сыһ. Иһирэхтик, эйэҕэстик; аһыннарардыы. ☉ Сердечно, участливо; жалобно
Көтөрдөр айманаллара олустаата, үөһэ көтөн тахсаллар, бэлэстэринэн уйаннык кыламмахтыыллар. Амма Аччыгыйа
Уол Маринатын ураты уйаннык ахта санаан, түөһүн иһэ хайдах эрэ кураанахсыйбыкка дылы буолара. Э. Соколов

сыһ. Ис-искиттэн эймэнийэн эбэтэр уйаҕастык, аһыннарардыы (ытаа). ☉ Громко, судорожно, жалобно (рыдать, плакать)
Мин бэйэбин дьоло суоҕунан ааҕынарым уонна ньиккирэччи ытыахпын баҕарарым. А. Фёдоров
Биирдэ истэ биэрбитэ Били дьиэтин иһигэр Ньирэй оҕо саҥата Ньиккирэччи ытаата. И. Чаҕылҕан
Онуоха туран, бу биис ууһун дьахталлара ньиккирэччи ытаспыттар, эр дьоннор дириҥ санааҕа, улахан кутурҕаҥҥа түспүттэр. М. Горькай (тылб.)

туохт.
1. Саба бүрүй (хараҥаны этэргэ). ☉ Застилать, покрывать собой (о темноте)
Аттыгар хараҥа түлүгүрдэҕинэ, сууллар сулус буолан субуруҥнуом, Хараҕы саатырдар төлөннөнөн Харса суох хайыта суруйуом. М. Ефимов
Ортолуур ыам саҕана күн былыкка күлүктэтэн, туундара чуҥкуйа, түлүгүрэ түспүтэ. Тулхадыйбат д. Били бултарын астаабыт сирдэригэр быһаҕын умнан кэбиспит эбит, түүн буоллаҕына түлүгүрэн иһэрэ. А. Кривошапкин (тылб.)
2. кэпс. Сылайан, илистэн өйүҥ ииримтий, өйүкү-төйүкү буол. ☉ Находиться в полуобморочном состоянии (от переутомления)
Воропаев ыалдьан түлүгүрбүт санаатыгар туой Лена чэрдийбит нарын тарбахтардаах кыракый илиитэ элэҥнээн ааһара. ПП Дь
[Кыыс] дьүдьэйбит сирэйигэр, түлүгүрэрин быыһыгар аһыннарардыы дириҥ кутурҕан көстөн ааспыта. В. Короленко (тылб.)

тыаһы үт. туохт.
1. Бүтэҥитик ньирилээн тыаһаа (хол., өрүһү этэргэ). ☉ Производить непрерывный клокочущий глухой шум (напр., о реке)
Өрүс, сүгэһэрдээх муустарынан халҕаһалыы анньан, туох да бэйэлээх тохтотуо суох курдук ньиккирии устар тыаһа өссө күүһүрбүккэ дылы буолла. П. Филиппов
Индигиир эбэ баараҕай, хойуу тирэхтэри, тиит мастары бүрүнэн устан ньиккирии, быыстала суох күрүлүү-харылыы сытар. Н. Заболоцкай
2. Ис-искиттэн эймэнийэн эбэтэр уйаҕастык, аһыннарардыы ытаа. ☉ Рыдать, плакать громко, судорожно, жалобно
«Үөрэтэн баран саллаакка ылар буоллаҕа дии…» — Сарахыс эмиэ ытаан ньиккирээбитинэн барда. Амма Аччыгыйа
[Уол] тугу да саҥарбакка ытаан ньиккирээн барбыта. Эрилик Эристиин
3. көсп. Үчүгэйдик байылыаттык, кыахтаахтык олор, оннук олохтоох буол. ☉ Жить богато, в достатке, крепким хозяйством
Субу аан дойду Иччитэ буолан ньиккирээбит, Аҕырыалаах ньилбэктээх, Буруускалаах түһэхтээх, Көҕүөр курдук эмиийдээх …… Аан дойду иччитэ Аан Алахчын хотун. П. Ядрихинскай
[Умнаһыт:] Оҕонньордоох эмээхсин, баайы бастааҥ, тоту куотуҥ, сир ойбоно буолан ньиккирээҥ, таркаайы чалларыына, омоллоон уйгута буолан олоруҥ. Н. Түгүнүүрэп
Ийэм ыал буолан ньиккирээн олорор дьоҥҥо тахса сылдьыбатахтыы: «Оо, атахтаах буолан баран, оҕолорбор тахса сылдьыбыт киһи!» — диэхтиир. В. Иванов
ср. бур. нэрхирэ ‘производить сильный шум’