥылы
Аны кэлэн тугу ирдээн, Мин боруокпар эн кэллиҥ, Умуллубут кутаа күлүн Тыал хоту көтүттүҥ? Чэчир-76
Баас баалаан буорайан боруоккар охтуоҕум, Харахпын аһаммын эйигин көрүөҕүм. К. Кулиев (тылб.)
3
кэпс., көр харгы. Мантан икки көс кэриҥэ аллара Улахан Хаана диэн Саха сирин өрүстэрин былаһын тухары ханна да суох улахан сэттэ мэҥэһик суорба таас харгы, боруок баар. Суорун Омоллоон. Тэҥн. модьоҕо
русск. порог
♦ Боруогу (боруогун) атыллаа — кимиэхэ эмэ дьиэтигэр эбэтэр ханна эмэ кэлэ сырыт. ☉ Зайти куда-л. или к кому-л. домой, переступить чей-л. или какой-л. порог. Оскуола боруогун атыллаа
□ Оттон бэйэм боруогу атыллыы иликпиттэн тылбай-өспөй буолан барыахпын хайдах эрэ туттунабын. П. Чуукаар
Кини миэхэ кэлэ сылдьыбат. Оттон мин Суордаахаптар боруоктарын атыллыахпын санаам буолбат. В. Протодьяконов
Син ааныҥ боруогун атыллыыр күннээх эбиккин дии. Дьэ, хайа таҥара санаа биэрэн дьиэҕин өҥөйдүҥ. Н. Неустроев
II
1. аат., кэпс.
1. Тугу эмэ оҥорору сыыһа диэн утары этии, утарсыы. ☉ Выражение несогласия с чем-л., возражение
Тоҕо ойохтоох киһиэхэ бараҕын диэн боруок суох буолла, сөбүлээтилэр. Эрилик Эристиин
△ Тугу эмэ оҥорору утарарга төрүөт, сөптөөх төрүт (үксүн буолб. ф-лаах туохт. кытта тут-лар). ☉ Довод, достаточное основание для возражения против какого-л. действия (большей частью в сочет. с отриц. гл.)
Марыыҥка саамай сөпкө эргэ тахсар, ол Баһылай бассабыыга боруок буолбат, баҕар, бары бассабыык буолуохпут. П. Ойуунускай
Ити ачыкыта боруок буолбатах. Софр. Данилов
2. Тугу эмэ оҥордоххо киһи сыыһанан ааҕан тутуһара, сыыһата, буруйа. ☉ Непозволительность, предосудительность какого-л. действия
«Уоран да диэтэххэ, соччо боруога суох суол. Баҕар, дьэбэлэйдээҥ даҕаны», — Яков Гурьев кинээс диэки өтөрү көрүтэлээтэ. М. Доҕордуурап
Арахсар боруок, саат да буолбатах. А. Софронов
Көрсүспүччэ кыратык арыгыны даҕаны иһэр боруога суох ини. В. Протодьяконов
3. Тыл тылга киирсибэккэ этиһии, иирээн. ☉ Размолвка, взаимная ругань
Иирсибит истэрин Иһирэхтээн иһиттэххэ, Буоһата суох боруок буолла, Аччыгый да аймааһыны тарта. А. Софронов
Боруок төрдө Боруочай Болтоххой сутуругун Бугдуун муннугар Буруустуон дураһыйбыт. Бугдуун, булгу сөрөөн, Боруочай букатын буорайбыт. К. Туйаарыскай
2. даҕ. суолт. Киһи тылын сүгүн истигэнэ суох, онон-манан утарылаһа сатыыр идэлээх; хадаар. ☉ Любящий перечить, возражать, несговорчивый, непослушный. Боруок баҕайы киһи
□ Утуй, сынньан, сыллыйым, Утуй, тыллаах чыычааҕым, Уутун хана утуйбат Боруок оҕо улааппат. П. Тобуруокап
русск. порок
◊ Боруок (боруога) суох — онуоха киһи сатаан өйдөөбөт буолара туох да суох, буолуох буолуо диэн этии (үксүгэр туохт. болдьуур киэбинэн бэриллибит кэпсиирэлээх салаа этии кэнниттэн тут-лар). ☉ В этом ничего удивительного нет (произошло вполне понятное), этому не стоит удивляться (от него такого можно ожидать • обычно употр. после придаточных со сказуемым, выраженным гл. в условном накл.). Мин ыалдьан да хааллахпына боруок суох. Толорботоҕуна да боруога суох киһи
□ Ат ахсымнаатаҕына, кыайан уостуганнаамаарай? Илиитин-атаҕын өлөртөрдөҕүнэ да боруок суох. Дьүөгэ Ааныстыырап
Норуоту ыраахтааҕы ытыалаппыта элбэх. Онон, баҕар, бүгүн биһигини буулдьанан даҕаны көрүстэхтэринэ боруога суох. Н. Якутскай
таба (Якутский → Якутский)
I
аат.
