барахтаться, биться; туһахха иҥнибит кус мөхсөр бьётся утка, попавшая в силки; икки хайа икки ардыгар саһыл мөхсөр үһү загадка меж двух гор бьётся, лисица (тыл язык).

дьүһ. туохт. Илиилэргин-атахтаргын босхо ыытан сараҥнатан хамсан (үксүгэр сиртэн тэйэн, ыйанан туран). ☉ Делать беспорядочные движения расслабленными руками-ногами, барахтаться (обычно в подвешенном состоянии). Ыт оҕотун саҕатыттан ыйаан таһаарбыкка өрө тарахачыйа түстэ

туохт. Кими-тугу эмэ кытта бииргэ эбэтэр элбэх буолан булумахтан. ☉ Барахтаться вместе с другими или делать беспорядочные движения с кем-л.
Эдэр дьоннор кылыйсан кыыралдьыталлара, тустан булумахтаһаллара.И. Федосеев. Олус дьиктиргээтим: тууга уонча моҕотой киирбит. Кинилэр кыайан тахсыбакка өрө булумахтаһа сылдьаллар эбит. И. Никифоров. Уолаттар таҥастарын ньылбы биэрээт, сөтүөлээн булумахтаһаллар.«ББ»

дьүһ. туохт. Тутуһар, тирэнэр кыаҕа суох буолан, илиилэргинэн-атахтаргынан мээнэ харбыалаһар хамсаныылары оҥор. ☉ Потеряв опору, делать руками-ногами беспорядочные движения, барахтаться
Чөөчө …… туура тутулунна, илиитэ-атаҕа тарапачыйда, туох да тутулук, тирэх суох буолан салгыҥҥа ыйанна. Суорун Омоллоон. Муус үрдүгэр аттаан тахсан иһэн, халты туттан, муустаах ууга олорчу тарапачыйан хаалар. Харалы

туохт. Эргим-ургум хамсан, өрө-таҥнары мөҕүс; төттөрүтаары булкулун. ☉ Делать беспорядочные движения всем телом туда-сюда или руками, ногами при каких-л. усилиях, барахтаться; беспорядочно забе´гать туда-сюда, переполошиться
Дьэкиим, хайыан булбакка, тэһииркээбит атын кытта өрө туста, булумахтана сырытта. Болот Боотур
[Кус] үһүс ытыыга мөхсөн булумахтанна.Н. Лугинов. Тимириэм диэн куттанан, илиитинэн-атаҕынан харса суох булумахтанна уонна тимирбэтэ, хата …… иннин диэки харбаан барда. М. Доҕордуурап. Тэҥн. буллугунай

туохт.
1. Уу ньуурун хамсат, ууну ыһыахтаа (хол., сөтүөлээн). ☉ Плескаться в воде, брызгаться
Отут оҕо биир күөлү чалбааттыыллар үһү (тааб.: кыламан). Күөл соҕуруу баһыгар уол ууга чалбааттыыр тыаһа иһилиннэ. М. Попов
2. көсп. Дэлэй аһы тоҕо-хоро элбэхтик аһаа. ☉ Пировать (обычно с употреблением большого количества жирной пищи, спиртного)
Биһиги аһаан-сиэн чалбааттаан бүтэн, балыктыырга тэриннибит. Софр. Данилов
Бу үлүгэрдээх иэдээн тахсыбытын кэннэ арыгылаан чалбааттыы олоруоҥ дуо? С. Тумат
ср. туркм. чарпынмак ‘барахтаться; хлопотать, суетиться’

дьүһ. туохт. Тиэрэ түһэн баран лабааларгынан хамсана, тэбиэлэнэ-сапсына сыт. ☉ Плавно двигать, шевелить приподнятыми конечностями (обычно лёжа на спине)
Сороҕор куота соруммакка, хонууга тиэрэ түһэн баран, илиигинэн-атаххынан саба сапсыныах айылаах таймаҥныы сытаҕын. Н. Кондаков. [Куралай Кустук] Хара дьилэй таас кыппаайка хонуутугар собус-соҕотоҕун таймаҥныы эрэ сыттаҕына, …… кыыс оҕо кылаан бэрдэ, улуу күөл уп-уһун кулуһунуттан тыһыынча төгүл көнө, нарын-намчы барахсан тахсан кэллэ. Д. Апросимов
[Кымырдаҕас:] Быһар быһаҕаһым ыгыллан, Бадарааҥҥа батыллан, Алта атахпын сараҥнаттым, Өрө таймаҥныы сыттым. «ХС»
Үлүмнэһэн икки булчут ытыалыыр да ытыалыыр, Үрүт үөһэ охтон иһэр кыыл лабаата таймаҥныыр. Ш. Руставели (тылб.)
ср. башк. тарбандау ‘барахтаться’

туохт.
1. Бачымах буолан көһүн. ☉ Быть, казаться густо усеянным, многочисленным
Байанай уолчаан арҕаа тыаттан киирэн иһэн ыраах хараара бачымахтаспыт Дьокуускайы аан бастаан көрбүтэ. Софр. Данилов
Сулустар, бачымахтаһан түһэн эчи элбэхтэрин, араастарын! Н. Лугинов
2. кэпс. Мээнэ булумахтана хамсан. ☉ Делать беспорядочно-резкие движения; двигаться напролом; барахтаться
Уҥуоргу кытыыга үөр кус бачымахтаһар. Софр. Данилов
Тыаҕа сылгылар сырсан бачымахтаһан, эмиэ соһуталлар. Д. Таас
3. Олус эрчимнээхтик хамсанан, өрөтаҥнары мөҕүс, охторсо сатаа (хол., тустан). ☉ Делать усиленные беспорядочные движения руками, ногами; бороться, пытаться свалить друг друга (напр., во время схватки в борьбе)
Афоня убайын кытта тустан бачымахтаһан, остуолларын түҥнэрэ сыһан тохтоотулар. «ХС»
Утарыта тугу эмэ оҥордорбут, охтордорбут диэн баҕалаах бачымахтаһа сылдьан, илиибин утарылаһааччым хонноҕун аннынан анньан, санна арыый үрдүүр кэмигэр, эргиллэ түһээт, илиитин санныбар биллэҕиннэрэн («кочергаалаан») бэйэм нөҥүө быраҕабын. ПП ОА