бадьырый диэнтэн холб. туһ. Итилэргэ [сибэккилэргэ] холоотоххо, кинилэри тапталлаахтык туппут эһэм тарбахтара бадьырыһан томороонноро сүрдээх. П. Аввакумов

бадьырый диэнтэн атын
туһ. «Хайа, Дьаардаах уола эбит буолбат дуо? Оо, бадьырыттан киһи бөҕөлөөҕө дии!» – дэһэ-дэһэлэр [тэҥкэлэр] күл да күл буолаллар. Р. Кулаковскай
Бухатыыр ньыппарыммыт харытыныы бадьырыттан мутук да мутук. Баал Хабырыыс
Аҕата үрдүктүк иттэнэ түһэн сытар эбит: бадьырыттыбыт күөх тымырдар таарбайбыт уҥуох-тирии кыракый илиилэрин суорҕанын үрдүгэр ууруммут. Л. Толстой (тылб.)

кыаһай диэнтэн хамс
көстүү. Атыыр оҕус икки илин бадьырыйбыт атахтарын өрө көтөҕөн, төбөтүн илгистэ-илгистэ, туора ойон кыаһалыйда. В. Титов
Дьөгүөр оҕонньор, сэлээппэтин уста баттаан, кириэстэнэ-кириэстэнэ, сыыры таҥнары сүүрэн кыаһалыйда. «ХС»
Оҕонньор эрэйдээх уойдаан-аайдаан баран, хаатыҥкалары хомуйа кыаһалыйбыта. М. Горькай (тылб.)

аат. Туох эмэ таһынан көмүһүнэн сотуллубут, кыһыл көмүс дуй. ☉ Позолота
Оттон иккис муннукка …… улахан таастаах солотуу кибиэттээх киристиэс таҥара турар. Уустаах Избеков
Иһит ыскаабыттан …… бэрт өр туттуллубут, көмүс солотуута сүтэн эрэр улахан ыстакаан ылла. ВН СС
Чаҕылхай солотуунан килбэҥнээбит, бадьырыйбыт кэтит араамаҕа олордуллубут ыраахтааҕы сүүнэ улахан мэтириэтэ ыйанан турара. М. Горькай (тылб.)

туохт.
1. Араастаан эриллибит, эриллэн тахсыбыт буол; эриллэ хамсаа. ☉ Виться, спутываться; взвихриваться, кружиться
Төҥүргэс араастаан бадьырыйбыт, эриллибит-буруллубут силистээх этэ. «ХС»
Үүнээйи араастаан эриллэн-буруллан, токуруйан-бокуруйан тахсыбыт. «ББ»
Хаар ытыллан эрилиннэбурулунна, күдээрийдэ. А. Кривошапкин (тылб.)
2. Көнө буолбакка, араастаан эрилин, эриллэн бар. ☉ Ветвиться, разветвляться
Муора кытылын батыһа, эриллэбурулла барбыт уулуссалар көстөллөр. Н. Якутскай
Онон-манан бөдөҥ тиит мастардаах хатыҥ чараҥ быыһынан суол эриллэ-бурулла субуллара. Далан. Хайа эмпэтин аннынан Индигиир өрүс эриллэ-бурулла, тиэтэйэ-саарайа тус хоту устар. Н. Павлов

сиэкэний диэнтэн дьаһ
туһ. [У даҕан дьахтар — Кулун Куллустуурга:] Иэримэ дьиэм иччитэ, Ичээн бэрдэ диэҥҥин, Аҕыс түүлээх бадьыр көмүс Баҕананы сиэкэнитэр буолаайаҕын. ТТИГ КХКК
Сэрии сиэкэниппит хаһаайыстыбатын чөлүгэр түһэрии сүдү улахан ыарахаттардааҕа. «Кыым»

өйөннөр диэнтэн төхт
көрүҥ. [Баһыыкка] бөрөлөрүн тириитин хаптаһыҥҥа хайыы-үйэҕэ тииртэлии охсон, балаакка ойоҕоһугар өйөннөртүү турара. Л. Попов
[Хачыкаат бөҕө] икки баараҕай бадьыр баҕаналары лэппэччи эрбээн баран, төбө-төбөлөрүнэн өйөннөртөөн кэбиспит курдук атахтардаах киһи. Р. Кулаковскай
Арамаан, балтыһахтарын эркиҥҥэ өйөннөртөөн баран, ыскамыайкаҕа сыҕарыҥныы-сыҕарыҥныы оннун булар. У. Нуолур

дьүһ. туохт. Саба сабырыйан көһүн, саба сабырыйбыт улахан көстүүлээх буол (хол., киһи хааһа, хотой кыната). ☉ Нависать, свешиваться складками
Килэйээҥки сонноох, сабырыттыбыт хойуу хаастаах саар тэгил киһи курбачыйан киирдэ. А. Фёдоров
Африка сулуоннарын ол сабырыттыбыт олус улахан кулгаахтара куйааска ибигирэһэ хамсыыллар. ГКН МҮАа
[Хотой] Бадьырыттан атах да атах, Хомпоруттан тумус да тумус, Чаҕылыттан харах да харах, Сабырыттан кынат да кынат. «ХС»

дьүһ. туохт. Төбөҕүн нөрүччү соҕус туттан туран сүүһүҥ аннынан көр. ☉ Слегка опустив голову, смотреть исподлобья
Бу маһы Эргим-ургум хааман …… Дьүһүн бодо одуулаан Супту көрөн Сургуллан турдахха — …… Балкыырдаах, бадьыр долгун мутукчалаах эбит. Күннүк Уурастыырап
Хампа налыы тыа им-ньим баран, сүүһүн аннынан көрөн сургуллан турда. Суорун Омоллоон

хааннааҕынан көр — өһөхтөөҕүнэн көрөн тур. ☉ Смотреть злобно налитыми кровью глазами
Дьэспэ [атыыр оҕус:] биһиги диэки өһүөннээхтик хааннааҕынан көрүтэлээн кэбиһэ-кэбиһэ, мөҥүрээн лиҥкиниир. Далан
Бадьыр курдук хара бараан сирэйдээх, хааннааҕынан көрбүт, нүксүгүр быһыылаах күтүр улахан киһи остуолга кумааҕы көрө олороро. Н. Түгүнүүрэп
Хаайыллан турар оҕус хааннааҕынан хаһылыччы көрөн, төбөтүн булкуйа-булкуйа, буугунаан кэбиһэ турара. Тускун
Сүүлэ киирбит атыыр таба, хааннааҕынан көрөн баран, кыыска уун-утары сүүрэр. ИИА КК