1. зоол. Ыыраахтаах туйахтаах, кэбинэр, үүтүнэн иитиллээччи харамай. ☉ Олень (как представитель млекопитающих животных). Хотугу таба
□ Хотугу табалар, син эмиэ кураайы истиэптэр уонна кураайы куйаардар хамсыыр харамайдарын курдук, аһылык көрдөөн, киэҥ сирдэринэн сылдьалларыгар тиийэллэр. СМН АҮө
Таба — эгэлгэтэ суох кыыл, төгүрүк сылы быһа туундараҕа мэччийэн аһыыр. КЗА АҮө
2. Көп түүлээх, адаархай муостаах хотугу дьиэ сүөһүтэ. ☉ Домашний северный олень. Табаны сылгылаа. Таба сыарҕата. Табалары ыыталаа. Табаны миин
□ Сыарҕалаах табалар таһыгыраһан киирэн эрэллэр. Амма Аччыгыйа
Ураһаттан соччо ырааҕа суох сиргэ биһиги табаларбыт аһыы сылдьаллара. Т. Сметанин
Өр да буолла мин таба Ньуоҕутун туппатаҕым. С. Данилов
3. кэпс. Бултанар дьиикэй кыыл. ☉ Дикий промысловый олень
Сыл сылыгар тэҥ буолбат. Арыт кэтээн муҥнанан баран, биир даҕаны табаны бултаабакка төннөллөрө. Н. Якутскай
◊ Буур таба — сиппит эбэтэр кырдьаҕас көлүллэр улахан атыыр эбэтэр аттаммыт таба. ☉ Старый, большой, обычно холощёный олень
Чэҥкээйини соспут буур таба бастаан барбыт. Амма Аччыгыйа. Дьиикэй таба — кыыл
1.
4 диэн курдук. Быйыл сайын Индигиир уонна Дьааҥы өрүстэр икки ардыларыгар халыҥ үөрдээх дьиикэй табалар бааллара билиннэ. «Кыым». Көтөл таба — айаҥҥа сиэтиигэ иһэр сыарҕалаах таба (үксүгэр хас да таба субуруччу сиэтиллэр). ☉ Олени, привязанные друг к другу и идущие за санями
Биэс уонча көтөл табанан уонна уучаҕынан …… айаннаатылар. Н. Габышев
Маҕаһыынтан аһыүөлү сыарҕа уйарынан хас эмэ көтөл табанан тиэйэн барар. Н. Босиков
Семён Семёнович …… сүгэн иһиэн ыарырҕаан, бэрдээнин көтөл табатын ындыытыгар ыга кэлгийбитэ. Н. Апросимов. Кыыл таба көр кыыл
1.
