ж. 1. (всё тщетное, пустое) көдьүүһэ суох сүпсүк; 2. (беготня, хлопоты) түбүк.

аат. Туох эмэ кэлиитэбарыыта, сүпсүлгэнэ. ☉ Беготня, хлопоты, разговоры
Окко киириигэ бэлэмнэнии сүпсээнэ — кэлии-барыы, мунньах, кэпсэтиһии бөҕө буолбута ырааппыт. «Кыым»

1. аат. Тиэтэллээх улахан түбүк, сүүрүү-көтүү, түбүгүрүү. ☉ Беготня, большие хлопоты, суета. Ыраах айан сүпсүгэ, тэриллиитэ буолбута
   □ Күн сарсыныгар Сургунуох кутталлаахтык ыалдьыбытын туһунан нэһилиэк үрдүнэн сүүгээн сүпсүк буола түспүтэ. Күннүк Уурастыырап
   Чуҥкуйан турбут чуумпу алааһы көхтөөх үлэ үөрүүлээх сүпсүгэ тиргиччи киэптээбитэ. Далан
   Бырааһынньык быдан инниттэн Вера сыбаайбаланарын айдаана, сүпсүгэ буолбута. В. Яковлев
2. даҕ. суолт. Улахан түбүктээх, айдааннаах. ☉ Суетливый, полный беготни
   Бэстибээл кэмигэр кэпсэтиэхтээҕэр буолуох, сынньанар да түгэн тиксибэтэҕэ. Бэлэмнэнии үөһэ бэлэмнэнии, дьэ сүпсүк кэм этэ. А. Бродников
   Гостиница гостиница курдук: киирии-тахсыы, уопсайынан сүпсүк дойду. ПП ЭЭД

аат., кэпс.
1. Туох эмэ сүпсүлгэнэ, өрө-таҥнары ытыллыы. ☉ Беспокойная торопливость в действиях, беготня, суета, суматоха
Саһар, куотар мучумааныгар түһэллэр. Н. Якутскай
Ким барыта өйө-санаата көтөн, тус бэйэтин эрэ иннин хайынар, тус бэйэтэ эрэ тыыннаах хаалар мучумааныгар түстэ. С. Тумат
Кыараҕас соҕус эйгэ иһинэн үҥсүү-харсыы, мучумаан бө ҕө буолар. Ф. Софронов
2. Этиһиилээх-охсуһуулаах улахан айдаан. ☉ Скандал, дебош
Түмээски уҥуоҕун таһыгар Турбут бэрт улахан мучумаан. Баалкынан Лэгиэнтэй баһыгар Оҕуста Сатаайка Арамаан. Эрилик Эристиин. Улуу мучумаан буолла, Остуол, олоппос оҕунна, Уо п п у т э м и э у м улунна, Оҕо, дьахтар сарылаата. А. Б эрияк
3. Өй-санаа толкуй булкуллуута, дууһа эрэйдэниитэ. ☉ Смятение чувств, беспокойство, беспокойные думы
Уйбаачаан төһө да мэлдьэстэр бэйэтин иһигэр улахан санаа мучумааныгар түһэ сылдьар. М. Доҕордуурап
Мин мучумаан бөҕөҕө ылларабын. П. Аввакумов
Бу тухары кимин-тугун кыайан быһаарымына, бэйэм туспар улахан мучумааҥҥа түстүм. «ХС»

