Якутские буквы:

Якутский → Якутский

балаҕадый

туохт.
1. Сылааттан (аанньа утуйбатахтан эбэтэр ыалдьан) сирэйгин-хараххын сабыһыннаран мөлтөөбүт-ахсаабыт көрүҥнэн. ☉ Иметь сильно уставший, изнуренный вид (напр., от болезни или недосыпания)
Кини этэтэ бүтүннүү нүөлүйэн өйө-санаата туймааран, ордук балаҕадыйбыта аргыый уоскуйан сэргэхсийэ түспүт. Эрилик Эристиин
Үс сыл Үөрэҥ-түөрэҥ, Эрэй эгэлгэтин эҥээрбинэн тэлэйэн, Кыһалҕа кытаанаҕар Кыттыһан сылдьан Балаҕадыйан бараммын Уркуускай куоракка Уруйу көрүстүм. А. Софронов
Дириҥ кутурҕантан, өспүт харахтаах, иэдэһэ уобустубут, балаҕадыйбыт, кырдьан хаалбыт дьахтары били урукку Елена Николаевна Кошевая дииргэ күчүмэҕэй этэ. А. Фадеев (тылб.). Тэҥн. балаҕыр
2. кэпс. Нуктаа, устунан утуйан бар. ☉ Дремать, быть в дремоте
Силип бэркэ сэҥээрэн истэ сытан, балаҕадыйбытыгар баһыйтаран, мунна тыаһаан барбыта. Күннүк Уурастыырап

Якутский → Русский

балаҕадый=

1) сильно утомляться, уставать (напр. от частого недосыпания); умориться; ат балаҕадыйбыт лошадь уморилась; 2) терять сознание (во время болезни); бредить.

Еще переводы:

өнүргээ

өнүргээ (Якутский → Якутский)

туохт. Өр аһаабакка сутаан сэниэҕин быс (көлө туһунан этэргэ). ☉ Обессилеть от продолжительной бескормицы (обычно весной — об упряжном скоте)
Өнүргээн балаҕадый. ПЭК СЯЯ
Бачча ыраах дойдуга Бэйэлэрин билиммэккэ кэлэннэр, Сутаан сордонон, тамаҕырдаан сааран, Муҥкурдаан буорайан, Өнүргээн өлөн [эрэллэр]. Күннүк Уурастыырап

сылбыҥнаа

сылбыҥнаа (Якутский → Якутский)

сылбый диэнтэн б
тэҥ. көстүү. Холкуос бэрэссэдээтэлэ Кууһума, бөлүүн түүннэри айаннаан киирэн, балаҕадыйан, …… аат эрэ харата босхо-босхонон үктэнэн, улахан уулусса устун сылбыҥнаан иһэр. А. Софронов
Сытыган сымары сытырҕаан Сытыы бөрө сылбыҥныыра, Сырҕан эһэ сынаҕалыыра, Боруллуо көтөр боруоҥнуура. С. Зверев
Солоҥдо уулаах отоннору, Соруйан өрө-таҥнары Тамныы-тамныы сырбаҥнаата, Тахсан-киирэн сылбыҥнаата. И. Эртюков

түүннэри

түүннэри (Якутский → Якутский)

сыһ.
1. Түүн супту, түүнү быһа (тугу эмэ гын). ☉ Всю ночь напролёт (делать что-л.)
Холкуос бэрэссэдээтэлэ Кууһума, бөлүүн түүннэри айаннаан киирэн, балаҕадыйан …… аат харата босхо-босхонон үктэнэн, улахан уулусса устун хааман сылбыҥнаан иһэр. А. Софронов
Уйбаан кэргэнэ түүннэри тэҥҥэ кэпсэтэн, иһит-хомуос тардан сүүрэ-көтө сылдьыбыта. Б. Павлов
Түүннэри ааҕарбыттан хараҕым ууланар. М. Шолохов (тылб.)
2. Түүнү түүн диэбэккэ, түүн буолбутун да кэннэ. ☉ Несмотря на позднее время, на ночь глядя
Сэмэн …… түүннэри көһөн түҥкэлийбит. П. Ойуунускай
Кыбыыларыгар толору оттоохтор... Түүннэри от тиэйэ барар оннук ыксаллара суох. Н. Якутскай
Түбүктээх тойон тиэтэйэр, Түүннэри дьоннору ыҥыртаата. С. Васильев

балаҕыр

балаҕыр (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Хараара киртий; хараар. ☉ Становиться грязным; темнеть, чернеть
Оһох иннигэр, соҕуруокка баҕанатыгар, хаһан эрэ биһиги, үрдүкпүтүн кэмнэнэ-кэмнэнэ, быһаҕынан бэлиэтээбит кэрдиистэрбит хараара балаҕырдаллар да, сүппэккэ туралларыгар хараҕым хатанна. Н. Кондаков
Моонньуттан былаатын сүөрэн баран, ыалдьытын кынчыатаан көрө-көрө, [аҕабыыт] олус өр туран балаҕыран хаалбыт сибэтиэй эдэр күлүктэрэ ыйаммыт муннугар тиийдэ. Н. Островскай (тылб.)
2. көсп. Мөлтөөбүт-ахсаабыт, саппаҕырбыт көрүҥнэн (киһи сирэйин туһунан). ☉ Иметь несвежий, угрюмый, поблекший вид (о лице человека)
Байбал сирэйэ хараҥара балаҕырда. А. Федоров. Ити Ваня уол бүгүн эмиэ амсайан баран сирэйэ-хараҕа балаҕыран турар. Н. Босиков
Анараа уол бүтүннүү хаарга буккуллан, сирэйэ-хараҕа балаҕыран, туран кэлбитэ, Туллан диэки өһүөннээҕинэн сүүһүн аннынан көрбүтэ. И. Федосеев. Тэҥн. балаҕадый
3. көсп. Былытынан бүрүлүн, саппаҕыр, өлбөөдүй (халлаан, күн-дьыл туһунан). ☉ Становиться пасмурным, сумрачным (о небе, погоде)
Кырыарбыт муус түннүгү санатан, чараас былыт бүтэй халлаан сырдаан балаҕырда. Н. Лугинов
Сайын ааһан, быһа лаҕыран, Салгыбакка, адьас, ыыра, Балаҕан ыйа балаҕыран Барылаччы ардыыра. С. Тимофеев
Кэмниэ кэнэҕэс дьэ сырдаан күһүҥҥүтүйбүт халлаан дьоҕус түннүк бүтэй балаҕыран көһүннэ. «ХС»