уст. баянай (общее название духов, якобы покровительствующих охотникам-звероловам и рыбакам).
Якутский → Русский
байанай
Якутский → Якутский
байанай
аат., миф. Норуот итэҕэлинэн булду-аһы тосхойон биэрэр хара тыа уонна уу иччитэ. ☉ Баянай (общее название духов леса, воды, покровительствующих охотничьим и рыболовным промыслам)
Байанай көрү-нары таптыыр. Ол иһин кинини үөрэн-көтөн, киэҥник-дэлэйдик көрсөллөр. Амма Аччыгыйа
Биһиги булчуппут бэйэтэ Байанай курдук манньаҕас киһи, ыалдьытымсах хаһаайын. Ф. Софронов
Өлүөх быатыгар өр буолбата – Өрөгөйдөөх Байанайым куобах кыыла Туора-маары ойон кэллэ. П. Ойуунускай
ср. алт. пайана ‘доброе божество’
♦ Байанай биэриэ (биэрдэ) харыс т. – элбэхтик бултуй (хара тыа, уу иччитэ көмөлөһүөхтэрэ). ☉ Иметь богатую добычу (с помощью Баяная)
Көтөрдөр биллэн эрэллэр. Баҕар, байанай биэриэ, Үйэҕэ биирдэ этиллэр Үчүгэй санаа киириэ. И. Эртюков
Иннигэр-кэннигэр сохсо куобаҕын бытырыыс курдук иилинэн киирэн: «Татыйааһыам, байанайым дьэ биэрдэ», – диэт, уураан ылбыт дьүһүнэ көстөн кэлэргэ дылы буолла. М. Доҕордуурап
◊ Баай Байанай – Байанай араас аатыттан саамай тэнийбиттэрэ (кубулуйбат эпиитэт – Баай Байанай барҕа баайыгар, бэринньэҥэр-дэлэгэйигэр сүгүрүйүү, махтаныы ис хоһоонноох). ☉ Одно из распространенных имен Баяная (постоянный эпитет, выражающий преклонение пред несметным богатством Баай Баяная и благодарность за его великую щедрость). Ийэтэ хап-сабар саһыл муннун арыынан аҕаабыта итиэннэ эппитэ: «Баай Байанай, мааны ыалдьыт буол, итин!» Баай Барыылаах – Баай Байанай атын аата (аат буолбут кубулуйбат эпиитэт, суолтата Баай Байанай диэн курдук). ☉ Другое имя Баай Баяная
Байанайдаах баай хара тыа иччитэ бардам тутуу, барылы кэскил Баай Барыылаах. Саха фольк. Онно көрүөҥ тимир үйэҥ Олус чугас космоһын, Көрсүөҥ улуу булчут эһэҥ Баай Барыылаах Байанайын. С. Данилов. Байанай сэргэтэ миф. – тыа, уу булдун тэбэн биэрэр иччигэ анаан туруоруллар сэргэ. ☉ Коновязь в честь Баяная
Араас ааттаах, араас быһыылаах-таһаалаах сэргэлэр эбит этилэр. Холобура, чороонноох сэргэ, ыһыах сэргэтэ, байанай сэргэтэ, тойон сэргэ, кийиит сэргэтэ. «Кыым». Уу Байанайа миф. – күөх далай (күөл, өрүс) иччитэ. ☉ Дух воды (напр., озера, реки)
Тыаһаабат уулаах тыымпы иччитэ буолбут уу Байанайа Сыраанда Күлүк – Балыксыт Былатыан, дорообо, кырдьаҕас! Н. Неустроев. Хара тыа Байанайа миф. – Байанайы хоһуйар халбаҥнаабат эпиитэт. ☉ Постоянный художественный эпитет, описывающий Баяная
Хара тыа Байанайа көлөһүнүн харыстаабакка, күнүстэритүүннэри сиэлэр киһини күндүлүүр диэн мээнэҕэ эппэттэр. С. Никифоров
Еще переводы: