Якутские буквы:

Якутский → Якутский

бадахтаахтык

эб. Этиллэр санааҕа сабаҕалааһыны, сэрэйиини, ардыгар саарбахтааһыны бэлиэтиир. Выражает предположение с оттенком сомнения, неуверенности, вероятности высказываемой мысли
Иван Васильевич холкуос төһө ырааҕын, төһө табалаах хас киһи төһөнөн бадахтаахтык кэлиэхтэрин аргыый ыйыталаһар. Амма Аччыгыйа
Таас Дьааҥы хайатын Тараҕай оройдоох очуоһа Аччыгый үрэххэ абарар бадахтаахтык Саталаах тыалга Саҥалаах турда. Кыраһа к. [Кутузов] тугу этэллэрин ис хоһоонугар кыһаммакка эрэ, кэпсиир дьоннор саҥаларын эгэтин сэҥээрэр бадахтаахтык туттарга дылы. Л. Толстой (тылб.)

бадахтаах

эб.
1. Этиллэр санаа дьиҥнээҕин эбэтэр дьиҥэ суоҕун туһунан уопсай соҕус сабаҕалааһыны көрдөрөр (үгүстүк кэпсиирэ туохт. кытта тутлар). Выражает довольно общее предположение говорящего относительно реальности, достоверности сообщаемого факта (чаще всего употр. с глагольным сказуемым)
Сарсыарда буолла бадахтаах. Таһырдьа дьон саҥата бүтэҥитик ньамалаһан иһиллэр. Софр. Данилов
Арааһа, кырыйдым, түөһэйдим бадахтаах. А. Федоров. Алмаас Саха сиригэр сир аайы ыһылла сытарын курдук саныыр бадахтаах.Н. Габышев. Булчуппут Охоноон ыраатта бадахтаах. Хомус
Үксүгэр барыллааһын дэгэттэнэр. Чаще всего приобретает оттенок предположения
Суох, кини ыгылыйар диэни билбэт киһи бадахтаах. В. Яковлев
Таһа ньалҕарыҥнас лаахтаах, Иһэ – эриэн да бадахтаах. Ф. Софронов
Өйдүүгүөн, хаайыылаах бадахтаах Үүрүллэн сылдьыбыт поэты. Күннүк Уурастыырап
2. Кээмэй өйдөбүлүн биэрэр тыллары, холбоһуктары кытта быһаарар-барыллыыр сыананы көрдөрөр. Со словами и сочетаниями со значением меры выражает определительно-приблизительную оценку
Ол олордоҕуна, им сүтэ илигинэ бадахтаах, арай, таһырдьа аттаах дьон кэллилэр. Суорун Омоллоон
Түүн төһөтүгэр эбитэ буолла, арааһа, сарсыарданан бадахтаах, Сергей суорҕанын, арай, киһи тардыалыыр. В. Яковлев
Мин сотобун ортотунан бадахтаах халыҥ хаар түспүт. И. Никифоров. Тэҥн. быһыылаах

Якутский → Русский

бадахтаах

частица модальная, выражает предположение кажется, видимо; кырыйдым бадахтаах видимо, я постарел; ити курдук саныыр бадахтаах видимо, он так думает.


Еще переводы:

төһө

төһө (Якутский → Якутский)

  1. ыйыт. солб. аат. Ахсааны, кэми, кээмэйи, сыананы ыйытарга туттуллар тыл; хас. Сколько
    Окуопа хастан сытар бандьыыттар төһөлөрүн билбэккэ эрэ атаакалыыр букатын табыллыбат. Н. Якутскай
    Иван Васильевич холкуос төһө ырааҕын, төһө табалаах хас киһи төһөнөн бадахтаахтык кэлиэхтээхтэрин аргыый ыйыталаһар. Амма Аччыгыйа
    Ити дьарапылаан улахана төһө буолуой? Күндэ
    Хата, ат буола оонньуох, мин эйигин көлүйүөм, төһө таһаҕаһы тардар эбиккин, көрүөхпүт. И. Никифоров
  2. сыһ. суолт.
  3. Туох эмэ хайдах кээмэйдээх, кэриҥнээх буоларын, оҥоһулларын ыйытарга туттуллар тыл. В какой мере, степени, насколько, как
    Этэрбэстэрин төһө бэркэ кичэммиттэрэ эбитэ буолла? Амма Аччыгыйа
    [Чокуурап:] Төһө улаатабын да, соччо элбэхтик тиэхиньикэни туһанар кыахтанабын. С. Ефремов
    Снайпер «булда» тахсар, төһө кыраҕыта биллэр мүнүүтэлэрэ кэллилэр. Т. Сметанин
  4. Туох эмэ сабыытыйаҕа сыһыаннаах кэми-кэрдиини, бириэмэни ыйытарга туттуллар тыл. Сколько (употр. для уточнения времени, связанного с чем-л.)
    [Наһаар] төһөнөн өр олордоҕун аайы, оччонон кини ынырыктаах суолга туруммутун өйдөөн баарта. Суорун Омоллоон
    Төһө өр маннык эрэйдэниэх муҥмутуй?! М. Доҕордуурап
    Отонньут курдук биирдии тонуктаһан, төһө бириэмэнэн кыракый оҥоойугу толороруҥ биллибэт. В. Яковлев
  5. Туох эмэ ырааҕын-чугаһын ыйытарга туттуллар тыл. Сколько, насколько (употр. для выяснения, уточнения расстояния)
    «Төһө ыраах тэптим буолла» диэбиттии, ата аргыый хайыһан көрдө. Амма Аччыгыйа
    Кинилэр барар сирдэрэ төһө ырааҕын, хайдах сирдэринэн айанныахтарын кэпсэтэллэр. Т. Сметанин
    Оскуолаттан дьиэҥ төһө ырааҕый? КИИ СТ-2
    Төһө ахсаан аат тыл үөр. — предмет чопчу ахсаанын эбэтэр чыыһыланы бэлиэтиир ахсаан аат (саҥа чааһа) арааһа. Количественное числительное
    Төһө ахсаан аат чыыһыла өйдөбүлүгэр муҥура суох элбэх, ол эрээри күннээҕи кыһалҕаҕа, үгэс курдук, сүүс, тыһыынча иһинэн суоттанар. ФГГ СТ
    Төһө кыайаргынан көр кыайаргынан. Биһиги улуу омуктар үтүө үгэстэрин төһө кыайарбытынан батыһыахтаахпыт. М. Доҕордуурап
    Төһө кыалларынан көр кыалларынан. «Төһө кыалларынан түргэнник кэлэ сатыам этэ», Сэмэнчик чэйин сыпсырыйбахтыыр. Н. Якутскай
    Төһө сатанарынан көр сатанарынан. Кини сирэйин фашист диэки биирдэ да туппатаҕа, төһө сатанарынан киниттэн тэйиччи тутта сатаабыта. Суорун Омоллоон
    ср. тув. чеже, узб. неча, кирг. нече, нечен ‘сколько’
этак

этак (Русский → Якутский)

нареч. разг. 1. (так, вот так) бу курдук, ити курдук; и так и этак бу да курдук, ити да курдук, араастык, араастаан; 2. вводн. ел. (примерно, приблизительно) бадахтаах, кэриҥнээх; километров, этак, двести икки сүүсчэкэ километр бадахтаах сир.

хаҥынаспахтаа

хаҥынаспахтаа (Якутский → Якутский)

хаҥынас диэнтэн тиэт
көрүҥ. Онтон баара эмискэ субу кини [Дьэллик] төбөтүн үрдүнэн бадахтаах үөр хаас саҥаран хаҥынаспахтаата. Н. Заболоцкай

аарды

аарды (Якутский → Якутский)

аарыма диэн курдук
Аарды таас холуодаттан санна Алта тутум бадахтаах Ааһа киэптээн турбутун Икки бабыа баппаҕайынан Талах мас курдук, Мадьаччы анньыталаан кэҥэттэ, Иһирдьэ көтөн түстэ. Д. Говоров

боотураат

боотураат (Якутский → Якутский)

боотур диэн курдук
Хаһааҥҥы үйэний? Ким-хайа буоллаҕай? Ох саалаах, укулаат батастаах Былыргы боотураат кыргыс кырдалыгар Бааһыран өрө мөхсөр бадахтаах. М. Ефимов

анньааччы

анньааччы (Якутский → Якутский)

ас диэнтэн х-ччы аата
Оттон оҕото Ньукуус баайдартан быһыллыбыт сирдэргэ быыс мас анньааччы буолбута. А. Федоров. Түөртүүр ыам чугаһыыта бадахтаах, быыс анньааччылар сүүс алта уон тоҕус дэһээтинэ сири мээрэйдээн бүтэрэллэр. Күннүк Уурастыырап

аралдьаас

аралдьаас (Якутский → Якутский)

даҕ. Болҕомтото суох. Рассеянный, невнимательный
Аралдьаас буола олороҥҥун тугу истиэҥий? ПЭК СЯЯ
Кини айаҕын атан биир да тылы саҥара илик да буоллар, кини саҥата сэлээр уонна улахан умнуган — аралдьаас киһи бадахтааҕа тас көрүҥүттэн биллэр этэ. Ж. Верн (тылб.)

куймараҥнаа

куймараҥнаа (Якутский → Якутский)

көр куйбараҥнаа
Бөрө манна өр кэтэстэ, киниттэн уонча хаамыы бадахтаах сиргэ сылгы хаспыт хаара үллэ сытарыгар куймараҥнаан тиийдэ. Р. Кулаковскай
«Абааһыный!» — боцман саҥа аллайда итиэннэ бэйэтэ да күүппэтэҕинии соһуччу куймараҥныы түһээт, үҥкүүлээн тибийбитинэн барда. А. Куприн (тылб.)

лаабас

лаабас (Якутский → Якутский)

көр лаабыс
Үс мас үүт ба ҕаналаах олбуорун үрдүнэн көтүтэн киир бит, лаабас атаҕар атын тэһиинит тэн иилэ бырахпыт. ПЭК ОНЛЯ II
[Эһэ] лаабаһы уунаҥнаан-ыстаҥалаан тиийбэккэ, тыыппатах бадахтаах. Н. Борисов

өнөрсүй

өнөрсүй (Якутский → Якутский)

туохт. Түргэнник сит, торолуй. Быстро расти, быстро достигнуть зрелости (обычно о деревьях)
Отут былас төгүрүмтэ бадахтаах, Лөкөй быраан үктэллээх Үтүө мас өнөрсүйэ үүнэн турар эбит. П. Ядрихинскай
Үрүҥ-хара сүүрүкпүт Өнөрсүйэн үөскүөҕэ, Күндү тааспыт, көмүспүт Арылыйа үксүөҕэ. И. Петров