4 Оту-маһы, көлөлөрүн кытта, эбэтэр туундараҕа көрөр кыыл табаларын, бултуур кырсаларын кытта кэпсэтэр үгэстээхтэр. Н. Якутскай
Хоту дойду тыатын бу кырыыстаах үөннэрэ кыыл табалары, тайаҕы, бэл диэтэр эһэни кытта хааннарын уулаан өлөрбүт түбэлтэлэрин мин элбэхтик көрөр этим. Н. Заболоцкай
[Ичээнэп] Оннооҕор бугуһуйбут кыыл таба үөрүн туут хайыһарынан ситэрэ. А. Кривошапкин (тылб.). Соххор таба эргэр. — сүүрэн кэлэн уҥа атаххынан тирэнэн, биирдэ ыстанан икки атаххар тура түһүү (атах оонньуута). ☉ Подвижная игра-состязание северных якутов: участник с разбега отталкивается правой ногой, делает прыжок и приземляется на обе ноги, сдвигая их и стараясь удержать равновесие. Таба бараах көр бараах. Таба көһө — уон-уон икки биэрэстэлээх сир. ☉ Оленья миля, равная десяти-двенадцати вёрстам. Сир ырааҕын-чугаһын «ыт көһө», «таба көһө», «сатыы көс» диэн эмиэ кэмнииллэр
□ Ыт көһө таба көһүнээҕэр быдан ыраах. Н. Якутскай. Таба хомурдуос — кэрэ дьүһүннээх бөдөҥ, буортута суох хомурдуос бииһэ. ☉ Жук-олень
Биһиги дойдубутугар таба хомурдуос диэн бэртээхэй бөдөҥ, туох да буортута суох хомурдуос сэдэхсийдэ. ББЕ З. Таба чыычааҕа — көхсө күллүҥү күрэҥ, өрөҕөтө кыһыллыҥы үрүҥ өҥнөөх барабыай саҕа ырыа чыычаах. ☉ Каменка (певчая птичка). Суума таба (таба суумата) — суума II диэн курдук. ☉ Оленье стадо
Элбэх оҕо буолан эҥин араас өҥнөөх таастары таба суумата гынаары хомуйдубут. Н. Тарабукин (тылб.). Таҥара табата — 1) дьиикэй кыыл таба. ☉ Дикий олень
Туналҕаннаах ньуурдаах Туйаарыма Куо балтыбын Таҥара табатын курдук Таҥыннаран намылытыҥ. П. Ойуунускай
Таҥара табатын курдук таҥнан-таҥнан бараннар, Улахан уулусса устун Ол дьүөгэлэр хаамсаллар. С. Данилов; 2) мараал, кулааһай былыргы аата. ☉ Старое название благородного оленя (изюбра, марала)
Тапталлаах туундарам дьапталҕа тааһыгар Таҥара табата муостарын аалбыта. Р. Баҕатаайыскай
ср. др.-тюрк. тевэ ‘верблюд’, нан. тоок ‘олень’, монг. токи ‘лось’
II
сыһ. Сыыспакка, бэргэнник. ☉ Метко, точно. Таба ыт. Таба бырах. Таба оҕус
△ Уот харахха, сөпкө, сөрүсөпкө. ☉ Верно, безошибочно, правильно
Мин этэр тылбын таллан таас оройгунан таба оройдоо эрэ! Ньургун Боотур
Учуутал киһи эн таба ааттаар. Оттон үөрэҕэ суох киһи алҕаһаатаҕым буолуо. Амма Аччыгыйа
Симон Романович, эн миигин таба таайа сыстыҥ. Н. Лугинов
◊ Таба көр — (кими, тугу эмэ) бэлиэтии көр, хараххар хатаа; болҕой. ☉ Замечать, примечать; принимать во внимание
Оҕонньор Микиитэни дьэ таба көрдө. Амма Аччыгыйа
Мин — сөмөлүөт түннүгүнэн маҥан массыынаны таба көрбүтүм. Далан
Киһи таба көрөр таҥаһа диэн субу баар. М. Попов. Таба көрбөт — килбигийэн, саатан, кыбыстан сирэйин-хараҕын кистиир, киһини утары көрбөт. ☉ Прятать лицо, глаза (от стыда, неловкости, стеснения)
