Якутские буквы:

Якутский → Якутский

аҥкый

туохт.
1. Тарҕан, билин (сыт туһунан). ☉ Распространяться, разноситься (о запахе)
Чуҥкуйар күммэр ырыам Төбөтүн түөспэр ууруо; Сүрэхпэр бу аҥкыйыа Дьэдьэн, сугун, наҕыл буруо. И. Гоголев
Түптэ буруотуттан атын, кии сытынан аҥкыйбыт, кэҥэрдии сыттаах. «ХС»
2. Үр, тарҕан (тымныы туһунан). ☉ Повеять, поддувать (о холоде). Булуустан тымныы аҥкыйар
□ Оттон билигин оһох кэнниттэн, үгэх иһиттэн, хотонун дуомуттан, киһи силиитигэр киирэр сүлүһүннээх тымныы-сиик аҥкыйар, кур, никсик сытынан тунуйар. А. Сыромятникова
тюрк., монг. аҥги, аҥкы

Еще переводы:

хахсык

хахсык (Якутский → Якутский)

даҕ., түөлбэ. Буорту буолан хос амтаннаммыт, аҕырбыт. ☉ Прогорклый; протухший, затхлый
Аһыы буруонан аҥкыйар хахсык сыт. «ХС»

албаннык

албаннык (Якутский → Якутский)

сыһ. Дорҕоонноохтук, ааттаахтык, киэҥник (аатыр). ☉ Громко, славно, знаменито (стать известным)
Үлэтин нуорматын Үгүстүк куоһарар, Ол онон шахтатын Албаннык аатырдар. И. Эртюков
Албаннык аатырбыт, сир биэрбит күөх садыҥ Арамаат сытынан аҥкыйбыт. А. Абаҕыыныскай

киэһэнэн

киэһэнэн (Якутский → Якутский)

сыһ. Киэһэ буолан эрдэҕинэ, киэһэ буоларын диэки. ☉ Ближе к вечеру
Киэһэнэн сылайан барыы саҕана, ааҕар кытаатар. Н. Лугинов
Былыт кытара тоҥон, Киэһэнэн халлаан тыалырда. Дьуон Дьаҥылы
Арҕааттан аҥкыйар тымныы тыал киэһэнэн арыый намыраата. «Кыым»

архаан

архаан (Якутский → Якутский)

аат. Сайын өрүс диэкиттэн үрэр сөрүүн салгын (үксүн киэһэ, түүн). ☉ Прохладный воздух, тянущий со стороны реки (обычно вечером, ночью)
Утуйаары сытан хараҥа өрүһү, сайа охсор архааны уонна күлүмнүү умайан ааспыт көр-нар аргыстаах борохуоту саныаххыт. Н. Габышев
Халыҥ тыа диэкиттэн үрэх архаана кинилэри сирилэччи үрдэ. И. Никифоров
Үрэх айаҕын диэкиттэн аҥкыйар архаан тыал күүһүрдэ. В. Миронов

көлүүр

көлүүр (Якутский → Якутский)

  1. аат. Көлөнү көлүйэн үлэлэтии. ☉ Запряжка рабочего скота
    Көлүүргэ күүһэ тахсыбыт ат кыайан сүүрбэт. — Күлүмэх көлүүртэн көлө буорту буолар. ПЭК СЯЯ
    Кини көлүүргэ сылдьар нэс ата французскай үһү. Л. Толстой (тылб.)
  2. даҕ. суолт. Көлүллэр, көлүйэн үлэлэтэргэ туттуллар. ☉ Упряжной
    Көлүүр атын Уохтаах, сытыы Көлөһүнүн сытынан Аҥкыйар Киэҥ хочолоох улуу Лена. И. Гоголев
    Көлүүр оҕуһа барахсаны сынньаппыт, аһаппыт буолуохтаахтар эбээт. Н. Заболоцкай
    Көлүүр ыттара барахсаттар …… тыал утары хайыһан тулуурдаахтык кирийэн сыталлар. «ХС»
    Көлүүр таба турарын көрбүтэ. Ю. Чернов (тылб.)
    ◊ Көлүүр сэбэ — көлүйэргэ туттуллар араас тэрил. ☉ Упряжь
    Кини көлүүр сэбин оҥорор, сайынын оттоһор. Д. Таас
    Көлүүр сэптэрэ бары ураты уустукураннык абырахтаммыттар. Г. Николаева (тылб.)
кимиэл

кимиэл (Якутский → Якутский)

аат.
1. Тугу эмэ (хол., итирдэр утаҕы, тиэстэни) көөнньөрөргө, көтөхтөрөргө туттуллар уһун синньигэс умнастаах эриллэн үүнэр үүнээйи. ☉ Хмель (растение)
Тэлгэһэҕэ кирилиэс утары кимиэл хаппыт лабаалара ииччэх-бааччах иилистибит бэсиэккэлэрэ турара. М. Прилежаева (тылб.)
2. Туох эмэ күүстээх көөнньүбүт сыта (тард. ф-гар). ☉ Сильный настоявшийся запах чего-л.
Сиккиэр чэбдик кимиэлинэн …… Арааһа, аҥкыйабын. «ХС»
Сөрүүн салгын хамнаан, уу кимиэлэ кэлэн, ньамах дуу, бадараан дуу сыта охсулунна. «ХС»
3. Туох эмэ күүстээх дьайыыта, тыаһаууһа. ☉ Сильное освежающее, охлаждающее воздействие чего-л.; грохот чего-л.
Тымныы уу кимиэлэ оҕуста. ПЭК СЯЯ
[Сааларын] тыастара кимиэлэ бэрдэ. В. Яковлев
4. көсп. Өрө көтөҕүллүбүт, иэйиилээх турук. ☉ Приподнятое состояние
Кимиэлинэн эдэрдэри ыһарбыт Кэмэ кэлбэтээ. И. Чаҕылҕан
2. даҕ. суолт. Сытыы, күүстээх дьайыылаах. ☉ Острый, резкий, бодрящий; убедительный, внушительный (о слове)
[Е.П. Коркин] Хатанан баран ыһыктыбакка, тыыннаах эккэ супту киирэн барар кимиэл тыллаах-өстөөх киһи буолан биэрдэ. А. Данилов
ср. русск. хмель