аат.
1. Илин-кэлин түсүһэн сүүрүү. ☉ Беготня, активное движение в разных направлениях
Бүтүн дэриэбинэ дьоно тахсан тибийбиттэрэ көҕө диэн, күүһэ диэн, сырсыыта диэн олус да буолар эбит. П. Ойуунускай
Киирии-тахсыы, төттөрү-таары сырсыы үксүүр. Н. Якутскай
Саала аҥаарыгар араас маассабай оонньуу, күлсүү, көр-нар, сырсыы. Д. Таас
2. көсп., кэпс. Сүүрүүлээх көрүҥҥэ күрэхтэһии, куоталаһыы. ☉ Состязание, соревнование в каком-л. виде спорта. Хайыһарынан сырсыы
□ Уолан эрэликтэр ат сырсыытыгар Умсугуйан, ылларан киирсэллэр. М. Ефимов
«Эдэр коммунист» хаһыат аатынан бириис иннигэр эдэр ыччаттар сырсыылара буолар. «ХС»
3. көсп. Туох эрэ сыаллаах тугу эрэ эккирэтиһии, толоро сатааһын. ☉ Преследование какой-л. цели
Тэппэй онуманы барытын билиэн-көрүөн баҕарара, ол сырсыытыгар куруутун бириэмэтэ тиийбэтэ, куруутун солото суоҕа. Далан
Николай Петрович куруутун тиэтэйэр. Киниэхэ барыта мүнүүтэ сырсыыта. С. Окоёмов
♦ Сырсыы күөс эргэр. — былыр сахаларга: оҕолоноро чугаһаабыт дьахтар түргэнник оҕолоннун диэн өрүллэр күөс, дьахтар күөс буһуор диэри оҕолонуохтаах. ☉ В старину у якутов: небольшой горшок с мясом, который ставился на огонь, когда начинались схватки у роженицы. Это делалось для того, чтобы она разрешилась раньше, чем сварится мясо. Оҕо көтөҕөөччү эмээхсиҥҥэ сырсыы күөстэн эт хоторон, миин куттулар
ср. ДТС йарыш ‘состязание, скачки’

1. аат.
2. Улахан түмсүүлээх мустуу; сүгүлээн. ☉ Многолюдный сход; беготня, хлопоты
   [Бөҕүлүк удаҕан Муус Буодьулааҥҥа:] Төп саҕа төбөбүт оройунан Түһэр хаан курдук Түбүлээн түстэ. Тугу гынан утуйан оҥтордуҥ. Соххор муоһааным Субай хаанынан ытаабыта Тоҕус төгүрүк хонно. ТТИГ КХКК
   Ол күнтэн ыла нэһилиэккэ түбүлээн бөҕө түспүтэ. Н. Яковлев
3. Олоххо буола сылдьыбыт түбэлтэ. ☉ То, что произошло, случилось в жизни, событие, происшествие
   Үһүйээн диэнинэн, бииринэн, ол-бу итэҕэлтэн ситимнээх, иккиһинэн, олоххо дьиҥ баар буола сылдьыбыт түбүлээннэри, дьоннор ол-бу эбиилэринэн кубулутан кэпсиир кэпсэллэр ааттаналлар. Саха фольк. Киһи олоҕо кэмэ биллибэт үгүс үөрүү өрөгөйдөөх түгэннэринэн, хомолто курус түбүлээннэринэн баай. А. Кондратьев
   Суруйааччы тус олоҕун, санаатын, сырыытын, кыттыбыт түбүлээннэрин утум-ситим уус-уран пуорманан суруйар. ВГМ НСПТ. Хаһааҥҥы сахтар хабырыһыыларын, Төһөтөөҕү үйэлэр түбүлээннэрин, Истээччи да эгэлээн өйдөөбөтөҕө, Олоҥхоһут да оҥоллоон быһаарбатаҕа. Доҕордоһуу т.
4. даҕ. суолт. Сүгүлээннээх, аймалҕаннаах; үгүс киһилээх. ☉ Многолюдный; неспокойный
   Улахан түбүлээн мунньах буолбут. ПЭК СЯЯ
   Кыһына суох кый ыраах Кавказ хайатын быыһыттан, Бачча түбүлээн түөлбэттэн Бу уйаҕас тыл, Булан ылла аҕаны, — Сылаанньыйбыт сүрэхтээх, Сырдыгынан сыһыччы көрбүт саханы. К. Туйаарыскай
   ср. бур. түбэрөөн ‘топот’