Аадаҥ соргута самнан, дьон сирэйин таба көрбөт буолан, туох да саҥата-иҥэтэ суох атын сир диэки барда. Күннүк Уурастыырап
Дьон хараҕын таба көрбөт буолбут, ыардык күлүгүрбүт Баанча салҕалас илиитинэн мотуорун собуоттуу сатыыр. Л. Попов
Сиидэрэп киһини таба көрбөт, сирэйэхараҕа суула өспүт, дьиэтигэр киирэн хаҥас диэки олордо. Күндэ. Таба тут — 1) илиигинэн тутан ыл (туох эрэ сүгүн туттарбаты). ☉ Стараться ухватиться за что-л. (напр., за что-л. скользкое)
Оттон-мастан тутуһа сатыыбын да, таба тутар аат мэлигир. И. Сосин; 2) наадалаах, көрдүүр киһиҥ баарыгар түбэс. ☉ Застать на месте кого-л. нужного
Симон холкуос зоотехнигын, кэлэн иһэн, таба тутан көрсүбэтэҕэ, эр киһи буолуо дии санаабыта, онто дьахтар этэ. Л. Попов
Кырдьык да, куһаҕан, биир снайперы таба туппат диэн. Т. Сметанин; 3) тугу эмэ тобул, тобулан таһаар. ☉ Сообразить что-л., додуматься до чего-л.
Биир тылы таба туппакка Эппит-тириибит баранар. С. Данилов
Татаар тыллаах таба эппэтин (ньаҥсайбатын) көр татаар I. Татаар тыллаахха таба ньаҥсатыма! Өксөкүлээх Өлөксөй
Охтооохтон охтума, саалаахтан самныма! Уоттаах харахтаах утары көрбөтүн, татаар тыллаах таба эппэтин. Ньургун Боотур. Таба олорбот буол — субу-субу кэлбар, сүпсүлгэннээх, аймааһыннаах буол. ☉ соотв. не сидится на одном месте
Булумдьу улаатан баран, биир сиргэ таба олорбот буолбута. Л. Попов
Бу кыыс убайа кэлбититтэн ыла өйө-санаата уларыйда, дьиэтигэр таба олорбот буолан хаалла. А. Софронов
Аҕам буоллаҕына дьиэтигэр биирдэ да таба олорбот. С. Ефремов
Таба тайан көр тайан. Субу илииҥ иһигэр баар, кэбирэх да суолу таба тайанан булбакка, сыра бөҕө быстааччы. Күннүк Уурастыырап
Ол хара баҕаны таба тайаммыт киһи таптыыр аһын аһыан, талбыт таҥаһын таҥныан сөп. Хата оннук баҕа ылбычча көстүбэт үһү. Н. Павлов
Бэрт өр өрө-таҥнары мэскэйдэнэн, кураанах иһиттээх таҥкынаан бараммын, моонньоҕонноох сири киэһэлик таба тайанным. Сэмээр Баһылай. Таба тү- бэс — ким, туох эрэ баарыгар баар буол; кимиэхэ, туохха эрэ табыллан түбэс. ☉ Застать кого-что-л.; оказаться в нужном месте в нужный час, повезти кому-л. в чём-л.
Биир да булчут киниэхэ таба түбэспэтэҕэ. Суорун Омоллоон
Биһиги бу киэһэ ыстаансыйаҕа кэлэр-барар пуойаһы кэтэһиэх, онтон таба түбэһэн, баҕар, барсан хаалыахпыт. Эрилик Эристиин. Таба үктэн (үктээ) — атах иминэн тугу эмэ бул, туохха эрэ сөпкө түбэс; халтараантан эбэтэр олус долгуйууттан тирэҕэ суох буол (буолб. ф-ҕа); ахсымнаан биир сиргэ сүгүн турбат буол (ат, соноҕос туһунан — буолб. ф-ҕа). ☉ Нащупать ногами что-л. (вслепую), наткнуться на что-л.; еле стоять на ногах, не имея твёрдой опоры (напр., при гололёде или от сильного волнения, болезни — при отриц. ф.); не стоять спокойно на одном месте (о ретивой лошади — при отриц. ф.)
Кыһынын киһи таба үктэммэт халтараана. Н. Якутскай
[Сүөдэр] биир сиргэ таба үктэммэт буола салҕаластаан киирдэ. Амма Аччыгыйа
Силлибит уос суолу таба үктүүр-үктээбэт курдук тэлиэс-былаас хааман Сиидэрэптээх диэки баран истэ. Күндэ
Ол барахсан [соноҕос] көрөн-истэн тэрбэлдьитэн, биир сиргэ таба үктэммэккэ, өрө ходьоҥолоон ат ахан оҕото этэ. И. Федосеев
Хараҥаҕа ыллыгы таба үктэннибит. Н. Габышев. Таба хаамп — хаама сылдьан түбэһэ түс, булан ыл (үксүгэр дэҥҥэ, түбэлтэҕэ). ☉ Набрести, наткнуться на что-л., обнаружить кого-что-л. (обычно случайно, неожиданно)
Ойууру ортолоон, Куобах хороонун Таба хааман [булчут айа тарта]. А. Софронов
Тыа устун онно-манна сүүрэкэлээн оҕуспун көрдөөтүм да, таба хаампатым. Н. Неустроев
Тайҕа муҥура суох киэҥ, биһигини ким таба хаамыай? Амма Аччыгыйа
Таба харбаа (харбат) көр таба тут. [Манньыаттарым] түһэн истэхтэринэ харбыалаһан көрдүм да, биири даҕаны таба харбаабатым. П. Ойуунускай
Муҥнаан-муҥнаан дьэ таба харбаата, саһарчы буспут дьаабылыкалары быһыта тыыталаан аллара ыыталыыр. Эрилик Эристиин
Киэҥ сырыылаах тойооску буолуо, таба харбатыа суоҕа. В. Протодьяконов. Таба ыллар — таба тут диэн курдук. Муҥха хараҕа силиннэҕинэ, мунду да таба ылларбат
□ Уруһуйдар, эскиистэр аайы ханнык эрэ чуолкайа суох күлүгэ баар эрээри, дьиҥ көрүҥүн таба ылларбакка муҥнаабыт. Н. Лугинов
Быйылгы үрүҥ хаар үрдүгэр таба ылларыа суох этибит. Эрилик Эристиин. Таба этит — ким эмэ ис санаатын, баҕатын сөпкө таай, сөпкө өйдөө (ону бэйэтигэр эт, биллэр). ☉ Верно угадать, определить чьё-л. сокровенное желание, намерение, попасть в точку (сказать об этом или дать знать)
Устин Устинович, таба этитэн, күлбүтэ, бэл, куолаһа сымнаабыта. Р. Баҕатаайыскай
Доропуун оҕонньор, итиннэ үөһүн таба этитэн, саҥата суох мичик гынан аһарда. Н. Заболоцкай
◊ Таба суруйуу — литературнай тыл нуорматын тутуһан суруйуу, арпагыраапыйа. ☉ Правописание, орфография
Таба суруйууга үөрэтиини кытта тылы сайыннарыы үлэлэрин дьүөрэлиир ордук табыгастаах. ПНЕ СТ. Таба тирэн — биир сиргэ тирэхтээхтик үктэнэн тур (үксүгэр халтархайга, ньылбырхайга — буолб. ф-ҕа, мэлдьэх. этиилэргэ тутлар). ☉ Крепко, твёрдо стоять на ногах, иметь надёжную опору, устоять на чём-л. скользком (обычно употр. в отриц. ф., отриц. оборотах)
Тэбээри, охсоору гыммытым, муус чэҥҥэ таба тирэммэккэ, тас иэмминэн лас гына тиэрэ таһылла түстүм. П. Ойуунускай
Биир сиргэ таба тирэнэн туруо суох буолан, уоту тула эргийбэхтии сылдьыбыт. Амма Аччыгыйа